Փաստաբան. Վճռաբեկ դատարանը մերժել է քննության առնել Հայաստանի գլխավոր դատախազի բողոքը՝ ՀԱԵ Արագածոտնի թեմի հոգևորականների ձերբակալման գործով

Արմինֆո. Հայաստանի Վճռաբեկ դատարանը հրաժարվել է վարույթ ընդունել Գլխավոր դատախազ Աննա Վարդապետյանի բողոքը՝ կապված Հայ Առաքելական Եկեղեցու (ՀԱԵ) Արագածոտնի թեմի հոգևորականների ձերբակալման, փաստաբանների գործունեությանը խոչընդոտելու և թեմի առաջնորդ Մկրտիչ եպիսկոպոս Պրոշյանի ձերբակալման փաստը թաքցնելու գործի հետ։

Ինչպես Facebook-ի իր էջում հիշեցրել է փաստաբան Արա Զոհրաբյանը, ի սկզբանե, իր դիմումի հիման վրա քննիչը քրեական գործ չէր հարուցել, իսկ դատախազը, մերժելով բողոքը, հաստատել էր քննիչի դիրքորոշումը։ «Այնուհետև, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը՝ դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանի նախագահությամբ, բավարարեց ներկայացված բողոքը և վարույթն իրականացնող մարմնին պարտավորեցրեց կայացնել դատավարական որոշում, որն ուղղված կլինի դիմումատուի իրավունքների խախտումների վերացմանը, այն է՝ իմ դիմումի հիման վրա քրեական գործ նախաձեռնել։ Դրանից հետո դատախազը բողոքարկեց դատարանի այդ որոշումը։ Դատախազի բողոքը մերժվեց Վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշմամբ՝ դատավոր Վազգեն Ռշտունու նախագահությամբ», - պատմել է փաստաբանը։

Դրանից հետո, ինչպես շարունակել է Զոհրաբյանը, գլխավոր դատախազ Աննա Վարդապետյանը բողոք է ներկայացրել Վճռաբեկ դատարան։ «Վճռաբեկ դատարանը որոշեց Գլխավոր դատախազի բողոքը քննության չընդունել։ Այս հարցում դատարանն արտահայտեց երկու կարևոր դիրքորոշում։ Առաջին՝ նա նշեց, որ համաձայն Հայաստանի Քրեական օրենսգրքի 491-րդ հոդվածի՝ «փաստաբանի լիազորությունների իրականացմանը խոչընդոտելը, եթե դա դրսևորվում է փաստաբանին ազատությունից զրկելու ցանկացած վայր մուտք գործելն արգելելով՝ իր վստահորդին հանդիպելու համար, անօրինական է»։ Այս նորմը նախաքննական մարմնի և դատախազության կողմից մեկնաբանվել էր նեղ իմաստով։ Նրանք ելնում էին այն կանխավարկածից, որ ազատությունից զրկելու վայր են հանդիսանում բացառապես քրեակատարողական հիմնարկների կամ ձերբակալվածների պահման վայրերի տարածքները, և պնդում էին, որ հոգևորականները նախաքննական մարմնում գտնվել են վկայի դատավարական կարգավիճակով», - պարզաբանել է փաստաբանը։

Միևնույն ժամանակ, ինչպես ուշադրություն է հրավիրել Զոհրաբյանը, դատարանը կարևոր է համարել այն փաստը, որ անձը փաստացիորեն զրկված է եղել ազատությունից՝ անկախ իր կարգավիճակից, և նշել է հետևյալը. «Դատարանը հանգում է այն եզրակացության, որ հանցագործության մասին հաղորդումը պարունակում է փաստական տվյալների նկարագրություն այն մասին, որ նշված անձինք «բերման են ենթարկվել» Հայաստանի Քննչական կոմիտեի (ՔԿ) համապատասխան ստորաբաժանում, այսինքն՝ հարցաքննության են տարվել ոչ իրենց կամքով։ Հետևաբար, տվյալ դեպքում ՀՀ ՔԿ համապատասխան ստորաբաժանումը կարող է դիտարկվել որպես ազատությունից զրկելու վայր»։

Բացի այդ, ինչպես նկատել է փաստաբանը, դատարանն արձանագրել է, որ հանցագործության մասին հաղորդման մեջ դիմումատուն նշել է փաստաբաններ Արմինե Ֆանյանի, Մարինե Ֆարմանյանի և Շուշանիկ Հարությունյանի մուտքը ՀՀ ՔԿ համապատասխան ստորաբաժանում արգելելու փաստը՝ իրենց վստահորդների հետ հանդիպելու համար։ Փաստաբանի խոսքով՝ դատարանը նշել է, որ նման հանգամանքներում անհասկանալի է մնում, թե նախաքննության մարմինը ինչպես է այդքան սեղմ դատավարական ժամկետում հանգել այն եզրակացության, որ հաղորդումը և դրան կից փաստաթղթերը չեն պարունակում որևէ փաստական տվյալ, դիմումատուի փաստարկներն անհիմն են, իսկ շարադրված հանգամանքների համատեքստում քրեական վարույթ նախաձեռնելու անհրաժեշտություն չկա։ Այսպիսով, ինչպես նշել է փաստաբանը, դատարանն արձանագրել է, որ հանցագործության մասին հաղորդումը պարունակում էր փաստական տվյալներ այն մասին, որ վարույթն իրականացնող մարմինը փաստաբաններին չի հայտնել ձերբակալվածի գտնվելու վայրը, իսկ այն պարզել հաջողվել է միայն Մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմի անդամների աջակցությամբ։

Դատարանն արձանագրում է, որ այն տեղեկությունները, թե ողջամիտ ժամկետում որևէ տեղեկատվություն անձի գտնվելու վայրի և կարգավիճակի մասին չի տրամադրվել, իսկ նման տեղեկատվության ստացումը հնարավոր է դարձել բացառապես Հայաստանի ՄԻՊ աշխատակազմի միջամտության արդյունքում, արդեն իսկ իրենց մեջ պարունակում են ստուգման ենթակա բավարար փաստական տվյալներ։ Ընդ որում, տվյալ դեպքում դրանց հավաստիության ստուգումը կարող էր իրականացվել բացառապես քրեական վարույթ նախաձեռնելու և անհրաժեշտ դատավարական ու քննչական գործողություններ կատարելու միջոցով», - ամփոփել է փաստաբանը։

Հիշեցնենք, որ հոկտեմբերի 15-ին իրավապահ մարմինների աշխատակիցները ձերբակալել էին 13 հոգևորականի, այդ թվում՝ Արագածոտնի թեմի առաջնորդ Մկրտիչ եպիսկոպոս Պրոշյանին, և երեք աշխարհականի։ Ձերբակալվածներից երեքի, այդ թվում՝ եպիսկոպոսի նկատմամբ նախաձեռնվել էր քրեական հետապնդում։ Քաղաքացիներին հավաքներին մասնակցելուն հարկադրելու հոդվածից բացի, նրանց մեղադրանքներ էին առաջադրվել «վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի հափշտակության համար, որը կատարվել է խոշոր չափերով և պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով», ինչպես նաև «պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով ընտրական իրավունքի իրականացմանը խոչընդոտելու» համար։ Հոկտեմբերի 16-ին դատարանի որոշմամբ Մկրտիչ Պրոշյանը երկու ամսով կալանավորվել էր։ Ավելի ուշ նրա նկատմամբ կիրառվել էր տնային կալանք։ 2026 թվականի հունվարի 19-ին դատարանը պարտավորեցրել էր Հայաստանի քննչական մարմնին Արա Զոհրաբյանի դիմումի հիման վրա քրեական գործ հարուցել՝ Հայ Առաքելական Եկեղեցու Արագածոտնի թեմի առաջնորդ Մկրտիչ եպիսկոպոս Պրոշյանի փաստաբանների աշխատանքին խոչընդոտելու, ինչպես նաև նրա գտնվելու վայրի մասին տեղեկությունները թաքցնելու փաստով։

Հատկանշական է, որ Մկրտիչ Պրոշյանը Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Երկրորդի եղբորորդին (քրոջորդին) է։