ՀԱԿ փոխնախագահ․ Չորրորդ հանրապետության ստեղծման գաղափարի քողի ներքո փորձ է արվում հրաժարվել պատմական շարունակականության սկզբունքից

Արմինֆո.Չորրորդ հանրապետության ստեղծման գաղափարի քողի ներքո փորձ է արվում ջնջել Հայաստանի Հանրապետության գոյության շարունակականությանն առնչվող պատմությունը: Նոյեմբերի 9-ին լրագրողների հետ ճեպազրույցում նման կարծիք է հայտնել "Հայ ազգային կոնգրես" կուսակցության փոխնախագահ Լեւոն Զուրաբյանը՝ ամփոփելով իրավաբանների հետ ընդդիմադիր կոալիցիայի հավաքի արդյունքները։

Հավաքը կազմակերպվել էր Հայաստանի իշխանությունների՝ արտաքին ճնշման տակ նոր սահմանադրություն ընդունելու փորձերի ֆոնին։ Զուրաբյանի խոսքով՝ ընդդիմության աշխատանքում կարևոր դեր է խաղում իրավաբանների հետ երկխոսությունը։ Քանի որ, ինչպես նշել է ՀԱԿ փոխնախագահը, քաղաքական նպատակներն արդեն ձևակերպված են, սակայն անհրաժեշտ է նաև հասկանալ իրավական փաստարկները, որոնցով իշխանությունները փորձում են հիմնավորել նոր սահմանադրության ընդունումը:

"Մեր խնդիրն է պատասխանել այդ փաստարկներին։ Հիմա փորձ է արվում հասարակության շրջանում ձեւավորել  պատկերացում, թե ընդդիմությունը, առանց սահմանադրության տեքստին ծանոթանալու, դեմ է միջազգային նորմերը խախտող փոփոխություններին։ Այդ ամենը սուտ է: Իրականում սահմանադրական բարեփոխումների համար որևէ հիմնավորում չկա։ Անկախության հռչակագրին հղումը, որը իշխանությունները ցանկանում են բացառել, չի նշանակում հղում դրա ամբողջ տեքստին, այլ վերաբերում է փաստաթղթում ամրագրված կոնկրետ սկզբունքներին։ Եվ դրանում ոչ մի խնդիր չկա: Եվ այն պնդումները, թե, իբր, դրանում առկա են տարածքային պահանջներ Ադրբեջանի նկատմամբ, հիմք չունեն", - ընդգծել է Զուրաբյանը։

Նրա խոսքով՝ առաջարկվող սահմանադրական փոփոխությունները ոչ թե լուծում են առկա հակասությունները, այլ, ընդհակառակը, ուղղված են բացառապես Իլհամ Ալիևի ռեժիմի ազդեցության ամրապնդմանը Հայաստանում: "Այն, ինչ տեղի է ունենում, փաստացի նշանակում է հրաժարվել հայոց պետականության իրավաքաղաքական հիմքերից և պետության պատմական շարունակականության սկզբունքից ։ Չորրորդ հանրապետության ստեղծման գաղափարի քողի ներքո փորձ է արվում ջնջել Հայաստանի Հանրապետության գոյության շարունակականության հետ կապված պատմությունը: Այս ամենը միայն կամրապնդի Ալիևի դիրքերը Հայաստանում և կհանգեցնի այն բանին, որ խաղաղության պայմանագիրը կստորագրվի արդեն ոչ թե երկու իրավահավասար պետությունների միջև, այլ Հայաստանի ՝ որպես վասալ պետության, որի ներքին հարցերը պետք է համաձայնեցվեն Ալիևի հետ", - ուշադրություն է հրավիրե լ ՀԱԿ փոխնախագահը։

Նրա խոսքով՝ հենց նման փաստարկների բացահայտման անհրաժեշտությունն է դարձել իրավաբանների հետ քննարկման գլխավոր թեմաներից մեկը: "Վստահ եմ, որ այդ աշխատանքի արդյունքները շուտով ակնհայտ կդառնան։ Մեր առջեւ խնդիր է դրված հաղթանակի հասնել նաեւ իրավական հարթությունում, եւ մենք դա կանենք", - ընդգծել է Զուրաբյանը։

Միաժամանակ նա կոչ է արել արագ արդյունք չակնկալել։ Ինչպես պարզաբանել է  քաղաքական գործիչը, ընդդիմադիր ուժերի համախմբմանը մասնակցում են տարբեր քաղաքական ուժեր, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի հետագա պայքարի իր տեսլականը և աշխատանքի իր մեթոդները: "Այդ ներուժը միավորելու և արդյունավետ օգտագործելու համար անհրաժեշտ է լուրջ կազմակերպչական աշխատանք, որի վրա այժմ կենտրոնացած են գործընթացի մասնակիցները։ Բացի այդ, մարզերում մեծածավալ աշխատանք է սպասվում", - ասել է քաղաքական գործիչը։

Հիշեցնենք, որ Հայաստանի նոր սահմանադրության նախագիծը դեռ պաշտոնապես չի հրապարակվել։ Ի սկզբանե իշխանությունները խոստացել էին մինչև խորհրդարանական ընտրությունները հրապարակել հիմնական օրենքի նախագիծը, հետո ժամկետներն անընդհատ հետաձգվում էին, հիմա վերջնաժամկետը նոյեմբերն է կամ դեկտեմբերը ։ Ըստ հայտարարությունների ՝ նոր ՀՀ սահմանադրության մեջ բացակայում է Հայաստանի անկախության մասին հռչակագրին հղումը, և դա այն պայմաններում, որ հիմնական օրենքի նախաբանն անձեռնմխելի է և փոփոխման կամ բացառման ենթակա չէ: Ընդդիմությունը Հայաստանի իշխանություններին մեղադրում է Ադրբեջանի պահանջները կատարելու մեջ և արդեն բազմիցս ընդգծել է, որ չի սատարելու երկրի գլխավոր օրենքը փոխելու գործընթացին:

Նշենք, որ նոր ՀՀ սահմանադրության հաստատման համար անհրաժեշտ է անցկացնել համազգային հանրաքվե, որը նշանակելու մասին որոշում պետք է ընդունի Հայաստանի Ազգային ժողովը՝ պատգամավորների առնվազն երկու երրորդ ձայներով: Հայաստանում 2026 թվականի հունիսի 7-ին կայացած հերթական խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում "Քաղաքացիական պայմանագիր" կուսակցությունն ունի 3/5 մեծամասնություն, որը թույլ է տալիս ընդունել սահմանադրական օրենքներ և նշանակել պաշտոններում, սակայն կուսակցությունը չունի ձայների 2/3 մեծամասնություն, որն անհրաժեշտ է ՀՀ սահմանադրության մեջ ուղղակի փոփոխություններ կատարելու համար։ Ուստի, այդ հարցն առաջ տանելու համար նրանք պետք է ստանան ընդդիմության աջակցությունը։