Ուրբաթ, 25 Դեկտեմբերի 2015 08:00

Ստեփանյան Դավիթ

Ռուբեն Սաֆրաստյան. Մոսկվայի և Վաշինգտոնի պայմանավորվածությունները կհանգեցնեն Ռուսաստանի մեկուսացման գործընթացի վերանայման

Ռուբեն Սաֆրաստյան. Մոսկվայի և Վաշինգտոնի պայմանավորվածությունները կհանգեցնեն Ռուսաստանի մեկուսացման գործընթացի վերանայման

 Վերջին տարիներին ռուս-թուրքական տնտեսական հարաբերությունների ամրապնդումը թույլ էր տալիս շատ գործընկերների կանխատեսել ղարաբաղյան խնդրի մոտալուտ կարգավորում՝ ի վնաս հայության շահերի, 1921 թ. Մոսկվայի և Անկարայի միջև պայմանավորվածությունների օրինակով: Թուրքերի կողմից խոցված Սու-24-ը, կարծես, չի տեղավորվում այդ տրամաբանության մեջ: Ձեր կարծիքով, որո՞նք են նման քայլի իրական պատճառները:

 

90-ական թթ. սկսած՝ ես կոչ եմ արել և շարունակում եմ կոչ անել Ռուսաստանի և Թուրքիայի առևտրատնտեսական հարաբերությունները չշփոթել  աշխարհաքաղաքականության և, առավել ևս, աշխարհառազմավարության հետ:  Առաջին դեպքում ամեն բան բարենպաստ էր, իսկ $20 մլրդ ապրանքաշրջանառության ծավալները կողմերը մտադիր էին հասցնել 100 մլրդ-ի: Մինչդեռ աշխարհաքաղաքական և աշխարհառազմավարական առումով Ռուսաստանը և Թուրքիան մրցակիցներ էին մնում, քանի որ վերջիններիս միջև առկա աշխարհաքաղաքական խնդիրները՝ Հարավային Կովկաս, Բալկաններ, նեղուցներ և վերջին տաիներին Մերձավոր Արևելք, ոչ մի տեղ չեն կորչել: Եվ այդ երկրները պատմականորեն եղել և մնում են մրցակիցներ եվրասիական մեծ տարածությունում: Պետք է հաշվի առնել նաև թյուրքալեզու բնակչության առկայությունը Ռուսաստանում ու Ադրբեջանի, Կենտրոնական Ասիայի թյուրքախոս պետությունների ստեղծումը և Թուրքիայի նեոպանթյուրքական քաղաքականությունը նրանց նկատմամբ: Այլ կերպ ասած՝ քանի դեռ լռում էին հրանոթները, առևտուր էր ընթանում: Եվ Մերձավոր Արևելքի աշխարհաքաղաքականությունում սրընթաց փոփոխություններն էլ Մոսկվայի և Անկարայի միջև հարաբերությունների սրման պատճառ են հանդիսացել:

 

Դուք նկատի ունեք Թուրքիայի հարավային սահմաններին բավականին հզոր ռուսական ռազմական ներկայությու՞նը:  

 

Անշուշտ: Մոսկվայի կողմից լրացուցիչ զորակազմի տեղակայումը և Սիրիայում ԻԼԻՊ դիրքերին հարվածներ հասցնելը կտրուկ փոխեց աշխարհաքաղաքական իրավիճակը Մերձավոր Արևելքում, իսկ Թուրքիայի հարավային սահմաններին հայտնվեց նոր ուժեղ և, գլխավորը, ակտիվ խաղացող: Համոզված եմ, որ թուրքական Գլխավոր շտաբում, արագ վերլուծելով իրավիճակը, հասկացել են, ավելի վաղ հյուսիսին մոտ ինչ-որ տեղ իրենց սահմանակից ռուսական զինված ուժերն այժմ հայտնվել են նաև հարավում: Այդպիսով՝ կտրուկ փոփոխություն տեղի ունեցավ Թուրքիայի շուրջ աշխարհաքաղաքական իրադրությունում, որը պատմականորեն շարունակում է Ռուսաստանին որպես միակ տերություն ընկալել, որը կարող է սպառել իր անվտանգությանը: Այդ փոփոխությունն էլ Թուրքիայի կտրուկ արձագանքի պատճառ հանդիսացան՝ խոցված ռուսական ռմբարկուի տեսքով:

 

Իսկ ինչու՞, Ձեր կարծիքով, այդ կերպ պատասխան տրվեց: 

 

Կարծում եմ, որ Սիրիայի երկնակամարում ռուսական Սու-24-ը ոչնչացնելու որոշումը թուրքական ղեկավարության ամենավերևներում խորը մտածված քայլ էր: Վստահ եմ, որ այդ որոշման հարցում, անշուշտ, իր դերն է խաղացել նաև թուրքական բանակի Գլխավոր շտաբը: Սադրանքը Ռուսաստանի վրա ճնշում գործադրելու և հետագայում վերջինիս ակտիվության սահմանափակման ու Սիրիայից ռուս զինվորականների դուրս բերման նպատակ էր հետապնդում: Դրանով է բացատրվում այն փաստը, որ ռուսական ինքնաթիռի ոչնչացումից անմիջապես հետո թուրքերը դիմեցին ՆԱՏՕ-ին: Այլ կերպ ասած՝ այդ սադրանքի հետևում ռազմավարական սառը հաշվարկ էր՝ Սիրիայում ռուսական գործողությանը վերջ դնելու նպատակով:  

 

Այո, բայց դրան հաջորդած Սերգեյ Շոյգուի՝ ԻՊ ՙմայրաքաղաք՚ Ռաքա հասնելու մտադրության մասին հայտարարությունը, քիչ է վկայում այդ մասին…

 

Ռուսաստանը կատարված ընկալեց ամենևին ոչ անպես, ինչպես ակնկալում էին թուրքերը: Արդունքը Սիրիայում զորակազմի ուժեղացումն էր՝ С- 300 և С-400 զենիթահրթիռային համալիրների տեղակայման հաշվին, ըստ որում՝ ամենևին ոչ միայն իր ավիացիայի պաշտպանության նպատակով:

 

Չեք կարծու՞մ, որ նման պատասխանը, ըստ էության, կանխատեսելի էր:

 

Ես այդպես չեմ կարծում: Խոցելով ռուսական ինքնաթիռը՝ թուրքերը, ըստ նրա, հաշվի են առել իրավիճակն աշխարհում, ԱՄՆ և Եվրոպայի հետ Ռուսաստանի հարաբերությունների սրացումը, Ուկրաինայում տիրող իրավիճակը: Դա աշխարհաքաղաքական խորը հաշվարկ էր, որը, ի վերջո, սխալ դուրս եկավ:  

 

Տպավարություն է ստեղծվում, որ Ռուսաստանին աստիճանաբար անելանելի դրության մեջ են դնում: Արևմուտքում պատմությունից դասեր չքաղեցին: Չէ որ, Ռուսաստանը կարող է ծայրահեղ քայլի գնալ…

 

Արևմտյան առաջնորդների սերունդը՝ Բարաք Օբամայից մինչև Անգելա Մերկել, Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում ռազմավարական բնույթի սխալ է թույլ տվել, ինչի հետևանքները դեռ երկար կզգացվեն: Այդ սկզբունքային սխալն աշխարհում ամենաբարձր մակարդակով decision making-ից Մոսկվայի մեկուսացումն էր, ինչը և հանգեցրել է այժմյան իրավիճակին: Ցավոք, Արևմուտքում չգտնվեց քիսինջերյան աշխարհընկալման առաջնորդ, ով կփորձեր օգտվել 1991 թ. հետո ստեղծված իրավիճակից և իրապես կառուցողական հարաբերություններ հաստատեր նոր Ռուսստանի հետ: Այսօր Մոսկվային պետք է ընկալել այնպիսին, ինչպիսին այն կա, և ներառել վերջինիս Ուկրաինայում, Սիրիայում, Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև դիմակայության այլ խոշոր կետերում խնդիրների լուծման  հարցում:

Ցավոք, դա տեղի չի ունենում: Եվ նման քաղաքականություն, իրոք, մեկուսացման է տանում Ռուսաստանին և խիստ բացասաբար ընկալվում վերջինիս ընտրախավի կողմից: Եվ դրա շարունակման դեպքում չի կարելի բացառել ռուսական արտաքին քաղաքականության՝ ավելի հարձակողականի վերափոխումը: Սակայն, կարծում եմ, Սերգեյ Լավրովի և Վլադիմիր Պուտինի հետ Ջոն Քերիի վերջերս կայացած հանդիպումը  Ռուսաստանի նկատմամբ Արևմուտքի քաղաքականությունում  ռազմավարական շրջադարձի հնարավորություն կստեղծի: Մոսկվան արդեն հասել է այն բանին, որ Քերին հայտարարել է Ռուսաստանին մեկուսացնելու ԱՄՆ ցանկության բացակայությնա մասին, թեև ընդամենը մի քանի ամիս առաջ Օբաման ճիշտ հակառակն էր ասում: Եվ Մոսկվայում ձեռք բերված պայմանավորվածությունները պետք է իմաստավորվեն ինչպես Սպիտակ տանը, այնպես էլ՝ Կրեմլում: Հուսով եմ, որ դա կհանգեցնի Ռուսաստանի մեկուսացման քաղաքականության վերանայման, ինչը, անշուշտ, կբխի ամբողջ աշխարհի շահերից:

 

Մոսկվան իր «կարմիր գծերն» անցնելու Արևմուտքի հերթական փորձին պատասխանեց Սիրիայում զորքերի տեղակայմամբ: Նկատվող նոր ՙվերաբեռնումն՚ արդյո՞ք կփոխի Վաշինգտոնի վերաբերմունքն այդ ՙկարմիր գծերի՚ նկատմամբ:

 

ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի դիմակայության կարևոր շրջաններ էին 2008 և 2015 թվակաները: 2008 թվականին տեղի ունեցավ դիմակայություն Վրաստանի մասնակցությամբ,  2015 թվականին ռուսական լրացուցիչ ուժեր տեղակայվեցին Սիրիայում: Իր էքսպանսիան նախկին ԽՍՀՄ տարածքի հաշվին ընդլայնելու ԱՄՆ ձգտում, իրոք, նկատվում է, իհարկե, ոչ այնքան վճռական, որքան կցանկանային Արևելյան Եվրոպայի կառավարող վերնախավերի ներկայացուցիչները: Եվ 2008 թվականին այդ գործընթանցը փոքր-ինչ դանդաղեց և, նույնիսկ, կասեցվեց Ռուսաստանի կողմից բանակի կիրառմամբ, սակայն ավելի ուշ կրկին վերսկսվեց Ուկրաինայի իրադարձություններով: 2015 թվականին Մոսկվան իր «կարմիր գծերն» անցնելու Արևմուտքի հերթական փորձին պատասխանեց արդեն Սիրիայում զորքերի տեղակայմամբ: Եթե դա տեղի չունենար, Ռուսաստանի մեկուսացման գործընթացը կշարունակվեր էլ ավելի մեծ ինտենսիվությամբ: Կարծում եմ, որ Ռուսաստանի մեկուսացման գործընթացը կասեցվում է բացառապես նրա ԶՈՒ կիրառման միջոցով: Եվ Ռուսաստանը պատմականորեն հզոր է եղել իր բանակի կիրառման ժամանակաշրջաններում, խաղաղ ժամանակ ռուսական դիվանագտությունը, գործնականում, միշտ զիջել է իր դիրքերը:

 

Ըստ էության, 19-րդ դարից ի վեր քիչ բան է փոխվել: Արևմուտքի հետ Ռուսաստանի մրցակցությունը, պայքարը նեղուցների համար, Թուրքիան` Արևմուտքի ձեռքին Ռուսաստանին զսպելու գործիքի դերում…

 

Մեծ հաշվով, այո, բացառությամբ մեկ սկզբունքային տարբերության` Թուրքիան այսօր ՆԱՏՕ-ի մաս է: Դա արմատապես փոխում է իրավիճակը:

 

Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ հակամարտությունը նույնպես Ռուսաստանի և Արևմուտքի շահերի բախման թեժ կետերից մեկն է հանդիսանում: Եվ հատկապես վերջին ժամանակներս այն շատ հեշտ է ՙտաքացնել՚…

 

Նման վտանգ ռազմավարական իմաստով չեմ տեսնում: ՙԱյդ ՙտաքացումը՚ կհանգեցնի գլոբալ քաղաքականությունում ցավալի զգացողությունների: Աշխարհի ճակատագիրը Ղարաբաղում չի վճռվում, այնինչ այժմ Մեծ խաղ է ընթանում:

 

Այն չի վճռվել թե՛ Աբխազիայում, թե՛ Հարավային Օսիայում…

 

08.08.08 պատերազմը հնարավոր դարձավ Ռուսաստանի անմիջական շահերի ուղղակի սահմանափակման հետևանքով, մինչդեռ ղարաբաղյան հակամարտությունում դա չկա, քանի որ Մոսկվան միայն ստատուս-քվոյի պահպանման երաշխավոր է:  

Սակայն, մարտավարական առումով Արցախի շուրջ իրավիճակի ինչ-որ սրացումներ, իհարկե, հնարավոր են՝ հատկապես Ռեջեփ Էրդողանի արկածախնդիր քաղաքականության պայմաններում, ով կփորձի Ղարաբաղն օգտագործել Ռուսաստանի նկատմամբ լրացուցիչ ճնշման նպատակով: Այնուամենայնիվ, հուսով եմ, որ Ադրբեջանի ղեկավարությունը, քիչ թե շատ հասկանալով իրավիճակը, նման արկածախնդրության չի գնա և Թուրքիայի ձեռքում խաղալիք չի դառնա: Չնայած Բեռնում նախագահների հանդիպումից հետո Ղարաբաղի շուրջ բանակցություններից առանձնակի սպասումներ չունեմ՝ հատկապես աշխարհի այլ կետերում գլոբալ դիմակայության պայմաններում:

 

Ու՞ր է տանում աշխարհն այդ դիմակայությունը, գլոբալ ի՞նչ գործընթաց է առավել ճշգրիտ այն արտացոլում:

 

Արևմտյան աշխարհի և Ռուսաստանի գլոբալ դիմակայության էությունն առավել ճշգրիտ արտացոլում է այժմ ընթացող միաբևեռ աշխարհի էրոզիայի և բազմաբևեռ աշխարհի ստգեղծման գործընթացը: ԱՄՆ դիրքերը` որպես հեգեմոնի, աստիճանաբար թուլանում են` նաև Ռուսաստանի ջանքերով: Եվ Ռուսաստանի մեկուսացման նրանց բավականին կոպիտ քաղաքականությունը, ընդհանուր առմամբ, չի համապատասխանում համաշխարհային իրողություններին և Արևմուտքի ու Ռուսաստանի ներուժին, որը, անկախ ամեն ինչից, այժմ վերերլք է ապրում: Ռուսաստանն այժմ կրկնում է 20-րդ դարի 30-ականների վերջին ԽՍՀՄ ուղին: Վերջին տարիներին ստեղծվում է նոր Ռուսաստանի ռազմական ներուժը: Դա ռազմավարական հարց է, որը Ռուսաստանին թույլ է տալիս մկաններ ցուցադրել և պաշտպանել սեփական շահերը: Մինչդեռ փլուզելով ԽՍՀՄ` Արևմուտքում, անշուշտ, ակնկալում էին նման սցենար: Եվ ոչ անհայտ Զբիգնև Բժեզինկսին բազմիցս պահանջել է հաղթական ավարտի հասցնել ԽՍՀՄ փլուզման գործընթացը` փլուզելով Ռուսսատանը:

Սակայն ԱՄՆ այն ժամանակվա ղեկավարները, արբեցած «սառը պատերազմում» հաղթանակով, բացառում էին ԽՍՀՄ վերածնունդը ուրիշ Ռուսաստանի տեսքով: Սակայն, արդեն այսօր նկատելի է, որ նրանք բոլորը սխալվում էին:

 

Հակառուսական գործիչները դա կապում են բացառապես Վլադիմիր Պուտինի անձի հետ, ով մեղավոր է ամենուրեք և ամեն ինչի համար` «Այ չի լինի Պուտինը, և Ռուսաստանը չի կանգնի արևմտյան ժողովրդավարության ճանապարհին ողջ աշխարհում» սկզբունքով: Ի՞նչ կարծիք ունեք այս առնչությամբ:

 

Ես այդպես չեմ մտածում: Ես Պուտինի հայտնվելն ընկալում եմ որպես օրինաչափություն: Այնպիսի երկրում, ինչպիսին Ռուսաստանն է, որն ունի ոչ միայն աշխարհագրական մասշտաբներ, վերնախավը չէր կարող չառաջադրել գործչի, որն իր վրա վերցներ աշխարհում Ռուսաստանի դիրքերի վերականգնման գործառույթները:

ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ներմուծեք թվանշաններն     

Նորություններ
Ընդդիմադիր․ Հայաստանի քարտեզը չի կարող ամբողջական համարվել, քանի դեռ ադրբեջանական զորքը գտնվում է մեր ինքնիշխան տարածքումԸնդդիմադիր․ Հայաստանի քարտեզը չի կարող ամբողջական համարվել, քանի դեռ ադրբեջանական զորքը գտնվում է մեր ինքնիշխան տարածքում
ԿԳՄՍ նախարար. Կրթական համակարգը պետք է զբաղվի նաև երիտասարդների պատրաստմամբ ինքնուրույն որոշումների կայացմանըԿԳՄՍ նախարար. Կրթական համակարգը պետք է զբաղվի նաև երիտասարդների պատրաստմամբ ինքնուրույն որոշումների կայացմանը
Վարչապետ․ այսօր հայկական պետությունն իր տրանսֆորմացիայի փուլն է ապրումՎարչապետ․ այսօր հայկական պետությունն իր տրանսֆորմացիայի փուլն է ապրում
Փաշինյան․ «ՀՀ վարչապետի գավաթ» մրցաշարի նպատակներից է առողջ և ազնիվ մրցակցությունը երեխաների շրջանում խթանելըՓաշինյան․ «ՀՀ վարչապետի գավաթ» մրցաշարի նպատակներից է առողջ և ազնիվ մրցակցությունը երեխաների շրջանում խթանելը
Տիգրան Աբրահամյան․ Զինվորականի համազգեստը, ուսադիրները, պատիվը խայտառակ անողները դարձել են բանակի դեմքն ու հրաման տվողներըՏիգրան Աբրահամյան․ Զինվորականի համազգեստը, ուսադիրները, պատիվը խայտառակ անողները դարձել են բանակի դեմքն ու հրաման տվողները
Աբովյան համայնքին է վերադարձվել Հատիս փողոցում գտնվող հողամասըԱբովյան համայնքին է վերադարձվել Հատիս փողոցում գտնվող հողամասը
ԱՄՆ-ում Հայաստանի դեսպանը ներկա է գտնվել «MELANIA: The Series» վավերագրական շարքի պրեմիերայինԱՄՆ-ում Հայաստանի դեսպանը ներկա է գտնվել «MELANIA: The Series» վավերագրական շարքի պրեմիերային
"Մայր Հայաստան" կուսակցության առաջնորդը ՀՀ վարչապետին առաջարկել է Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններ անցկացնել
ՆԳՆ․ Դիմում ներկայացրած ՀՀ քաղաքացիներն արդեն ստանում են նոր սերնդի կենսաչափական անձնագրերըՆԳՆ․ Դիմում ներկայացրած ՀՀ քաղաքացիներն արդեն ստանում են նոր սերնդի կենսաչափական անձնագրերը
Հայաստանում կրկին անձրևոտ կլինի. օդերևութաբանների կանխատեսումըՀայաստանում կրկին անձրևոտ կլինի. օդերևութաբանների կանխատեսումը
Երևանի Ռուսական արվեստի թանգարանը 42 տարեկան էԵրևանի Ռուսական արվեստի թանգարանը 42 տարեկան է
Վանաձորում խոշոր ավտովթարի հետևանքով 5 մարդ է տուժելՎանաձորում խոշոր ավտովթարի հետևանքով 5 մարդ է տուժել
Թվային լուծումներ արտարժույթի շուկայում․ IDBank-ը և Rate.Trading-ը՝ DigiTec 2026-ինԹվային լուծումներ արտարժույթի շուկայում․ IDBank-ը և Rate.Trading-ը՝ DigiTec 2026-ին
Թվային լուծումներ՝ մեկ էկոհամակարգում․ IDBank-ը՝ DigiTec 2026-ում               Թվային լուծումներ՝ մեկ էկոհամակարգում․ IDBank-ը՝ DigiTec 2026-ում            
ՆԳՆ. ՆԳՆ առաջնահերթություններից մեկն անչափահասների դեմ հանցագործությունների կանխարգելումն ու նրանց իրավունքների պաշտպանությունն էՆԳՆ. ՆԳՆ առաջնահերթություններից մեկն անչափահասների դեմ հանցագործությունների կանխարգելումն ու նրանց իրավունքների պաշտպանությունն է
Հայաստանի իշխանությունները եւս 1 տարով երկարաձգում են սահմանամերձ շրջանների բնակիչների կոմունալ ծախսերի մասնակի փոխհատուցման ծրագիրըՀայաստանի իշխանությունները եւս 1 տարով երկարաձգում են սահմանամերձ շրջանների բնակիչների կոմունալ ծախսերի մասնակի փոխհատուցման ծրագիրը
Հայաստանում առաջարկվում է բանակից տարկետում ստացած օտարերկրյա առաջատար բուհերի ուսանողների եւ ասպիրանտների զորակոչային տարիքային շեմը բարձրացնել մինչեւ 32 տարեկանըՀայաստանում առաջարկվում է բանակից տարկետում ստացած օտարերկրյա առաջատար բուհերի ուսանողների եւ ասպիրանտների զորակոչային տարիքային շեմը բարձրացնել մինչեւ 32 տարեկանը
Սամվել Կարապետյան․ Ընդդիմությունը Փաշինյանին իշխանությունից կհեռացնի առանց որևէ գործարքիՍամվել Կարապետյան․ Ընդդիմությունը Փաշինյանին իշխանությունից կհեռացնի առանց որևէ գործարքի
"Արցախ" միությունը պահանջել է փոխել արցախցիների անձնագրերի "ծննդավայր" դաշտում "Ադրբեջան" նշում նախատեսող օրենքը
Զախարովա․ Ոչ Բաքուն, ոչ Երևանը հետ չեն կանչել 2020 թվականի եռակողմ պայմանավորվածությունների ներքո դրված ստորագրություններըԶախարովա․ Ոչ Բաքուն, ոչ Երևանը հետ չեն կանչել 2020 թվականի եռակողմ պայմանավորվածությունների ներքո դրված ստորագրությունները
Մի խումբ ուսուցիչներ բողոքի ակցիա են անցկացրել ԿԳՄՍՆ մոտ՝ ատեստավորման նոր կանոնների պատճառովՄի խումբ ուսուցիչներ բողոքի ակցիա են անցկացրել ԿԳՄՍՆ մոտ՝ ատեստավորման նոր կանոնների պատճառով
Հայաստանը հետաքրքրված է մշակութային հաստատությունների կառավարման Շվեդիայի փորձովՀայաստանը հետաքրքրված է մշակութային հաստատությունների կառավարման Շվեդիայի փորձով
Վահան Հունանյանը գլխավորել է Հայաստանի դեսպանությունը ԼեհաստանումՎահան Հունանյանը գլխավորել է Հայաստանի դեսպանությունը Լեհաստանում
Սևանա լճում սիգի ընդհանուր պաշարը մեկ տարում աճել է 25.6% - ովՍևանա լճում սիգի ընդհանուր պաշարը մեկ տարում աճել է 25.6% - ով
Հայաստանի նախագահը Սամվել Մկրտչյանին նշանակել է ՌԴ-ում երկրի նոր դեսպանՀայաստանի նախագահը Սամվել Մկրտչյանին նշանակել է ՌԴ-ում երկրի նոր դեսպան
Լևոն Տեր-Պետրոսյանն արձագանքել է լրագրողուհու հասցեին Փաշինյանի հարձակումներին և գոհունակություն հայտնել ՀԺՄ հայտարարության առնչությամբԼևոն Տեր-Պետրոսյանն արձագանքել է լրագրողուհու հասցեին Փաշինյանի հարձակումներին և գոհունակություն հայտնել ՀԺՄ հայտարարության առնչությամբ
Հայաստանի վարչապետ․ մենք առաջարկում ենք կոնֆլիկտի ԴՆԹ-ն փոխարինել խաղաղության, զարգացման, բարեկեցության ազատության և անկախության ԴՆԹ-ովՀայաստանի վարչապետ․ մենք առաջարկում ենք կոնֆլիկտի ԴՆԹ-ն փոխարինել խաղաղության, զարգացման, բարեկեցության ազատության և անկախության ԴՆԹ-ով
Հայկական կողմը ցավակցություն է հայտնել Թբիլիսիում պայթյունի հետևանքով զոհվածների ընտանիքներինՀայկական կողմը ցավակցություն է հայտնել Թբիլիսիում պայթյունի հետևանքով զոհվածների ընտանիքներին
Փաշինյանը հայտարարեց, որ Հայաստանի նոր Սահմանադրության նախագիծը կհրապարակվի նոյեմբերի 23-ինՓաշինյանը հայտարարեց, որ Հայաստանի նոր Սահմանադրության նախագիծը կհրապարակվի նոյեմբերի 23-ին
Բաքվում պահվող հայ գերիները դարձել են Նիցցայի պատվավոր քաղաքացիներԲաքվում պահվող հայ գերիները դարձել են Նիցցայի պատվավոր քաղաքացիներ
Հայաստանի ԿԳՄՍ նախարարն միջազգային գործընկերների հետ քննարկել է հանրապետությունում մարմնամարզության Եվրոպայի առաջնության նախապատրաստումըՀայաստանի ԿԳՄՍ նախարարն միջազգային գործընկերների հետ քննարկել է հանրապետությունում մարմնամարզության Եվրոպայի առաջնության նախապատրաստումը
Հայաստանն ու Գերմանիան ճշտեցին ժամերը երկկողմ համագործակցության օրակարգի շուրջՀայաստանն ու Գերմանիան ճշտեցին ժամերը երկկողմ համագործակցության օրակարգի շուրջ
Տիգրան Աբրահամյան․ ընդդիմությունը չի վախենում ճնշումից և թույլ չի տա «Ալիևյան Սահմանադրության» ընդունումըՏիգրան Աբրահամյան․ ընդդիմությունը չի վախենում ճնշումից և թույլ չի տա «Ալիևյան Սահմանադրության» ընդունումը
Քաղցը որպես զենք օգտագործելը ցեղասպանություն է. ամերիկացի կոնգրեսականը՝ Արցախի շրջափակման մասինՔաղցը որպես զենք օգտագործելը ցեղասպանություն է. ամերիկացի կոնգրեսականը՝ Արցախի շրջափակման մասին
Հայաստանի փոխվարչապետը և Չեխիայի դեսպանը նշում են մի շարք համատեղ ծրագրերի իրականացման առաջընթացըՀայաստանի փոխվարչապետը և Չեխիայի դեսպանը նշում են մի շարք համատեղ ծրագրերի իրականացման առաջընթացը
Լևոն Քոչարյանն արձագանքել է Փաշինյանի՝ լրագրողուհու հասցեին հնչեցրած վիրավորանքներինԼևոն Քոչարյանն արձագանքել է Փաշինյանի՝ լրագրողուհու հասցեին հնչեցրած վիրավորանքներին
Գերմանիայի ԱԳՆ-ում ամփոփել են Վադեֆուլի այցը ՀայաստանԳերմանիայի ԱԳՆ-ում ամփոփել են Վադեֆուլի այցը Հայաստան
Կենսաթոշակառուների ծախսերի մասնակի փոխհատուցման ծրագիրը կարող է երկարաձգվել երեք տարովԿենսաթոշակառուների ծախսերի մասնակի փոխհատուցման ծրագիրը կարող է երկարաձգվել երեք տարով
Հայաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղարը Էստոնիայի դեսպանի հետ քննարկել է երկկողմ համագործակցության խորացման հարցերըՀայաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղարը Էստոնիայի դեսպանի հետ քննարկել է երկկողմ համագործակցության խորացման հարցերը
Երևանի Հաղթանակի զբոսայգում կհայտնվի հիշատակի անկյուն՝ նվիրված Ալբերտ Հովհաննիսյանին և 44-օրյա պատերազմի մյուս զոհված հերոսներինԵրևանի Հաղթանակի զբոսայգում կհայտնվի հիշատակի անկյուն՝ նվիրված Ալբերտ Հովհաննիսյանին և 44-օրյա պատերազմի մյուս զոհված հերոսներին
IODA-ն կոչ է անում Հայաստանի կառավարությանը դադարեցնել օրենքը որպես ընդդիմության դեմ քաղաքական գործիք օգտագործելըIODA-ն կոչ է անում Հայաստանի կառավարությանը դադարեցնել օրենքը որպես ընդդիմության դեմ քաղաքական գործիք օգտագործելը
Հայաստանում կարևորում են անհետ կորած անձանց միասնական ռեգիստրի ձևավորումն ու վարումըՀայաստանում կարևորում են անհետ կորած անձանց միասնական ռեգիստրի ձևավորումն ու վարումը
Տիգրան Բալայանն ավարտում է դիվանագիտական առաքելությունը ԲելգիայումՏիգրան Բալայանն ավարտում է դիվանագիտական առաքելությունը Բելգիայում
Լեբեդևը Երևանի և Բաքվի՝ ԱՊՀ-ում նախագահելու ցանկությունը դրական փոփոխություն է անվանելԼեբեդևը Երևանի և Բաքվի՝ ԱՊՀ-ում նախագահելու ցանկությունը դրական փոփոխություն է անվանել
Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայությունում «պարզաբանել են», թե ինչու է Արցախից փախստականների համար որպես ծննդավայր նշվում ԱդրբեջանըՄիգրացիայի և քաղաքացիության ծառայությունում «պարզաբանել են», թե ինչու է Արցախից փախստականների համար որպես ծննդավայր նշվում Ադրբեջանը
ՆԳ նախարարն Ռեյկյավիկում քննարկել է մի շարք պետությունների հետ համագործակցության հնարավորություններըՆԳ նախարարն Ռեյկյավիկում քննարկել է մի շարք պետությունների հետ համագործակցության հնարավորությունները
Երևանում կայացել է Հայաստան-Եվրամիություն գործընկերության կոմիտեի 7-րդ նիստըԵրևանում կայացել է Հայաստան-Եվրամիություն գործընկերության կոմիտեի 7-րդ նիստը
Նարեկ Կարապետյան․ հայրենիքից նույնիսկ մեկ կոպեկ գողացողներին պետք է պատժել այնպես, ինչպես պատժում են երեխաներինՆարեկ Կարապետյան․ հայրենիքից նույնիսկ մեկ կոպեկ գողացողներին պետք է պատժել այնպես, ինչպես պատժում են երեխաներին
ՀԺՄ-ը հանդես է եկել հայտարարությամբ վարչապետի մամուլի ասուլիսի ժամանակ լրագրողի հետ տեղի ունեցած միջադեպի առնչությամբՀԺՄ-ը հանդես է եկել հայտարարությամբ վարչապետի մամուլի ասուլիսի ժամանակ լրագրողի հետ տեղի ունեցած միջադեպի առնչությամբ
2027 թվականից Ա. Աբրահամյանի անվան Ռուսական արվեստի թանգարանում կհայտնվի սեփական վերականգնման արվեստանոցը2027 թվականից Ա. Աբրահամյանի անվան Ռուսական արվեստի թանգարանում կհայտնվի սեփական վերականգնման արվեստանոցը
Հաքան Ֆիդան. Թուրքիան շարունակում է կատարել աշխատանքի իր մասը Բաքվի և Երևանի միջև խաղաղության պայմանագրի շուտափույթ ստորագրման համարՀաքան Ֆիդան. Թուրքիան շարունակում է կատարել աշխատանքի իր մասը Բաքվի և Երևանի միջև խաղաղության պայմանագրի շուտափույթ ստորագրման համար
Նախկին պատգամավորը՝ Փաշինյանի հայտարարության մասին․ ակնհայտորեն բռնաճնշումների նոր փուլ է սպասվում, որն ավանդաբար ուղեկցվում է ազատազրկումներով և խայտառակ արշավներովՆախկին պատգամավորը՝ Փաշինյանի հայտարարության մասին․ ակնհայտորեն բռնաճնշումների նոր փուլ է սպասվում, որն ավանդաբար ուղեկցվում է ազատազրկումներով և խայտառակ արշավներով
Հայաստանի ՆԳ փոխնախարարը ավստրիացի գործընկերների հետ քննարկել է երկկողմ հարաբերությունների զարգացման հեռանկարներըՀայաստանի ՆԳ փոխնախարարը ավստրիացի գործընկերների հետ քննարկել է երկկողմ հարաբերությունների զարգացման հեռանկարները
Պուտինը, Թրամփը եւ Սի  Ծինփինը խաղաղության մասին համատեղ հռչակագիր են ընդունել՝ Շենժենում կայացած հանդիպման արդյունքումՊուտինը, Թրամփը եւ Սի  Ծինփինը խաղաղության մասին համատեղ հռչակագիր են ընդունել՝ Շենժենում կայացած հանդիպման արդյունքում
ՀԱԿ փոխնախագահը հանդես է եկել  Փաշինյանին ուղղված հակաառաջարկով՝ ՀՀ նոր սահմանադրության հարցովՀԱԿ փոխնախագահը հանդես է եկել  Փաշինյանին ուղղված հակաառաջարկով՝ ՀՀ նոր սահմանադրության հարցով
Բագրատ արքեպիսկոպոսը կմնա տնային կալանքի տակԲագրատ արքեպիսկոպոսը կմնա տնային կալանքի տակ
Լրագրողական կազմակերպությունները պահանջել են հետ կանչել ՀՀ արդարադատության նախարարության՝ վիրավորանքի եւ զրպարտության համար փոխհատուցման նվազագույն շեմ սահմանող օրինագիծըԼրագրողական կազմակերպությունները պահանջել են հետ կանչել ՀՀ արդարադատության նախարարության՝ վիրավորանքի եւ զրպարտության համար փոխհատուցման նվազագույն շեմ սահմանող օրինագիծը
Փաշինյանը կմասնակցի G20 գագաթնաժողովինՓաշինյանը կմասնակցի G20 գագաթնաժողովին
ԱԺ պատգամավոր․ ԱՀԿ հետ ձևավորված տևական համագործակցությունն ավելի է սերտանումԱԺ պատգամավոր․ ԱՀԿ հետ ձևավորված տևական համագործակցությունն ավելի է սերտանում
Հայաստանն ու Իտալիան ստորագրել են  պաշտպանական համագործակցության 2027թվականի ծրագիրըՀայաստանն ու Իտալիան ստորագրել են  պաշտպանական համագործակցության 2027թվականի ծրագիրը
Կարդալ ավելին



Մեկնաբանվողներ
Հայաստանն ու Գերմանիան պաշտպանության հարցերով խորհրդակցություններ են անցկացրելՀայաստանն ու Գերմանիան պաշտպանության հարցերով խորհրդակցություններ են անցկացրել
Հայաստանը ցանկանում է 2029 թվականին ընդունել COP-34-ըՀայաստանը ցանկանում է 2029 թվականին ընդունել COP-34-ը
Խոսնակ․ Հայաստանը Ղարաբաղի հարցում երբեք չի դիմել ՀԱՊԿ-ինԽոսնակ․ Հայաստանը Ղարաբաղի հարցում երբեք չի դիմել ՀԱՊԿ-ին
Լավրով․ Հայաստանին չեն վռնդի ՀԱՊԿ-ից  Լավրով․ Հայաստանին չեն վռնդի ՀԱՊԿ-ից  
Դրմեյան. ՄԻԵԴ-ը մերժել է Ադրբեջանի վերաքննիչ բողոքը Արցախի պաշտպանության բանակի մայոր Հայկ Թորոյանի գործովԴրմեյան. ՄԻԵԴ-ը մերժել է Ադրբեջանի վերաքննիչ բողոքը Արցախի պաշտպանության բանակի մայոր Հայկ Թորոյանի գործով
«Ուժեղ Հայաստան». Խորհրդարանում ծեծկռտուքը կազմակերպվել էր՝ հասարակության ուշադրությունը Փաշինյանի ձախողված արտաքին քաղաքականությունից շեղելու նպատակով«Ուժեղ Հայաստան». Խորհրդարանում ծեծկռտուքը կազմակերպվել էր՝ հասարակության ուշադրությունը Փաշինյանի ձախողված արտաքին քաղաքականությունից շեղելու նպատակով
Զախարովան մեկնաբանել է Զախարովան մեկնաբանել է "իվանների" մասին Շիրակի մարզպետի աղմկահարույց գրառումը
Նիկոլայ Բորդյուժան առաջարկեց Հայաստանին հեռացնել ՀԱՊԿ-իցՆիկոլայ Բորդյուժան առաջարկեց Հայաստանին հեռացնել ՀԱՊԿ-ից
Վիեննայի միջազգային փառատոնին Արցախի մշակութային համույթների մասնակցությունը չեղարկվել է մի քանի դեսպանատների միջամտությունից հետոՎիեննայի միջազգային փառատոնին Արցախի մշակութային համույթների մասնակցությունը չեղարկվել է մի քանի դեսպանատների միջամտությունից հետո
Փորձագետ. Հայաստանին ժամանակն է հրաժարվել անորոշությունից և ընտրություն կատարել Արևմուտքի ու Արևելքի միջևՓորձագետ. Հայաստանին ժամանակն է հրաժարվել անորոշությունից և ընտրություն կատարել Արևմուտքի ու Արևելքի միջև
Հայաստանի ԱԳՄԱ նախարարը մեկնաբանել է երկրի վերադարձը ՀԱՊԿ շրջանակներում աշխատանքներինՀայաստանի ԱԳՄԱ նախարարը մեկնաբանել է երկրի վերադարձը ՀԱՊԿ շրջանակներում աշխատանքներին
Արցախի Հանրային խորհուրդը վրդովմունք է հայտնել ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի վարքագծի վերաբերյալԱրցախի Հանրային խորհուրդը վրդովմունք է հայտնել ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի վարքագծի վերաբերյալ
Լուկաշենկոն կոչ արեց Հայաստանին ստանձնել ԱՊՀ նախագահությունը 2029 թվականինԼուկաշենկոն կոչ արեց Հայաստանին ստանձնել ԱՊՀ նախագահությունը 2029 թվականին
Դմիտրի Մեդվեդևը կանխատեսել էր Հայաստանի համար Ուկրաինայի նման ճակատագիր՝ երկրի արտաքին քաղաքականության փոփոխության ֆոնինԴմիտրի Մեդվեդևը կանխատեսել էր Հայաստանի համար Ուկրաինայի նման ճակատագիր՝ երկրի արտաքին քաղաքականության փոփոխության ֆոնին
ՌԴ Անվտանգության խորհուրդ․ Հայաստանում ցանկանում են ստիպել ռուս սեփականատերերին ազատվել ակտիվներիցՌԴ Անվտանգության խորհուրդ․ Հայաստանում ցանկանում են ստիպել ռուս սեփականատերերին ազատվել ակտիվներից