Հայ գերիների ընտանիքները խնդրում են Քարնիին՝ ներգրավել Կանադայի պատանդների հարցերով ավագ պաշտոնյային իրենց հարազատների ազատ արձակման գործում

Արմինֆո. Բաքվում պահվող հայ գերիների ընտանիքները բաց նամակով դիմել են Հայաստանում գտնվող Կանադայի վարչապետ Մարկ Քարնիին՝ խնդրելով ներգրավել Կանադայի պատանդների հարցերով ավագ պաշտոնյային հայ բանտարկյալների գործում և աջակցել նրանց անհապաղ ու անվերապահ ազատ արձակման ջանքերին։

Ստորև ներկայացնում ենք «ԱրմԻնֆո»-ին ստացված նամակի ամբողջական տեքստը.

«Մենք՝ Բաքվում պահվող հայ բանտարկյալների ընտանիքներս, ողջունում ենք Ձեր պատմական այցը Հայաստան՝ Եվրոպական քաղաքական համայնքի 8-րդ գագաթնաժողովի կապակցությամբ։ Հուսով ենք, որ Ձեր ներկայությունը կնպաստի Կանադայի և Հայաստանի միջև հարաբերությունների հետագա ամրապնդմանը և տարածաշրջանում խաղաղության, անվտանգության ու կայունության խթանմանը։ Մենք դիմում ենք Ձեզ՝ Ձեր ուշադրությունը հրավիրելու հրատապ հումանիտար խնդրի վրա. մեր հարազատների՝ ներկայումս Ադրբեջանում պահվող 19 հայ բանտարկյալների շարունակվող կամայական կալանավորմանը։

Չնայած միջազգային մարմինների, այդ թվում՝ Եվրոպական խորհրդարանի կողմից նրանց անհապաղ և անվերապահ ազատ արձակման բազմաթիվ կոչերին, Ադրբեջանը շարունակում է ապօրինի կերպով պահել նրանց՝ երկարաձգելով նրանց ընտանիքների տառապանքները և խաթարելով վստահությունը խաղաղ գործընթացի նկատմամբ։

Կանադան սկզբունքային առաջնորդություն է դրսևորել կամայական կալանավորումների և պատանդների դիվանագիտության դեմ պայքարում։ Հիմնադրելով Պատանդների հարցերով ավագ պաշտոնյայի ինստիտուտը և գլխավորելով միջպետական հարաբերություններում կամայական կալանավորման դեմ Հռչակագրի ընդունման աշխատանքները՝ Կանադան վերահաստատել է, որ մարդիկ չպետք է օգտագործվեն որպես քաղաքական ճնշման գործիք պետությունների միջև։ Մենք հարգանքով պնդում ենք, որ մեր հարազատների վիճակն ուղղակիորեն համապատասխանում է այդ հանձնառությունների ոգուն և նպատակներին։ Մեր մտահոգությունը խորանում է կալանքի տակ պահելու պայմանների և մարդու իրավունքների լուրջ խախտումների պատճառով, որոնք արձանագրվել են միջազգային կառույցների կողմից։ Նրանց նկատմամբ դատավարությունները ենթարկվել են լայն քննադատության՝ որպես անհամատեղելի արդար դատաքննության երաշխիքների հետ»։

«Ադրբեջանական պաշտոնյաները հանդես են եկել հայտարարություններով, որոնք վկայում են Լեռնային Ղարաբաղի նախկին պաշտոնյաներին ազատ արձակելու մտադրության բացակայության մասին։ Ադրբեջանում Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի ֆիզիկական ներկայության դադարեցումը մեր ընտանիքներին զրկել է մեր հարազատների առողջական վիճակի և բարեկեցության մասին պարբերաբար և անկախ տեղեկություններ ստանալու հնարավորությունից։

Կանադայի սեփական փորձը առանձնահատուկ բարոյական կշիռ է հաղորդում այս դիմումին։ Հաշտեցման սեփական գործընթացի միջոցով Կանադան ընդունել է՝ տևական խաղաղություն չի կարող կառուցվել ժխտման, լռության կամ չլուծված վիրավորանքների վրա. այն պետք է հիմնված լինի ճշմարտության, իրավունքների ճանաչման, հարգանքի, համագործակցության և գործընկերության վրա։ Նույն սկզբունքը կիրառելի է նաև այստեղ. խաղաղությունը, որի պայմաններում մարդիկ մնում են կամայական կալանքի տակ, իսկ ընտանիքները՝ տառապանքի մեջ, չի կարող լինել ո՛չ հավաստի, ո՛չ տևական, ո՛չ էլ արդարացի։

Պարոն վարչապետ, Դավոսում Ձեր ելույթը մարմնավորեց «արժեքների վրա հիմնված ռեալիզմի» հայեցակարգը՝ սկզբունքային, գործնական, որը հիմնված է մարդու իրավունքների, ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության և օրենքի գերակայության վրա։ Դուք մեջբերեցիք Վացլավ Հավելի զգուշացումը՝ ընդդեմ «ստի մեջ ապրելու»։

Բաքվում հայ բանտարկյալների շարունակվող կալանքը հենց այն իրականությունն է, որը պետք է ազնվորեն կոչել իր անունով և վճռականորեն վերացնել։

Մենք հարգանքով խնդրում ենք Ձեզ՝ ներգրավել Կանադայի պատանդների հարցերով ավագ պաշտոնյային Բաքվում պահվող հայ բանտարկյալների հարցում և աջակցել նրանց անհապաղ ու անվերապահ ազատ արձակման ջանքերին»։

«Մենք նաև խնդրում ենք Կանադային օգտագործել իր ձայնը, դիվանագիտական խողովակները և գործընկերային կապերը, այդ թվում՝ Եվրոպական միության, Միացյալ Նահանգների և Կամայական կալանավորման դեմ հռչակագիրը ստորագրած մյուս պետությունների հետ՝ Ադրբեջանի վրա սկզբունքային ճնշումը համակարգելու համար։ Հայ հասարակության համար խաղաղության ոլորտում Ադրբեջանի հանձնառությունները չեն կարող հավաստի լինել, քանի դեռ հայ բանտարկյալները մնում են գերության մեջ։ Նրանց ազատ արձակումն ու հայրենադարձությունը ցանկացած իրական խաղաղ գործընթացի անհրաժեշտ պայմանն են և հանդիսանում են վստահության ամրապնդման կարևորագույն միջոց։ Ձեր այցը Երևան կարևոր հնարավորություն է բացում ցույց տալու, որ կամայական կալանավորումներին վերջ դնելու Կանադայի հանձնառությունը ոչ միայն հռչակագրային է, այլև գործնական բնույթ ունի։

Մենք հարգանքով կոչ ենք անում Ձեզ հանդիպել տուժածների ընտանիքների հետ, անմիջականորեն լսել մեզ և բարձրացնել հայ բանտարկյալների հարցը միջազգային առաջնորդների հետ Ձեր բանակցությունների ընթացքում։

Մենք հաստատապես համոզված ենք, որ Կանադան ի վիճակի է սկզբունքային և կառուցողական դեր խաղալ մեր ընտանիքների տառապանքներին վերջ դնելու գործում։ Շնորհակալություն այս հրատապ հումանիտար հարցին ուշադրություն դարձնելու համար և հույսով ակնկալում ենք Կանադայի աջակցությունը մեր հարազատների ազատ արձակումն ու անվտանգ վերադարձն ապահովելու գործում»։

Նշենք, որ մինչ օրս հայտնի չէ ադրբեջանական բանտերում պահվող հայ ռազմագերիների և պատանդների ստույգ թիվը։ Փորձագետների գնահատմամբ՝ նրանք մի քանի հարյուրն են։ Այսօր Ադրբեջանի իշխանությունները հաստատում են իրենց մոտ 19 հայերի առկայությունը։ Ադրբեջանական գերության մեջ գտնվողների թվում են նաև Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարության 8 նախկին և ներկա ներկայացուցիչներ։ Նրանք են՝ Արցախի նախկին նախագահներ Արկադի Ղուկասյանը, Բակո Սահակյանը, Արայիկ Հարությունյանը, արտաքին գործերի նախկին նախարար Դավիթ Բաբայանը, ինչպես նաև խորհրդարանի խոսնակ Դավիթ Իշխանյանը, Արցախի Պաշտպանության բանակի նախկին հրամանատար, գեներալ Լևոն Մնացականյանը, գեներալ Դավիթ Մանուկյանը և նախկին պետնախարար Ռուբեն Վարդանյանը։

Բաքվի խամաճիկային դատարանը՝ շինծու մեղադրանքներով, փետրվարին Արայիկ Հարությունյանին, Դավիթ Բաբայանին, Դավիթ Իշխանյանին, Դավիթ Մանուկյանին, Լևոն Մնացականյանին դատապարտել է ցմահ ազատազրկման, իսկ Բակո Սահակյանին, Արկադի Ղուկասյանին և Ռուբեն Վարդանյանին՝ 20 տարվա ազատազրկման։ Մյուս արցախցիներին այսպես կոչված դատարանը դատապարտել է մինչև 15 տարվա ազատազրկման։