Արմինֆո. Ղազախստանը "Թրամփի երթուղի" (TRIPP) նախագիծը դիտարկում է որպես Միջին միջանցքի շարունակություն։ Այդ մասին սեպտեմբերի 24-ին հայտարարել է Ղազախստանի ռազմավարական հետազոտությունների ինստիտուտի (ՂՌՀԻ) եվրոպական և ամերիկյան հետազոտությունների դեպարտամենտի առաջատար փորձագետ Ալիշեր Աբդռեշևը՝ APRI Armenia 2026 ֆորումի հարթակներում ԱրմԻնֆո-ի թղթակցի հետ զրույցում:
Ընդհանուր առմամբ, փորձագետի ասելով, Ղազախստանի դիրքորոշումը հետևյալն է. "որքան շատ են այլընտրանքային տրանսպորտային երթուղիները Հարավային Կովկասում, այնքան ավելի շատ հնարավորություններ կան դիվերսիֆիկացման համար": "Ղազախստանի համար (TRIPP) նույնպես կարեւոր նախագիծ է, բայց, առաջին հերթին, մենք այն դիտարկում ենք որպես Միջին միջանցքի շարունակություն։ Ղազախստանի համար, իհարկե, որքան շատ են այլընտրանքային տրանսպորտային երթուղիները Հարավային Կովկասում, այնքան ավելի շատ են դիվերսիֆիկացման հնարավորությունները։ Կարծում եմ, որ TRIPP-ը հիանալի հնարավորություն է Չինաստանից Կենտրոնական Ասիայի տարածքով դեպի Հարավային Կովկաս և այնուհետև Թուրքիա և Եվրոպա ապրանքների մատակարարման և տարանցման համար", - պարզաբանել է Աբդռեշևը։
Ընդհանուր առմամբ, ինչպես նշել է ՂՌՀԻ առաջատար փորձագետը, TRIPP-ի նկատմամբ սպասելիքները շատ մեծ են ինչպես Կենտրոնական Ասիայի երկրների, այնպես էլ նախագծի մյուս մասնակիցների շրջանում: "Բայց այստեղ կարեւոր է, իհարկե, նայել, թե կողմերը որքանով են պահպանելու ձեռք բերված պայմանավորվածությունները եւ անցնելու TRIPP - ի շրջանակներում փոխգործակցության գործնական ասպեկտներին", - նշել է փորձագետը:
Աբդռեշևն անդրադարձել է նաև Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կարգավորման գործընթացին։ Նրա խոսքով՝ Ղազախստանը ողջունում է երկրների միջև հարաբերությունների կարգավորմանն ուղղված յուրաքանչյուր քայլ: "Ղազախստանի նախագահ Կասիմ-Ժոմարտ Տոկաևը բազմիցս, այդ թվում ՝ հակամարտության ամենալարված փուլերում, երբ հարձակումներն աճում էին, նշել է, որ դիվանագիտական կարգավորումից բացի այլ ճանապարհ չկա։ Ղազախստանը նաև ողջունում է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի՝ որպես միջնորդի մասնակցությունը վաղեմի հակամարտության կարգավորմանը, որը երկու երկրների միջև շարունակվել է տասնամյակներ", - նշել է փորձագետը։
Ընդհանուր առմամբ, նրա հավաստմամբ, իրենք դրական են նայում այն բանին, որ Հարավային Կովկասում նոր իրողություն է ձևավորվում: Մասնավորապես, նրա խոսքով, ավարտվում է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև չլուծված հարցերի և հակամարտությունների շրջանը ։ "Միևնույն ժամանակ, տարածաշրջանում իր դերն ակտիվորեն մեծացնում է նաև Վրաստանը։ Հարավային Կովկասը նույնպես շատ կարևոր է Կենտրոնական Ասիայի համար ։ Այստեղ ուզում եմ նշել, որ, օրինակ, Ադրբեջանն արդեն միացել է C5 հարթակին (երկխոսության միջազգային դիվանագիտական և տնտեսական ձևաչափ - խմբ.), և մենք, իհարկե, ողջունում ենք նման քայլերը։ Կարծում եմ, որ Հայաստանի հետ էլ մենք հնարավորություններ ունենք փոխգործակցելու ոչ միայն որպես առանձին երկրի, այլեւ՝ որպես Հարավային Կովկասի լիիրավ խաղացողի", - ամփոփել է Աբդռեշեւը։
Հիշեցնենք, որ 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Վաշինգտոնում ստորագրել են յոթ կետից բաղկացած համատեղ "Խաղաղության հռչակագիր"։ Այն նախատեսում է համատեղ դիմում Եվրոպայի անվտանգության եւ համագործակցության կազմակերպությանը (ԵԱՀԿ) ԵԱՀԿ Մինսկի գործընթացի եւ դրա հետ կապված կառույցների դադարեցման մասին, ինչպես նաեւ Հայաստանի տարածքով տրանսպորտային միջանցքի ստեղծում, որը կկապի Ադրբեջանն իր նախիջեւանյան էքսկլավի հետ, որը շրջապատված է Հայաստանով, Թուրքիայով եւ Իրանով:
Հավելենք, որ հունվարի 14-ին Հայաստանի ԱԳՆ-ը հրապարակել է Վաշինգտոնում ստորագրված «Թրամփի ուղի՝ հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման» (ԹՐԻՓՓ) նախագծի` Հայաստան-ԱՄՆ իրականացման շրջանակի հրապարակման վերաբերյալ համատեղ հայտարարությունը։ 12 էջանոց փաստաթղթում ներկայացված են նախագծի հիմնական նպատակները և դրա գործունեության մեխանիզմները։ Մասնավորապես, ընդգծվում է, որ Հայաստանը մտադիր է թույլատրել և աջակցել ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության հիմնմանը։ «Ակնկալվում է, որ ընկերությունը պատասխանատու կլինի ԹՐԻՓՓ-ի զարգացման համար՝ 49 տարի նախնական ժամկետով նրան տրամադրվող կառուցապատման իրավունքով։ Հայաստանը մտադիր է ԱՄՆ-ին առաջարկել ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության 74% մասնաբաժինը և պահպանել 26% մասնաբաժինը։ Ակնկալվում է, որ այս համագործակցությունը կերկարաձգվի ևս 50 տարով՝ Հայաստանի կառավարությանը հավելյալ սեփականության տրամադրմամբ նրա մասնաբաժինը դարձնելով 49%։ Ակնկալվում է, որ ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության բաժնետերերի փոփոխությունը (ներառյալ մասնաբաժինների վաճառք, նվիրատվություն, միավորում, անջատում, վերակազմակերպում կամ որևէ այլ իրավական կամ փաստացի գործողություն) և վերջնական շահույթի սեփականատերերի փոփոխությունը ենթակա կլինի Հայաստանի և ԱՄՆ կառավարությունների հետ նախօրոք համաձայնեցմանը», - ասվում է փաստաթղթում։
Ադրբեջանագետ. Մինչ Ադրբեջանն իր սերնդին պատրաստում է պատերազմի, Ալիևի օգնականը կոչ է անում Հայաստանին պատրաստել հայ հասարակությանը «խաղաղության»
Թուրքագետ. Ադրբեջանը երբեք, ոչ մի պարագայում չի դադարի հայ ժողովրդի վրա ճնշում գործադրելուց
Քաղաքագետ. Մենք պետք է հեռանանք «երբ» հարցից և այն փոխարինենք ավելի կարևոր հարցերով
Միջազգային իրավունքի մասնագետ. Ադրբեջանը մտադիր է դատական գործընթաց սկսել Հայաստանի դեմ՝ դատապարտելով հայ բանտարկյալներին
Դմիտրի Մեդվեդևը կանխատեսել էր Հայաստանի համար Ուկրաինայի նման ճակատագիր՝ երկրի արտաքին քաղաքականության փոփոխության ֆոնին
ՌԴ Անվտանգության խորհուրդ․ Հայաստանում ցանկանում են ստիպել ռուս սեփականատերերին ազատվել ակտիվներից
Զախարովա․ Ռուսաստանը պատրաստ է Հայաստանի հետ քննարկել ռազմական համագործակցության ընդլայնման հեռանկարները՝ կապերի գույքագրման շրջանակներում
Թևանյան. Հայաստանը, ինչպես Ուկրաինան և Մոլդովան, մտցվել է ԵՄ գլոբալ պատերազմի մեջ
Երևանի քաղաքապետարանում քննարկում են քաղաքում valet-parking համակարգի ներդրման հնարավորությունը
Փորձագետ. Օկուպացված Արցախում օտարերկրյա դեսպանների ներկայությամբ հայկական մշակույթի «աղվանացումը» ցեղասպանություն է
Քաղաքագետ․ Եթե ռուս-հայկական հարաբերությունները կործանվեն, ապա Ռուսաստանի տեղը կզբաղեցնի Թուրքիան
Քաղաքագետ. Հայ հանրությունը պարզապես պարտավոր է էապես փոխել հանրային քննարկման և պայքարի ողջ բովանդակությունը
Ադրբեջանում քրիստոնյա գերիների մաշկից այրելով հեռացնում են խաչերի պատկերներով դաջվածքները. իրավապաշտպան
Պուտին. Պրահայում Հայաստանի կողմից Ղարաբաղի ճանաչումը որպես Ադրբեջանի մաս Ռուսաստանի դիրքորոշմանը այս հարցում տվել է երկիմաստ բնույթ
Պուտինը նշել է, որ Հայաստանի կողմից ԵՄ-ին անդամակցության մասին օրենքի ընդունումը նշանակում է ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու մասին հայտարարություն։
Վարդևանյան. Հայաստանի հասարակայնությունն ԱԺ-ից պահանջում է բազմաթիվ խնդիրների լուծում, այլ ոչ թե՝ ներողությունների մասին սկանդալային պահանջներ
Գ. Ծառուկյան. Չի կարելի պարզապես ապրել խոզի պես, մտածել միայն քո սեփական շահերի մասին և անտարբեր լինել քո երկրի և ժողովրդի հոգսերի նկատմամբ
"Բաքվում արժանի հակահարված ենք տվել մեր ժողովրդի անցյալի և ներկայի մասին ստահոդ պնդումներին". Արցախի խորհրդարանի նախկին խոսնակը` Բաքվի բանտից
