Արմինֆո. 2025 թվականին արցախցիների գույքային իրավունքների պաշտպանության հարցերի վերաբերյալ 657 դիմում է ներկայացվել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան (ՄԻԵԴ)։ Այդ մասին սեպտեմբերի 23-ին "Արցախցիների սոցիալ-տնտեսական, իրավական խնդիրներն ու դրանց լուծումները" խորագրով լսումների ժամանակ հաղորդել է միջազգային իրավունքի մասնագետ, փաստաբան Արա Ղազարյանը:
Նրա խոսքով ՝ "Արա Ղազարյան" իրավաբանական գրասենյակն ամեն օր ընդունում է 5-6 արցախցի ընտանիքի, որոնք Google Maps-ի միջոցով ցույց են տալիս իրենց տների գտնվելու վայրը, կոորդինատները: "Չէ որ այսօր մենք բախվում ենք մի իրավիճակի, որ մեկ տարի առաջ նրանց տունը կարող էր այնտեղ լինել, իսկ մեկ տարի անց այն այլևս այնտեղ չէ։ Այս տվյալները հավաքագրում ենք որպես ապացույց և ուղարկում ՄԻԵԴ։ Անցյալ տարի 657 դիմում է ներկայացվել հենց արցախցիների գույքային իրավունքների պաշտպանության հարցերով։ Այս տարի արդեն 5 գրասենյակների ջանքերով մենք ամեն օր ընդունում ենք 5-6 արցախցի ընտանիք ։ Մենք տեսնում ենք մարդկանց տրամադրությունը, նրանք պատրաստ են տեր կանգնել իրենց իրավունքներին", - նշել է Ղազարյանը։
Այդ ձգտումը, ըստ նրա, պայմանավորված է նրանով, որ այդ հարցը, այն է ՝ իրավական մեխանիզմը ներառված չէ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագրի ծրագրում ։ "Քանի դեռ խաղաղության պայմանագիրը չի առաջարկում այդ խնդրի լուծման որևէ իրավական մեխանիզմ, ապա մեզ համար բաց են միջազգային տրիբունալները", - նշել է փաստաբանը:
Անդրադառնալով դիմումներին ՝ նա հստակեցրել է, որ ՄԻԵԴ-ում շատ են գնահատում, եթե այն ձեռքով գրված է լինում տուժողների կողմից։ Այս հայտարարությունների շրջանակներում, ըստ Ղազարյանի, արձանագրվում են նաև սոցիալ-տնտեսական բազմաթիվ խնդիրներ, որոնց այս իրավիճակում բախվում են արցախցիները: Ընդհանուր առմամբ, Ղազարյանը վստահ է, որ արցախցիները մի օր իրենց ունեցվածքի դիմաց փոխհատուցում կստանան: "Թող նույնիսկ դա տեղի ունենա 10 տարի հետո։ Քանի որ նման դեպքերի բազմաթիվ օրինակներ կան միջազգային պրակտիկայում։ Այս պահին գրանցված է 950 արցախցի, բայց քիչ ռեսուրսներ կան, որ բոլորին արագ ընդունենք ու բոլոր դիմումները ֆիքսենք։ Բայց այդ գործընթացը չի դադարեցվի", - վստահեցրել է Ղազարյանը։
Ընդ որում, նա հստակեցրել է, որ այստեղ իրենք բախվում են այն խնդրին, որ շատ արցախցիների մոտ բացակայում են անշարժ գույքի կադաստրային փաստաթղթերը: Այս հարցում, ըստ նրա, գործողություններ պետք է ձեռնարկվեին Հայաստանի կառավարության կողմից ։ "Օրինակ, նրանք կարող էին Ադրբեջանից պահանջել պահպանել հայերի ունեցվածքը։ Չէ որ այդ պայմանն ամրագրված է միջազգային դատարանի որոշմամբ, որը դեռ չի վերացվել", - հիշեցրել է միջազգային իրավունքի մասնագետը։
Նա այն կապել է նաև վերադարձի իրավունքի հետ, հիշեցնելով, որ այն իր մեջ ներառում է հարյուրավոր բաղադրիչներ, այդ թվում ՝ գույքի, դպրոցների, եկեղեցիների, մշակութային ժառանգության պահպանման իրավունք։ "Սրանք բոլորն իրավական կատեգորիաներն են, որոնք մտնում են հայրենիք հասկացության մեջ և ունեն իրավական սահմանում։ Ընդհանուր առմամբ, այստեղ գործում է ինչպես մարդու իրավունքների միջազգային իրավունքը, այնպես էլ հումանիտար իրավունքը: Մարդասիրական իրավունքն այս առումով ասում է, որ եթե մարդը լքել է իր տունը ռազմական բախման հետևանքով, ապա նա ունի վերադարձի իրավունք, որը պետք է ապահովվի արժանապատիվ ձևով, անվտանգության ապահովմամբ և այդ իրավունքի իրացման համար համապատասխան համակարգերի ստեղծմամբ", - եզրափակել է Ղազարյանը:
Հիշեցնենք, որ 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Ադրբեջանը "հակաահաբեկչական գործողության" պատրվակով հերթական ագրեսիան ձեռնարկեց Արցախի նկատմամբ ։ Դրան նախորդել էր հանրապետության գրեթե 10-ամսյա շրջափակումը։ 2020 թվականի աշնանը սկսված թշնամական ագրեսիայից հետո, որը 2023 թվականի սեպտեմբերին ավարտվեց Արցախի ամբողջական էթնիկ զտմամբ, ավելի քան 150 հազար արցախցիներ զրկվեցին հայրենիքից և դարձան փախստական։ Հավելենք, որ Արցախի մշակութային ժառանգության ոչնչացմանը զուգահեռ Ադրբեջանի իշխանությունները շարունակում են ոչնչացնել նաև արցախցիների ունեցվածքը Ստեփանակերտում և Արցախի շրջաններում: Ամբողջ գյուղերը ջնջվում են երկրի երեսից։
Ադրբեջանագետ. Մինչ Ադրբեջանն իր սերնդին պատրաստում է պատերազմի, Ալիևի օգնականը կոչ է անում Հայաստանին պատրաստել հայ հասարակությանը «խաղաղության»
Թուրքագետ. Ադրբեջանը երբեք, ոչ մի պարագայում չի դադարի հայ ժողովրդի վրա ճնշում գործադրելուց
Քաղաքագետ. Մենք պետք է հեռանանք «երբ» հարցից և այն փոխարինենք ավելի կարևոր հարցերով
Միջազգային իրավունքի մասնագետ. Ադրբեջանը մտադիր է դատական գործընթաց սկսել Հայաստանի դեմ՝ դատապարտելով հայ բանտարկյալներին
Դմիտրի Մեդվեդևը կանխատեսել էր Հայաստանի համար Ուկրաինայի նման ճակատագիր՝ երկրի արտաքին քաղաքականության փոփոխության ֆոնին
ՌԴ Անվտանգության խորհուրդ․ Հայաստանում ցանկանում են ստիպել ռուս սեփականատերերին ազատվել ակտիվներից
Զախարովա․ Ռուսաստանը պատրաստ է Հայաստանի հետ քննարկել ռազմական համագործակցության ընդլայնման հեռանկարները՝ կապերի գույքագրման շրջանակներում
Թևանյան. Հայաստանը, ինչպես Ուկրաինան և Մոլդովան, մտցվել է ԵՄ գլոբալ պատերազմի մեջ
Երևանի քաղաքապետարանում քննարկում են քաղաքում valet-parking համակարգի ներդրման հնարավորությունը
Փորձագետ. Օկուպացված Արցախում օտարերկրյա դեսպանների ներկայությամբ հայկական մշակույթի «աղվանացումը» ցեղասպանություն է
Քաղաքագետ․ Եթե ռուս-հայկական հարաբերությունները կործանվեն, ապա Ռուսաստանի տեղը կզբաղեցնի Թուրքիան
Քաղաքագետ. Հայ հանրությունը պարզապես պարտավոր է էապես փոխել հանրային քննարկման և պայքարի ողջ բովանդակությունը
Ադրբեջանում քրիստոնյա գերիների մաշկից այրելով հեռացնում են խաչերի պատկերներով դաջվածքները. իրավապաշտպան
Պուտին. Պրահայում Հայաստանի կողմից Ղարաբաղի ճանաչումը որպես Ադրբեջանի մաս Ռուսաստանի դիրքորոշմանը այս հարցում տվել է երկիմաստ բնույթ
Պուտինը նշել է, որ Հայաստանի կողմից ԵՄ-ին անդամակցության մասին օրենքի ընդունումը նշանակում է ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու մասին հայտարարություն։
Վարդևանյան. Հայաստանի հասարակայնությունն ԱԺ-ից պահանջում է բազմաթիվ խնդիրների լուծում, այլ ոչ թե՝ ներողությունների մասին սկանդալային պահանջներ
Գ. Ծառուկյան. Չի կարելի պարզապես ապրել խոզի պես, մտածել միայն քո սեփական շահերի մասին և անտարբեր լինել քո երկրի և ժողովրդի հոգսերի նկատմամբ
"Բաքվում արժանի հակահարված ենք տվել մեր ժողովրդի անցյալի և ներկայի մասին ստահոդ պնդումներին". Արցախի խորհրդարանի նախկին խոսնակը` Բաքվի բանտից
