«ԳՈՅ» թատրոնի բեմը ապամոնտաժվել է

ԱրմԻնֆո.  «ԳՈՅ» թատրոնի ստեղծագործական գործունեության համար ստեղծված տարածքը վերափոխվել է այլ նպատակներով օգտագործվող հարթակի։ Այս մասին իր ֆեյսբուքյան էջում հայտնել է «ԳՈՅ» թատրոնի ռեժիսոր, կառավարման խորհրդի նախագահ Սարգիս Արզումանյանը։

Նա նշել է, որ «ԳՈՅ» թատրոնի բեմը ապամոնտաժվել է, իսկ դրա տեղում բացվում է «Ազատ բեմ» անվամբ նոր հարթակ։

<Եվ այստեղ հարցն արդեն ոչ թե անվան և ոչ էլ նոր մշակութային հարթակի բացման մեջ է, այլ այն բանում, թե ինչ եղան այն խոստումները, որոնք մի քանի ամիս շարունակ հնչում էին կառավարության, ԿԳՄՍ նախարարության և Սունդուկյանի անվան թատրոնի ղեկավարության կողմից>, - հարցրել է ռեժիսորը։

Նա հիշեցրել է, որ իշխանությունները հայտարարել էին, թե «ԳՈՅ» թատրոնը չի փակվում, մնում է իր տեղում և շարունակելու է աշխատել։ Սակայն իրականությունը, որին ստիպված եղանք բախվել, բոլորովին այլ է։

<Եթե «ԳՈՅ» թատրոնը փակված չէ, ապա որտե՞ղ է «ԳՈՅ» թատրոնի բեմը։ Եթե «ԳՈՅ»-ը «շարունակելու է աշխատել իր տեղում», ապա ինչո՞ւ է դրա բեմը ապամոնտաժվել, իսկ տարածքը վերափոխվել։ Սա արդեն մեկնաբանությունների, այլ ոչ թե փաստերի հարց է։

Եվ այստեղ կա ևս մեկ էական հանգամանք։  «ԳՈՅ» թատրոնի վերաբերյալ դատական գործընթացը դեռ ավարտված չէ։ Չկա վերջնական դատական ակտ, որը վերջնականապես կփակեր այս վեճի իրավական էջը։ Միևնույն ժամանակ, վիճարկվող որոշումներին և դրանց հիման վրա կատարված գրանցումներին վերաբերող գործընթացները նույնպես պետք է դիտարկվեն հենց այս չավարտված դատական գործընթացի համատեքստում։

Հետևաբար առավել քան տարօրինակ է, որ այն ժամանակ, երբ դատական գործընթացը դեռ շարունակվում է, «ԳՈՅ»-ի տարածքն արդեն փաստացի վերափոխվում է և ներկայացվում որպես մեկ այլ թատերական հարթակ։ Հենց այս իրողությունը պետք է տեսնի հասարակությունը>, - նշել է Արզումանյանը։

Հիշեցնենք, որ 2023 թվականի մայիսին Հայաստանի կառավարությունը որոշում ընդունեց Արմեն Մազմանյանի անվան բեմարվեստի ազգային փորձարարական կենտրոնը՝ «Գոյ»-ը, որպես ստորաբաժանում ներառել Գ. Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնի կազմում։

Այս որոշման նախագծի հիմնավորման մեջ նշվում էր, որ թատրոնի վերակազմակերպումը կնպաստի նշված կազմակերպությունների մասնագիտական ռեսուրսների կենտրոնացմանն ու ներուժի զարգացմանը, ինչպես նաև կխթանի ֆինանսական ռեսուրսների ավելացումը։ Որոշումն ուղղված է «Գոյ» թատրոնի ստեղծագործական ներուժի առավել արդյունավետ և նպատակային օգտագործմանը։ Կառավարությունում նաև նշել էին, որ «Գոյ» կենտրոնի վերջին տարիների հաշվետվությունները ցույց են տալիս, որ ֆինանսական և ոչ ֆինանսական ցուցանիշների չկատարումը պարբերական բնույթ է ստացել։

«ԳՈՅ» թատրոնը համաձայն չէ կառավարության որոշման հետ և այն վիճարկում է դատարանում։

Անհրաժեշտության դեպքում Թատրոնի ներկայացուցիչները հայտարարել են, որ մտադիր են դիմել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան։

Բացի այդ, Թատրոնի կոլեկտիվը անվստահություն է հայտնել գերատեսչության կողմից նշանակված տնօրենի պաշտոնակատար Կարեն Սիմոնյանին։ Որոշումն ամրագրվել է Թատրոնի ընդհանուր ժողովի ընթացքում ընդունված արձանագրությամբ։ Մասնավորապես, Ժողովը որոշել է Կարեն Սիմոնյանին չճանաչել որպես Թատրոնի տնօրենի պաշտոնակատար՝ հաշվի առնելով, որ վերջինիս գործողություններն իրավաչափ չեն և չեն բխում ամբողջ կոլեկտիվի շահերից։

Միևնույն ժամանակ, Ժողովը որոշել է ստեղծել կառավարման խորհուրդ, որը լիազորված է հաստատել կազմակերպության գործունեության ծրագրերը, ներքին կարգավորող փաստաթղթերը և իրականացնել այլ լիազորություններ, որոնք չեն հակասում Հայաստանի Հանրապետության օրենքին։

2024 թվականի հոկտեմբերից «գոյականները» սկսել են բողոքի ակցիաներ անցկացնել, մի քանի օր գիշերել հարազատ թատրոնում՝ լիազոր մարմիններից պահանջելով լուծում տալ իրավիճակին։ Իսկ արդեն նոյեմբերի սկզբին «Գոյ» թատրոնը հանդես է եկել հայտարարությամբ, որում նշվում էր, որ փաստացի արդարադատության նախարարությունը արձանագրել է, որ թատրոնի գործունեությունն ապօրինի կերպով դադարեցվել է 9 ամսով։ <Ուստի նոյեմբերի 4-ից, ժամը 11։00-ից, «ԳՈՅ» թատրոնը կվերսկսի բնականոն աշխատանքը՝ մինչև այս գործով դատարանի վերջնական որոշումը։ Հույս ունենք, որ Գ. Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնի տնօրենը չի խոչընդոտի այս մտադրություններին և կկատարի օրենսդրության պահանջները>, - նշված էր հայտարարության մեջ։

Սակայն նույն օրը լրագրողների հետ զրույցում Սունդուկյանի անվան թատրոնի տնօրեն Վարդան Մկրտչյանը նշել է, որ թատրոնի աշխատանքի վերսկսման վերաբերյալ որևէ որոշում չկա։ Նա ընդգծել է, որ նման որոշումը պետք է ընդունվի բացառապես դատարանի կողմից։

2024 թվականի դեկտեմբերին, թատրոնի մշակութային ժառանգությունը պաշտպանելու նպատակով, «գոյականները» նախաձեռնել են ստորագրահավաքի գործընթաց՝ պետական մարմիններին իրենց որոշումները վերանայելու և Թատրոնի անխափան աշխատանքն ապահովելու ստիպելու նպատակով։ Կոլեկտիվի հայտարարության մեջ ասվում էր, որ «Գոյ» Թատրոնը երկար տարիներ եղել է լաբորատոր­փորձարարական արվեստի կարևոր կենտրոն՝ դառնալով ինքնարտահայտման հարթակ բազմաթիվ դերասանների, ռեժիսորների և այլ ստեղծագործողների համար։ <Մենք չենք կարող մեզ թույլ տալ կորցնել այս արժեքավոր մշակութային օջախը։ Ձեր աջակցությունը կարող է փոխել իրավիճակը>, - գրված էր հայտարարության տեքստում։