ՂՌՀԻ առաջատար փորձագետ. Հայաստանն ու Ղազախստանը ձգտում են լրացնել քաղաքական և տնտեսական համագործակցության բաց թողնված ներուժը

Արմինֆո.  Այժմ Ղազախստանն ու Հայաստանը ձգտում են լրացնել բաց թողածը հարաբերություններում և ուժեղացնել փոխգործակցությունը ինչպես քաղաքական, այնպես էլ տնտեսական ոլորտում։ Այդ մասին սեպտեմբերի 24-ին հայտարարել է Ղազախստանի ռազմավարական հետազոտությունների ինստիտուտի (ՂՌՀԻ) եվրոպական և ամերիկյան հետազոտությունների դեպարտամենտի առաջատար փորձագետ Ալիշեր Աբդռեշևը՝ APRI Armenia 2026 համաժողովի հարթակներում ԱրմԻնֆո-ի թղթակցի հետ զրույցում:

Փորձագետի կարծիքով ՝ երկրների միջև փոխգործակցությունը տարեցտարի աճում է։ "Արդեն վերջին երկու-երեք տարիներին, իմ կարծիքով, ամրապնդվում են փորձագիտական կապերը Ղազախստանի և Հայաստանի միջև։ Այստեղ շրջադարձային կետը, հավանաբար, 2023 թվականն էր, երբ ավարտվեց Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ հակամարտությունը։ Այժմ Հայաստանը, ինձ թվում է, լրացուցիչ հնարավորություններ ունի օտար երկրների հետ ավելի սերտ փոխգործակցություն սկսելու համար։ Ղազախստանն այստեղ բացառություն չէ։ Մենք կանոնավոր հրավերներ ենք ստանում մեր հայ բաարեկամներից՝ խորհրդաժողովներին մասնակցելու համար։ Մեր հերթին՝ հայ գործընկերներին հրավիրում ենք ղազախական հարթակներ", - նշել է Աբդռեշեւը։

Նրա ասելով՝ Ղազախստանի համար շատ կարեւոր է, թե ինչպես է այսօր իրեն դիրքավորում Երեւանը եւ ինչպես է ձգտում հետագայում վարել իր արտաքին քաղաքականությունը: Ընդ որում, փորձագետը նշել է, որ կան ոլորտներ, որոնց առայժմ բավարար ուշադրություն չի դարձվում ։ Նա դա պայմանավորել է այն բանով, որ Հայաստանը երկար տարիներ, փաստորեն, փակ էր իր սահմանների տեսանկյունից ՝ չունենալով լիարժեք ելք դեպի արտաքին շուկաներ։ "Այժմ Ղազախստանն ու Հայաստանը ձգտում են լրացնել բաց թողածը հարաբերություններում եւ ուժեղացնել փոխգործակցությունը ինչպես քաղաքական, այնպես էլ տնտեսական ոլորտում։ Բայց այսօր ամենակարևոր ուղղությունը, հավանաբար, տրանսպորտային միջանցքների և լոգիստիկայի հարցերն են։ Այստեղ, կարծում եմ, մեր կառավարությունները՝ Հայաստանի և Ղազախստանի կառավարությունները, պետք է ուժեղացնեն աշխատանքը հենց Միջին միջանցքի (Անդրկասպյան միջազգային տրանսպորտային երթուղու - խմբ.), ինչպես նաև "Թրամփի երթուղի" (TRIPP) նախագծի վրա, որն այսօր լայնորեն քննարկվում է նաև Հայաստանում։ Չի կարելի, իհարկե, մոռանալ նաև հումանիտար ուղղության մասին։ Մենք շատ ուրախ ենք, որ աճում են մշակութային կապերը երկու երկրների միջև։ Դա բնական է, քանի որ Ղազախստանն ու Հայաստանը ընդհանուր պատմություն ունեն։ Կարծում եմ, որ այդ փոխգործակցությունը կշարունակվի", - նշել է ՂՌՀԻ առաջատար փորձագետը։

Միաժամանակ, ինչպես նշել է փորձագետը, ընթացիկ ապրանքաշրջանառությունը եւ տնտեսական փոխգործակցությունը դեռեւս չեն համապատասխանում այն մտադրություններին եւ հավակնություններին, որոնք ունեն Ղազախստանն ու Հայաստանը: Նա հիշեցրել է, որ երկրների միջեւ ապրանքաշրջանառությունը կազմում է շուրջ 70 մլն դոլար, ինչը, նրա խոսքով, չի համապատասխանում նրանց ներուժին: "Ինչպես արդեն նշել եմ, դա պայմանավորված է նրանով, որ Հայաստանը երկար տարիներ սահմանափակված է եղել լոգիստիկայի և սահմանների հատման տեսանկյունից։ Ղազախստանը, պարզապես, ֆիզիկապես չէր կարող Հայաստան ապրանքներ մատակարարել։ Հայաստանը նույնպես չէր կարող ազատորեն արտահանել իր արտադրանքը՝ սահմանների փակ լինելու պատճառով։ Ուստի, ես կարծում եմ, որ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության ավարտը նոր հնարավորություններ է բացում ապրանքների արտահանման համար ։ Եվ, ի դեպ, ուզում եմ նշել, որ Ադրբեջանի տարածքով Ղազախստանն արդեն հացահատիկ է մատակարարել Հայաստան", - ուշադրություն է հրավիրել փորձագետը։

Աբդռեշևը միաժամանակ նշել է, որ դժվար է նախապես ասել, թե ինչպես կզարգանան երկրների միջև հարաբերությունները հետագայում։ Քանի որ, ըստ նրա, աշխարհաքաղաքական իրավիճակն այսօր շատ անկանխատեսելի է։ "Ոչ ոք չէր սպասում, որ, ասենք, հակամարտություն կսկսվի Իրանում, դա անակնկալ էր։ Ուստի մենք չգիտենք, թե ուրիշ ինչ կատակլիզմներ կարող են սսպասվել միջազգային հանրության համար։ Այստեղ դժվար է կանխատեսումներ անել։ Բայց ամենակարեւորն այն է, որ երկու պետությունների ղեկավարները քաղաքական կամք ունեն հարաբերությունները պահպանելու եւ երկխոսությունը զարգացնելու համար։ Այդ պատճառով, ես կարծում եմ, որ առջևում մեզ ավելի շատ դրական դինամիկա է սպասվում, քան՝ հարաբերություններում ինչ-որ լճացում",-ամփոփել է ՂՌՀԻ առաջատար փորձագետը։