ՀՀ Ազգային ժողովի հանձնաժողովի նախագահը հայտարարեց իր մտադրության մասին անձամբ մեկնել Բաքու՝ հայ ռազմագերիների հետ հանդիպելու համար։

ԱրմԻնֆո. ՀՀ Ազգային ժողովի մարդու իրավունքների և հանրային հարցերի հանձնաժողովի նախագահ Լիլիթ Գալստյանը հայտարարել է իր մտադրության մասին անձամբ մեկնել Բաքու՝ հայ ռազմագերիների հետ հանդիպելու համար։ Նա այս մասին իր Ֆեյսբուքյան էջում տեղեկացրել է ԵԱՀԿ ԽՎ ղեկավարությանը։

«ԵԱՀԿ ԽՎ աշնանային նստաշրջանից առաջ ես շտապ կոչ արեցի ԵԱՀԿ ԽՎ-ին՝ կազմակերպել մարդասիրական առաքելություն Բաքու։ Առաքելությունը լիովին համապատասխանում է ԵԱՀԿ ԽՎ սկզբունքներին, որոնք խթանում են խաղաղ համագործակցությունը, նպատակ ունեն հակամարտությունների խաղաղ կարգավորումը և պաշտպանում են ռազմագերիների և այլ կալանավորվածների կարգավիճակն ու իրավունքները», - նշել է ՀՀ ԱԺ պատգամավորը։

Լիլիթ Գալստյանը ներկայացրել է իր ամբողջական ուղերձը ԵԱՀԿ ԽՎ ղեկավարությանը, որում, մասնավորապես, ասվում է. «Ես դիմում եմ ձեզ որպես ԵԱՀԿ Խորհրդարանական վեհաժողովում հայկական պատվիրակության անդամ և Մարդու իրավունքների և հանրային հարցերի հանձնաժողովի նախագահ՝ շտապ մարդասիրական կոչով։ Արդեն երրորդ տարին անընդմեջ Ադրբեջանում փակ դռների հետևում անցկացվում են հայ ռազմագերիների և հայկական ծագում ունեցող այլ կալանավորվածների դատավարությունները։ Նրանց ընտանիքները զրկված են իրենց սիրելիներին այցելելու հնարավորությունից։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի միջոցով ստացված մասնատված տեղեկատվությունը, ինչպես նաև ընտանիքների հետ սահմանափակ հեռախոսազրույցները լուրջ մտահոգություններ են առաջացնում Ադրբեջանում պահվող հայ պատանդների ֆիզիկական և հոգեբանական վիճակի վերաբերյալ։ Այս ընթացքում միջազգային մարդասիրական Այցելություններն արգելվել են: Կարմիր Խաչի միջազգային կոմիտեին նույնպես արգելվել է մեկ տարի այցելել կալանավորներին: Այս ընթացքում ոչ մի միջազգային մոնիթորինգային մարմին կամ չեզոք երրորդ կողմ չի կարողացել այցելել հայ ռազմագերիներին և պատանդներին: Այս իրավիճակը անմիջականորեն կապված է ԵԱՀԿ խորհրդարանական կառույցի՝ մարդու իրավունքների, մարդկային արժանապատվության և մարդասիրական սկզբունքների պաշտպանության կանոնադրական պարտավորությունների հետ: Այս առումով ես կցանկանայի հատուկ ուշադրություն դարձնել 2025 թվականի ԵԱՀԿ ԽՎ-ի լիազորությունների հռչակագրի 208-րդ և 209-րդ կետերին, որոնք կոչ են անում Վեհաժողովին մշակել ազատազրկված անձանց մոնիթորինգի և իրազեկվածության բարձրացման համակարգ, այդ թվում՝ նրանց պաշտոնական այցելությունների և նրանց իրավիճակի ստուգման, ինչպես նաև նրանց իրավունքները պաշտպանելու ջանքերի միջոցով: 209-րդ կետը, մասնավորապես, կոչ է անում պաշտպանել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հակամարտությունից տուժած բոլոր անձանց իրավունքները և ընդգծում է ռազմագերիների և այլ կալանավորների նկատմամբ արդար և մարդասիրական վերաբերմունքի անհրաժեշտությունը՝ համաձայն մարդու իրավունքների միջազգային իրավունքի և միջազգային մարդասիրական իրավունքի: Ես կարծում եմ, որ ԵԱՀԿ ԽՎ անդամների կողմից Բաքու մարդասիրական այցը կարող է լինել այս պարտավորությունների կոնկրետ և իմաստալից դրսևորում: Այս առումով ես խնդրում եմ ձեր աջակցությունն ու օգնությունը նման միջոցառում կազմակերպելու հարցում: այցելություն՝ հանդիպելու հայ ռազմագերիների հետ և գնահատելու նրանց մարդասիրական և մարդու իրավունքների վիճակը։ Այս առաքելությունը լիովին համապատասխանում է ԵԱՀԿ-ի սկզբունքներին՝ խթանելու խաղաղ համագործակցությունը և հակամարտությունների խաղաղ կարգավորումը։ Ես նաև անձամբ պատրաստ եմ միայնակ մեկնել Բաքու։ Չափազանց կարևոր է ընդգծել, որ սա քաղաքական նախաձեռնություն չէ, այլ մարդասիրական քայլ, որը կարող է համարվել վստահության կառուցման և իրական խաղաղության գործընթացի ուղղությամբ կարևոր և կոնկրետ քայլ։ Հետևաբար, խնդրում եմ, որ այցը կազմակերպվի որպես անհապաղ անհրաժեշտություն՝ Ադրբեջանում պահվող հայ ռազմագերիների անվտանգությունն ապահովելու համար։ Միևնույն ժամանակ, ես անհամբեր սպասում եմ ձեր անձնական ներգրավվածությանը և աջակցությանը՝ առաքելության անդամների անվտանգ մուտքի և վերադարձի համար անհրաժեշտ երաշխիքներ ստանալու հարցում։ Նախապես շնորհակալություն եմ հայտնում ձեր արագ արձագանքի և դրա իրականացմանն ուղղված բոլոր ջանքերի համար», - նշվում է հայ խորհրդարանականի նամակում։

Նշենք, որ ադրբեջանական բանտերում պահվող հայ ռազմագերիների և պատանդների ճշգրիտ թիվը մնում է անհայտ։ Մասնագետները գնահատում են, որ դրանց թիվը մի քանի հարյուր է։ Այսօր ադրբեջանական իշխանությունները հաստատում են իրենց գերության մեջ գտնվող 19 հայերի առկայությունը։ Ադրբեջանական գերության մեջ պահվողների թվում են նաև Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարության ութ նախկին և ներկա անդամներ։ Նրանց թվում են Արցախի նախկին նախագահներ Արկադի Ղուկասյանը, Բակո Սահակյանը, Արայիկ Հարությունյանը, նախկին արտգործնախարար Դավիթ Բաբայանը, ինչպես նաև խորհրդարանի խոսնակ Դավիթ Իշխանյանը, Արցախի պաշտպանության բանակի նախկին հրամանատար գեներալ Լևոն Մնացականյանը, գեներալ Դավիթ Մանուկյանը և նախկին պետական նախարար Ռուբեն Վարդանյանը: Փետրվարին Բաքվի խամաճիկային դատարանը Արայիկ Հարությունյանին, Դավիթ Բաբայանին, Դավիթ Իշխանյանին, Դավիթ Մանուկյանին և Լևոն Մնացականյանին դատապարտեց ցմահ ազատազրկման, իսկ Բակո Սահակյանին, Արկադի Ղուկասյանին և Ռուբեն Վարդանյանին՝ 20 տարվա ազատազրկման՝ կեղծ մեղադրանքներով: Այսպես կոչված դատարանը մնացած արցախցիներին դատապարտեց մինչև 15 տարվա ազատազրկման: