Հայ թուրքագետը դեմ է արտահայտվել Արցախի արժեքը և Հայաստանի ազատագրումը ժխտելու փորձերին

ԱրմԻնֆո. Հայ թուրքագետ Վարուժան Գեղամյանը կոչ արեց բոլորին չդառնալ այն մեծ ստի մասնակիցը, որ Արցախը և Հայաստանի ազատագրումը երբեք արժեք չեն եղել հայերի համար, և որ հայ ժողովուրդը անդեմ է և պատրաստ է դիմանալ նվաստացմանը։

Իր Ֆեյսբուքյան էջում Գեղամյանը արձագանքել է հայ քաղաքացիներին 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին տեղի ունեցածից շեղելու փորձերին։ «Երեկ մենք ականատես եղանք բացառիկ ստորության և ստերի։ 2026 թվականի սեպտեմբերի 27-ին ամեն ինչ արվեց, որպեսզի մարդիկ չհիշեն Արցախը, մոռանան կորուստները, արժեքները և արժանապատվությունը»։ «Այս ստորությունը, որը սկսվեց այս օրվա խորհրդանիշի և պատմական նշանակության ցուցադրական անտեսումից, հասավ իր տեսողական գագաթնակետին, երբ պետական հեռուստատեսությամբ հեռարձակվեց ժամանցային համերգ», - գրել է թուրքագետը։

Նա նաև համոզմունք հայտնեց, որ սա պարզապես մոռացության ակտ չէր, այլ ցուցադրական անտեսում և զզվանք հարյուր հազարավոր մարդկանց, քաղաքացիների և սգացողների նկատմամբ, որոնց համար սեպտեմբերի 27-ը մեծ նշանակություն ունի։ «Նման վարքագիծը որևէ կապ չունի գաղափարախոսության կամ քաղաքական ծրագրերի հետ։ Այն գտնվում է մարդկայինի և անմարդկայինի, բարոյականի և անբարոյականության ոլորտում։ Ցանկացած նորմալ պետությունում և հասարակությունում այսպես վարվող մարդիկ ոչ մի դեպքում չէին կարող զբաղեցնել պետական պաշտոններ, առավել ևս՝ կատարել որևէ հանրային դեր», - կարծում է փորձագետը։

Գեղամյանը նշեց, որ իր համար նման վարքագիծը լիովին սպասելի էր։ Ավելին, նա համոզմունք հայտնեց, որ նույն ճակատագիրը շուտով կպատահի ցանկացած ազգային խորհրդանիշի, նույնիսկ ազգային պարերի հետ, որոնք, ըստ նրա, դեռևս հանդուրժվում են Երևանի փողոցներում։ Թուրքագետը, սակայն, պարզաբանեց, որ այս գրառման իրական հասցեատերը նույնիսկ փաստացի իշխանությունները չեն։ Նա նշեց, որ շատ «լուռ առաջնորդներ»՝ հասարակական գործիչներ, բլոգերներ և ազդեցիկ անձինք, կարդում և քննարկում են այն։ «Գիտեմ, որ վախն ու օպորտունիզմը նրանցից շատերին ստիպել են նույնիսկ «արդարացնել» չարիքը։ Բայց նույնիսկ նման դիրքորոշման դեպքում մարդու մեջ պետք է մնա մարդկայնության և բարոյականության մի կաթիլ։ Լռել և դրանով անուղղակիորեն մասնակցել այս ամենին նշանակում է դառնալ մեղսակից։ Քաղաքականությունից այն կողմ կա մարդկայնություն։ Երեկ հարված հասցվեց մեր մարդկային արժանապատվությանը», - ընդգծեց փորձագետը։

Վերը նշվածի կապակցությամբ նա հիշեց իր հայտնի էսսեներից մեկից՝ «Ապրել առանց ստի» տողերը։ Ալեքսանդր Սոլժենիցին. «Մեր ազատագրման ամենամատչելի բանալին անձնական չմասնակցելն է ստին։ Թող ստը ծածկի ամեն ինչ, թող ստը վերահսկի ամեն ինչ, բայց թող մենք մեր կրունկները խրենք ամենափոքր բանի վրա. թող նրանք վերահսկեն ամեն ինչ, ոչ թե իմ միջոցով»։ Գեղամյանը կոչ արեց հայերին չդառնալ այս ստի մասը։ «Մի՛ դարձեք այն մեծ ստի մասնակիցը, որ Արցախը և Հայաստանի ազատագրումը երբեք արժեք չեն եղել մեզ համար, և որ մեր ժողովուրդը անդեմ է և պատրաստ է դիմանալ նվաստացմանը։ Մի՛ նպաստեք այս ստի հավերժացմանը ձեր լռությամբ։ Վերջապես, մի՛ թույլ տվեք, որ ջնջվի նրանց հիշատակը, ովքեր, հավատալով այս իդեալներին, զոհաբերել են իրենց երկրային կյանքը։ Պատվեք նրանց հիշատակը, գնահատեք այն։ «Սա ձեր պարտականությունն է, ձեր առաքելությունը, եթե կուզեք (ինչը Չոմսկին անվանել է «մտավորականների պատասխանատվություն») այս դժվարին ժամանակներում և մեր ներքին և արտաքին ազատագրման միակ բանալին», - եզրափակեց փորձագետը։

Հիշեցնենք, որ 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ի գիշերը Ադրբեջանի զինված ուժերը՝ Թուրքիայի հետ համատեղ, ռազմական ագրեսիա իրականացրին Արցախի դեմ։ 44 օր տևած արյունալի մարտերի ընթացքում՝ 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի լույս 10-ի գիշերը, Ռուսաստանի միջնորդությամբ ստորագրվեց հայտարարություն, որով հայտարարվեց ռազմական գործողությունների դադարեցման և Արցախում ռուս խաղաղապահների տեղակայման մասին։ 2020 թվականի ագրեսիայի արդյունքում Շուշին և Արցախի մի քանի շրջաններ… կորած։ Մի քանի հազար զինվոր զոհվեց, ավելի քան 10,000 հայ ժողովրդի որդիներ հաշմանդամ դարձան, իսկ հազարավոր արցախցիներ կորցրեցին իրենց տները։

Նշենք, որ Հայաստանի կառավարությունը չաջակցեց սեպտեմբերի 27-ը պատերազմում զոհվածների հիշատակի օր հռչակելու նախաձեռնությանը։ Նրանք որպես դրա արդարացում մեջբերեցին գործող Բանակի օրը՝ հունվարի 28-ը, քանի որ այն ներառում է զոհվածների հիշատակի իմաստը։ Ավելի ուշ՝ 2026 թվականի հունվարի 20-ին, այն ժամանակվա ՀՀ խորհրդարանի փոխխոսնակ Ռուբեն Ռուբինյանը իր Ֆեյսբուքյան էջում հայտարարեց, որ ՀՀ Ազգային ժողովը հաստատել է հունվարի 27-ը Հայրենիքի համար զոհվածների հիշատակի և վշտի օր սահմանելու մասին օրինագիծը։ Նա նաև նշեց, որ իրենց խնդրանքով ՀՀ նախագահ Վահագն Խաչատուրյանը հնարավորինս շուտ կստորագրի օրենքը, որպեսզի այն ուժի մեջ մտնի 2026 թվականին, այդ իսկ պատճառով այս տարվա հունվարի 27-ը արդեն հայտարարվել է ոչ աշխատանքային օր։

Այնուհետև ընդդիմադիր քաղաքական ուժերը և փորձագետները տարակուսանք հայտնեցին ընտրված ամսաթվի վերաբերյալ։ ՀՀ իշխանություններին՝ հարգանքի տուրք մատուցելու հայրենիքի համար իրենց կյանքը զոհաբերած հայ ժողովրդի զավակներին։ Ընդդիմությունը երբեք հստակ բացատրություն չի ստացել իշխանություններից ընտրված ամսաթվի վերաբերյալ։ Մասնավորապես, ինչո՞ւ ՀՀ իշխանությունները հունվարի 27-ը՝ Հոլոքոստի միջազգային հիշատակի օրը, ընտրեցին հայրենիքի համար զոհվածներին հարգանքի տուրք մատուցելու համար։