Երուսաղեմի հայոց պատրիարքարանը և Հայ առաքելական եկեղեցու Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի թեմերը պահանջում են դադարեցնել Ամենայն հայոց կաթողիկոսի նկատմամբ դատական հետապնդումը

ԱրմԻնֆո. Երուսաղեմի հայոց պատրիարքարանը և Հայ առաքելական եկեղեցու Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի թեմերը պահանջել են, որ Հայաստանի իշխանությունները դադարեցնեն Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի և Գերագույն հոգևոր խորհրդի անդամների նկատմամբ հետապնդումը:

Երուսաղեմի հայոց պատրիարքարանի տարածած հայտարարության մեջ նշվում է, որ Ամենայն հայոց կաթողիկոսի և Գերագույն հոգևոր խորհրդի վեց անդամների դեմ 2026 թվականի օգոստոսի 7-ին նշանակված դատավարությունը աննախադեպ, խորապես անհանգստացնող և անընդունելի իրադարձություն է հայ ազգային եկեղեցու պատմության մեջ: «Հայ առաքելական եկեղեցին (ՀԱԵ) սովորական հասարակական կազմակերպություն չէ: Դարեր շարունակ այն եղել է հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքի, նրա ազգային ինքնության, մշակույթի, պատմական հիշողության և պետականության հիմքերից մեկը: «Պետական մարմինների միջամտությունը եկեղեցու ներքին կանոնական, վարչական և կարգապահական հարցերին հակասում է նրա ինքնավարության սկզբունքին և ստեղծում է վտանգավոր նախադեպ պետության և եկեղեցու միջև հարաբերություններում: Ավելի անընդունելի է, որ Հայ Առաքելական Եկեղեցու հոգևոր առաջնորդը՝ Ամենայն հայոց կաթողիկոսը, և Գերագույն հոգևոր խորհրդի անդամ բարձրաստիճան եկեղեցական պաշտոնյաները դարձել են դատական հայցի առարկա», - ասվում է հայտարարության մեջ։

Այս իրավիճակը, ինչպես նշել է Երուսաղեմի հայոց պատրիարքարանը, չի կարող ընկալվել որպես զուտ իրավական ընթացակարգ, երբ այն տեղի է ունենում Եկեղեցու վրա շարունակական ճնշման, հրապարակային վիրավորանքների, հիերարխիկ կարգը խախտելու փորձերի և հոգևոր իշխանության հեղինակությունը խաթարելու մթնոլորտում։ Հատկապես մտահոգիչ է, ըստ աղբյուրի, Ամենայն հայոց կաթողիկոսին դատարան ներկայանալու հարկադրմամբ ստեղծված վտանգավոր նախադեպը։ «Ամենայն հայոց կաթողիկոսը պարզապես Հայաստանում գործող կրոնական կազմակերպության ղեկավարը չէ»։ «Նա Հայ Առաքելական Եկեղեցու համաեկեղեցական հոգևոր առաջնորդն է, որի հովվական առաքելությունն ու հիերարխիկ իշխանությունը տարածվում են ամբողջ աշխարհի հայերի, Հայ եկեղեցու և նրա թեմերի հիերարխիկ աթոռների վրա», - ընդգծել է Երուսաղեմի հայոց պատրիարքարանը։

Նրանք իրենց համոզմունքն են հայտնել, որ Հայ պետական իշխանությունների վերաբերմունքը Ամենայն հայոց կաթողիկոսի անձի և կարգավիճակի նկատմամբ անխուսափելիորեն կազդի նաև այլ հիերարխիկ աթոռների դիրքորոշման վրա։ Հայ եկեղեցուն և նրանց հոգևոր առաջնորդներին։ Այս առումով նրանք ընդգծում են, որ Հայաստանի իշխանությունները պարտավոր են ճանաչել, որ իրենց վերաբերմունքը Ամենայն հայոց կաթողիկոսի նկատմամբ

միայն ներքին քաղաքականության հարց չէ։ «Սա միջազգային արձագանք ունեցող ազգային և համաեկեղեցական խնդիր է, որը կարող է թուլացնել Հայ եկեղեցու բոլոր նվիրապետական աթոռների բարոյական և իրավական դիրքերը աշխարհի տարբեր երկրներում»։ Հետևաբար, նման գործողությունները սպառնում են ոչ միայն Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի հեղինակությանը, այլև Կիլիկիայի, Երուսաղեմի և Կոստանդնուպոլսի Պատրիարքությունների Մեծի Տանն Կաթողիկոսության, ինչպես նաև Հայ Առաքելական եկեղեցու թեմերի ազատ գործունեությանը ամբողջ աշխարհում։ Այս առումով Երուսաղեմի Հայ պատրիարքությունը խստորեն դատապարտում է եկեղեցական ներքին խնդիրները քրեական հետապնդման և դատական ճնշման միջոցով լուծելու ցանկացած փորձ և պահանջում է դադարեցնել Ամենայն հայոց կաթողիկոսի և Գերագույն հոգևոր խորհրդի անդամների նկատմամբ հետապնդումը, ինչը ստեղծում է քաղաքական ազդեցության և ընտրողական արդարադատության տպավորություն», - ասվում է հայտարարության մեջ։

Վերը նշվածի կապակցությամբ Երուսաղեմի հայոց պատրիարքությունը դիմել է Հայաստանի իրավասու մարմիններին՝ հարգելու սահմանադրորեն երաշխավորված կրոնի ազատությունը, Հայ առաքելական եկեղեցու ինքնավարությունը, նրա ներքին կանոնական կարգը և նրա հիերարխիկ արժանապատվությունը, և զերծ մնալ այնպիսի քայլերից, որոնք կարող են խորացնել ազգային պառակտումը և անդառնալի վնաս հասցնել Հայ եկեղեցու և պետության միջև հարաբերություններին։ «Դատական համակարգը պարտավոր է գործել բացառապես օրինականության, արդարադատության, անաչառության և անկախության սկզբունքների հիման վրա՝ առանց քաղաքական ճնշումների, ընտրողական վերաբերմունքի կամ Եկեղեցու լռեցմանն ուղղված որևէ նպատակի։ Երուսաղեմի հայոց պատրիարքությունը իր անվերապահ աջակցությունն է հայտնում Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ին, Մայր աթոռ Սուրբ Էջմիածնին, Գերագույն հոգևոր խորհրդի անդամներին և դատական հետապնդման ենթարկված բոլոր հոգևորականներին։ Մենք դիմում ենք մեր ժողովրդի բոլոր զավակներին, Հայաստանի կառավարական և հասարակական շրջանակներին, ինչպես նաև սփյուռքի ազգային և եկեղեցական կառույցներին՝ կոչ անելով նրանց պաշտպանել Հայ եկեղեցու ազատությունը, միասնությունը, ինքնավարությունը և արժանապատվությունը։ «Ամենայն հայոց կաթողիկոսի հիերարխիկ հեղինակությունը զրպարտելը հարված է Հայ առաքելական եկեղեցու ամբողջական կառուցվածքին։ Եվ Հայ եկեղեցու դեմ ուղղված ցանկացած հարված հարված է ամբողջ հայ ժողովրդի հոգևոր միասնությանը, նրա ազգային ինքնությանը և պետականության հիմքերին», - ասվում է հայտարարության մեջ։ [Հայտարարության մեջ նաև նշվում է.] ... «Օգոստոսի 7-ը հայ ժողովրդի պատմության մեջ կմտնի որպես ամոթի և դավաճանության օր։ Սա դատավարություն չէ, այլ աննախադեպ բարոյական ահաբեկչություն է սեփական ժողովրդի նկատմամբ, որն ունի 1700 տարվա քրիստոնեական պատմություն, որը իրականացվում է ներկայիս իշխանությունների կողմից: Սա ազգային ինքնության դեմ հանցագործություն է, քանի որ ժողովրդի կողմից ընտրված առաջնորդի և հոգևորականության միջոցով դատվում է հայ ժողովուրդը, ոտնահարվում են Հայաստանի Սահմանադրությունը, ինչպես նաև խղճի և կրոնի ազատությունը երաշխավորող միջազգային նորմերը», - հայտարարել է թեմը։

Նրանք նշել են, որ «այս հաշվեհարդարը» վկայում է Հայաստանի իշխանությունների բացահայտ հակաեկեղեցական և հակապետական դիրքորոշման մասին: «Հետևաբար, այսօր, երբ պետական լծակները հոգևորականության և այլախոհության դեմ օգտագործվում են որպես պատժիչ գործիք, երբ իշխանությունները ձևավորում են հասարակական կարծիքը՝ պիտակավորելով, ստելով, զրպարտելով և վախեցնելով, յուրաքանչյուր քրիստոնյա հայրենասեր պարտավոր է լինել անարդարության և անօրինականության դեմ պայքարի առաջնագծում՝ մեր ինքնության, սրբավայրերի և արժանապատվության պահպանման անունով: Աստծո կամքով այս դժվար օրերը անպայման կանցնեն: Ճշմարտությունն ու արդարությունը կհաղթանակեն, իրավաբանորեն անհիմն դեպքերի համար, որոնք «կարվել» են աստվածապաշտ իշխանությունների կողմից, ի վերջո կբացահայտվեն և կփշրվեն, իսկ Սուրբ Էջմիածինը, որպես անառիկ ամրոց, հավերժ կմնա կանգուն՝ շնորհիվ իր հավատարիմ զավակների։ «Ժամանակն է կանգ առնել և ուշքի գալ, քանի որ բոլորի համար կա մեկ Դատավոր՝ Աստված», - եզրափակեց թեմը։ Հիշեցնենք, որ 2025 թվականի մայիսից ի վեր Հայաստանի իշխանությունները վարում են ակտիվ հակաեկեղեցական քաղաքականություն և ձգտում են Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի հրաժարականին, ով ընտրվել է այս պաշտոնում ցմահ։ Այս արշավը թիրախավորել է ինչպես հոգևորականներին, այնպես էլ Եկեղեցուն աջակցող քաղաքացիներին։ Այս տարվա փետրվարին Հայաստանի դատախազությունը քրեական գործ է հարուցել Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի դեմ, և նրան արգելվել է լքել երկիրը։ Գործը հիմնված է Արման Սարոյանի կարգալույծ լինելու հետ կապված դատական որոշման կատարմանը խոչընդոտելու մեղադրանքի վրա։ Քրեական գործով մեղադրող է նշանակվել Խաչատուր Գալստյանը։ Գործում ներգրավված են նաև մի քանի այլ բարձրաստիճան հոգևորականներ։ Ամենայն հայոց կաթողիկոսի դեմ քրեական գործի առաջին նիստը նշանակված է օգոստոսի 7-ին, ժամը 16:00-ին, և տեղի կունենա Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանում՝ դատավոր Հակոբ Մանուկյանի նախագահությամբ։