Տեսակետ. Թրամփի վարչակազմը չափազանց արդյունավետ կերպով առաջ է մղում ամերիկյան շահերը Հարավային Կովկասում՝ չհանդիպելով Հայաստանի դիմադրությանը

Արմինֆո.Ամերիկագետ Սուրեն Սարգսյանը ներկայացրել է ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոյի՝ Երևան կատարած կարճատև այցի հիմնական նպատակները։

Փորձագետն իր ֆեյսբուքյան հրապարակման մեջ խոստովանել է, որ Ռուբիոյի այցը Երևան, անշուշտ, ուներ ուշադրության արժանի մի քանի առանձնահատկություններ, և, նրա խոսքով, խնդիրը միայն այն չէ, որ նա չի հանդիպել Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ։

Այս համատեքստում նա անդրադարձել է այցի ընթացքում ստորագրված փաստաթղթերին։

Ռազմավարական օգտակար հանածոների վերաբերյալ փաստաթղթի մասով Սարգսյանն ուշադրություն է հրավիրել այն փաստի վրա, որ ԱՄՆ-ն և Չինաստանը լուրջ մրցակցության մեջ են հանքային ռեսուրսների, հատկապես՝ կրիտիկական նշանակություն ունեցողների համար։ «Այս ոլորտում Վաշինգտոնի գլխավոր նպատակներն են՝ նվազեցնել կախվածությունը չինական մատակարարումներից և միաժամանակ ազդեցություն հաստատել ռեսուրսներով հարուստ երկրների լեռնահանքային արդյունաբերության հատվածում։ Այդ նպատակով ԱՄՆ-ն նմանատիպ համաձայնագրեր է ստորագրել Ուկրաինայի, Սաուդյան Արաբիայի, Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության, Ավստրալիայի, Ղազախստանի և տասնյակ այլ երկրների հետ։ Ի դեպ, Գրենլանդիայի նկատմամբ ԱՄՆ հավակնությունների արդարացումներից մեկը նույնպես նրա հանքային հարստությունն է, ինչի մասին Թրամփի վարչակազմը բազմիցս խոսել է»,- նշել է ամերիկագետը։

Այնուհետև նա անդրադարձել է ռազմավարական համագործակցության խարտիային և ուշադրություն հրավիրել այն փաստի վրա, որ ռազմավարական հարաբերությունների տեսանկյունից կարևոր է հասկանալ, թե ինչպես են Միացյալ Նահանգները դասակարգում դիվանագիտական հարաբերությունները տարբեր երկրների հետ՝ դաշնակցային հարաբերություններ (Մեծ Բրիտանիա, Կանադա), ռազմավարական գործընկերություն (Վիետնամ, Ղազախստան), համապարփակ ռազմավարական գործընկերություն (Հնդկաստան), համապարփակ գործընկերություն (Ինդոնեզիա, Սինգապուր), ՆԱՏՕ-ի անդամ չհանդիսացող հիմնական դաշնակից (Իսրայել, Ավստրալիա), ՆԱՏՕ-ի անդամ դաշնակիցներ և այլ բարեկամ երկրներ։

«Այս համատեքստում կարելի է ասել, որ Հայաստանը որոշակիորեն բարձրացրել է իր հարաբերությունների մակարդակը, բայց, բնականաբար, դաշնակցային հարաբերությունների մասին խոսք լինել չի կարող»,- նշել է նա։

«Թրամփի երթուղին հանուն միջազգային համագործակցության և բարօրության» նախագծի մասով Սարգսյանը նկատել է, որ TRIPP-ի գործոնը կարևոր է Հարավային Կովկասի նկատմամբ Միացյալ Նահանգների ներկայիս մոտեցումները հասկանալու համար։ «ԱՄՆ-ն տարածաշրջանում ունի երկու հիմնական առաջնահերթություն՝ TRIPP նախագծի իրականացումը և Իրանի նկատմամբ ճնշումների ուժեղացումը։ TRIPP-ին առնչվող մի կարևոր հանգամանք հանրության կողմից հաճախ անտեսվում է։ Սա ԱՄՆ տարածաշրջանային ռազմավարության կարևոր տարրն է, բայց ոչ միակը։ Դրա նպատակն է Կենտրոնական Ասիայի էներգետիկ ռեսուրսների արտահանումը Եվրոպա Հարավային Կովկասի և Թուրքիայի տարածքով՝ շրջանցելով Չինաստանը, Ռուսաստանը և Իրանը։ Փաստացի, Չինաստանը ձգտում է և արդեն մասնակիորեն հասել է Կենտրոնական Ասիայի էներգետիկ ռեսուրսների վրա ազդեցության ուժեղացմանը։ Նրան անհրաժեշտ են դեպի Եվրոպա արտահանման հուսալի երթուղիներ, որոնք կարող են իրականացվել նաև «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» նախաձեռնության շրջանակներում։ Միացյալ Նահանգներն իր հերթին ձգտում է դժվարություններ ստեղծել Չինաստանի համար՝ սահմանափակելով նրա արտահանման հնարավորությունները՝ օգտագործելով տարբեր գործիքներ՝ պատժամիջոցներից մինչև սեփական տարածաշրջանային նախագծերի առաջմղում»,- նշել է նա։

Ըստ Սուրեն Սարգսյանի՝ Չինաստանի կողմից Կենտրոնական Ասիայի էներգառեսուրսների վերահսկմանը զուգահեռ, ԱՄՆ-ն փորձում է վերահսկել դեպի Եվրոպա տարանցիկ միջանցքները՝ շրջանցելով Իրանն ու Ռուսաստանը, ինչպես նաև սահմանափակելով Չինաստանի լոգիստիկ հնարավորությունները: Նշվում է, որ TRIPP-ի շրջանակներում Հայաստանի տարածքով անցնող միջանցքը համապատասխանում է Վաշինգտոնի շահերին, իսկ հայկական իշխանությունները աջակցություն են ստանում Թրամփի վարչակազմի կողմից՝ այս գլոբալ մրցակցության պայմաններում որևէ խոչընդոտ չստեղծելու համար: Ավելի մանրամասն տեղեկությունների համար այցելեք Սուրեն Սարգսյանի վերլուծության սկզբնաղբյուրը: