Երկուշաբթի, 5 Դեկտեմբերի 2016 15:43
Դավիթ Ստեփանյան

Արիֆ Յունուսով. Ադրբեջանին շրջանների վերադարձի շուրջ բանավեճերը տեսանելի ապագայում թղթի վրա կմնան

Արիֆ Յունուսով. Ադրբեջանին շրջանների վերադարձի շուրջ բանավեճերը տեսանելի ապագայում թղթի վրա կմնան

Հայտնի վտարանդի ադրբեջանցի կոնֆլիկտաբան, պատմական գիտությունների թեկնածու Արիֆ Յունուսովն ԱրմԻնֆո-ին հարցազրույցում ներկայացնում է ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հեռանկարների իր տեսլականը, կիսվում Ադրբեջանին ղարաբաղյան շրջանների հանձնման և Ղարաբաղի շուրջ ռուսական խաղաղապահ զորակազմի տեղակայնման խոսակցությունների առնչությամբ իր նկատառումներով, խոսում ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացում տարածաշրջանային խաղացողների, ինչպես նաև  Երևանի ու Բաքվի շահերի մասին:

 

Բոլորովին վերջերս Ձեր տիկնոջ հետ մասին ստիպված էիք լքել Ադրբեջանը: Նման ճակատագրի են արժանացել պաշտոնական հայացքները չկիսող հազարավոր ադրբեջանցիների: Այս առումով մտածող, անկաշառ մտավորականությունը, կարծես, տեղ չունի այսօրվա Ադրբեջանում: Խնդիրն իշխանություններն են, թե՞ պատճառներն, այնուամենայնիվ, ադրբեջանական հասարակության խորքերում են:  

 

Այն քաղաքացիների մեկնումը հայրենիքից, որոնք չեն կիսում պաշտոնական հայացքները, իրականում, ընդհանուր խնդիր է ողջ հետխորհրդային տարածքում: ԽՍՀՄ փլուզումից հետո կազմավորված 15 անկախ հանրապետությունների ճնշող  մեծամասնությունում տեղի է ունեցել, ընդամենը, անվանումերի կամ դեկորացիաների փոփոխություն: Նախկին կոմկուսի առաջին քարտուղարները կամ առաջնորդները դարձել են նախագահներ և հանրապետություններում մենաշնորհային կառավարում իրականացնող կուսակցությունների ղեկավարներ, նախկին խորհրդային հանրապետությունների ճնշող մեծամասնության խորհրդարաններն առաջվա նման նախագահի աշխատակազմի կցուկ են և այլն: Այսինքն, պահպանվել է հին, խորհրդային, ոչ ժողովրդավարական քաղաքական համակարգը, որում այլախոհությունը տեղ չունի: Կնոջս հետ այլախոհական գործունեություն ենք սկսել դեռ խորհրդային շրջանում: Աառաջին անգամ ձերբակալվել եմ 1976 թվականին դեկտեմբերին` հակախորհրդային երիտասարդական կազմակերպություն ստեղծելու փորձի համար: Եվ երբ 2014 թվականին կրկին ձերբակալվեցի, Ազգային անվտանգության նախարարությունում ինձ ցույց տվեցին դեռևս 1976 թվականին կազմված իմ գործը՝ հաղորդելով, որ իրենք այն ժամանակվանից ի վեր հետևում էին իրեն` որպես ժողովրդի թշնամու: Այդ պատճառով, Ադրբեջանի անկախության հռչակումից հետո մենք պայքարել ենք ոչ թե որոշակի քաղաքական գործիչների կամ կուսակցությունների դեմ, այլ հանդես ենք եկել հանուն խորհրդային քաղաքական համակարգի փոխարինման ժամանակակից ժողովրդավարական համակարգով, հանուն հանրապետության ապախորհրդայնացման:

Մեզ նման մարդիկ սպիտակ ագռավ են, և մենք բոլորս, պարզապես, դատապարտված էինք արտագաղթի: Դա ընդամենը ժամանակի հարց էր: Եթե մենք ապրելիս լինեինք Հայաստանում կամ, ասենք, Ռուսաստանում, Բելառուսում կամ Կետրոնական Ասիայի հանրապետություններից որևէ մեկում, ապա դարձյալ կլինեինք սպիտակ ագռավ և, վաղ թե ուշ, ստիպված կլինեինք հեռանալ հայրենիքից: Իրական ժողովրդավարությունից հեռու, առավել ևս, ավտորիտար  բոլոր երկրներում այլախոհ մարդիկ ապրում են ներքին էմիգրացիայի պայմաններում և վաղ թե ուշ բախվում են ճնշքումների և հարկադրված արտագաղթի:

 

Հայկական և ադրբեջանական ԶԼՄ-ների կողմից հասարակական կյանքի, ղարաբաղյան հակամարտության պատճառների փոխադարձ լուսաբանման և նույնիսկ պատմության մեկնաբանման օբյեկտիվությունը լավագույն դեպքում վերջին տեղում է: Այդ ամենը հետևողականորեն խորացնում է միմյանց նկատմամբ ագրեսիվությունը, անըմբռնումը և միմյանց հասկանալու ցանկության բացակայությունը: Կարգավորել ղարաբաղյան հակամարտությունը՝ առաջնորդվելով նման կատեգորիաներով, իհարկե,  անհնար է: Արդյո՞ք լույս եք տեսնում թունելի վերջում:

 

Հայկական և ադրբեջանական ԶԼՄ-ները, իհարկե, օբյեկտիվ չեն լուսաբանում ղարաբաղյան հակամարտությունը և հաճախ իրենք են հանդիսանում հակամարտության էլ ավելի հրահրման ու բորբոքման աղբյուր: Սակայն դա, որքան էլ տարօրինակ թվա, օրինաչափ բնույթ է կրում: Ըստ էության, այդպես էլ պետք է լինի: Երբ հակամարտությունը կարգավորված չէ, ապա հակամարտող կողմերի ԶԼՄ-ները հակամարտության մաս են, միայն` տեղեկատվական: Արդյունքում` զանգվածային լրատվամիջոցները հակամարտության շրջանում դառնում են զանգվածային ապատեղեկատվության միջոցներ: Բայց հենց որ հակամարտությունը կարգավորվի, դա անմիջապես կարտացոլվի ԶԼՄ-ների վրա: Ուստի խնդիրն իրականում է նրանց չի առնչվում: Միաժամանակ անլուծելի հակամարտություններ չեն լինում, և բոլոր հակամարտությունները, վաղ թե ուշ, ավարտվում են, և ղարաբաղյան հակամարտությունն էլ ինչ-որ ժամանակ կկարգավորվի: Այդ առնչությամբ կասկած չունեմ՝  կարծելով, որ Ղարաբաղի հակամարտությունը կհանգուցալուծվի, ակնհայտորեն, ոչ ներկայում, քանի որ կոնֆլկտաբանության տեսանկյունից, ղարաբաղյան հակամարտությունն անցել է ճանապարհի միայն կեկսը` մինչև իր կարգավորումը: Ուստի, ես տեսնում եմ լույսը ղարաբաղյան թունելի վերջում, պարզապես, թունելը շատ երկար է: Բացի այդ, այն նաև շատ ոլորապտույտ է, այդ պատճառով լույսը երբեմն չի երևում և կարող է հոռետեսություն հարուցել: Եվ այսօր մենք ղարաբաղյան թունելի հենց այդ հատվածներից մեկում ենք: Սակայն` դա այսօր: Իսկ վաղը կամ ապագայում կլինենք թունելի մեկ այլ մասում: Եվ այդ պատճառով մենք բոլորս պետք է պահպանենք լավատեսությունը  և չհուսահատվենք:

 

Հետապրիլյան շրջանում ակտիվացած՝ հինգ շրջանների վերադարձի մասին խոսակցություններին, որպես ղարաբաղյան հակամարտության փոխզիջումային կարգավորման սկզբանկետ, առաջվա պես չեն դադարում: Գնահատեք դրա իրականացման շանսերը և նշեք գլխավոր շահառուներին:

 

Ես մոտենում եմ դրան փորձագիտական տեսակետից, այդ պատճառով ինձ համար որևէ նոր բան չկա: Ադրբեջանին նախկին ԼՂԻՄ շրջակա շրջանները վերադարձնելու հարցը , մաս-մաս կամ բոլորը միանգամից՝ կարգավիճակի շուրջ հանրաքվե անցկացնելու վերջինիս համաձայնության փոխարեն, բազմիցս բարձրացվել է դեռ 90-ական թթ. երկրորդ կեսին: Առավել ևս այդ հարցն ուշադրության կենտրոնում հայտնվեց 2004 թվականից հետո, երբ սկսվեց բանակցությունների, այսպես կոչված, «պրահյան» փուլը, ինչն արդյունքում հանգեցրեց 2007  թվականին «Մադրիդյան սկզբունքների» առաջացմանը, որտեղ այդ ամենն ավելի հստակ ձևակերպվեց: Այլ կերպ ասած՝ որևէ նոր բան այդ խոսակցություններում իրականում չկա:  Սակայն, խնդիրն այն է, որ առնվազն ևս 20-25 տարի այդ հարցը միմիայն կքննարկվի: Մինչդեռ ժամանակն է գիտակցել, որ հակամարտության հետ կապված իրավիճակը 1994 թվականից հետո արմատապես փոխվել է: 1988-1994 թթ. հակամարտությունում առաջատար խաղացողները հայերն ու ադրբեջանցիներն էին, իսկ արտաքին խաղացողը՝ միայն Ռուսաստանը, որը միանձնյա օգտագործում էր այդ հակամարտությունը՝ հանուն իր շահերի: Սակայն, 1994 թվականին, այսպես կոչված, «դարի նավթային պայմանագրի» ստորագրումից հետո  տարածաշրջանում այլ համաշխարհային խաղացողներ հայտնվեցին՝  ի դեմս ԱՄՆ-ի և Եվրամիության, և ղարաբաղյան հակամարտությունը երկու հարևան ժողովուրդների էթնիկ դիմակայությունից սահուն կերպով վերաճեց արևմտյան երկրների հետ Ռուսաստանի աշխարհաքաղաքական առճակատման: Որպես հետևանք՝ հայերն ու ադրբեջանցիները քաղաքական մեծ պայքարում առաջատար խաղացողներից վերածվեցին խաղազինվորների, որոնցից արդեն շատ բան կախված չէ, քանի որ ղարաբաղյան հակամարտությունում կա արդեն համաշխարհային առաջատար խաղացողների շահերի հարցը: Ահա թե ինչու 1994 թ. «նավթային պայմանագրի» ստորագրումից հետո իմ ելույթներում սկսեցի ասել, որ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հարցը չի լուծվի առնվազն առաջիկա 25-30 տարվա ընթացքում, եթե ոչ ավելի: Ըստ որում, այդ ողջ ընթացքում ապարդյուն բանակցություններ կընթանան, տարին երկու անգամ՝ ձմեռվանից հետո և մինչև ձմռան ցրտերը, կարճաժամկետ բախումներ կլինեն: Այդ ժամանակ ինձ մեղադրեցին բոլոր մեղքերում՝ նշելով, որ ոչ ոք այդքան չի հանդուրժի բանակցությունների անարդյունավետությունը և այլն: Սակայն, այսօր մենք, առաջվա պես դեռ կարգավորման կես ճանապարհին ենք: Այս առումով բանավեճերը, բանակցությունները որևէ հստակ բանի չեն հանգեցնի, քանի որ հարցը ոչ թե տարածքների, այլ վստահության մեջ է, և եթե վստահություն լինի, տարածքների հարցը կկորցնի իր ակտուալությունը: Խնդիրը կայանում է այն բանում, որ հայերը և ադրբեջանցիները գտնում են, որ իրենց առաջարկվում է ընտրություն լավ, արդար և վատ, անարդար խաղաղ կարգավորման միջև: Մինչդեռ, իրենց այլ ընտրություն է սպասվում՝ վատ և շատ վատ խաղաղության միջև: Իսկ դրա գիտակցումը, ըստ կոնֆլիկտաբանի, դեռ շատ հեռու է: Ահա թե ինչու շրջանները հանձնելու մասին բոլոր այդ խոսակցություններն իրականություն չեն դառնա՝ այդպես էլ մնալով թղթի վրա:

 

Ադրբեջանի ազգային անվտանգության դոկտրինի «ոչ պաշտոնական» մասում սպառնալիքների ցուցակում պատվավոր առաջին տեղը զբաղեցնում է Ռուսաստանը: Հայաստանում ռազմավարական դաշնակցին ավելի ու ավելի քիչ են վստահում: Կարելի՞ է արդյոք նման պայմաններում հեռանկարում Ղարաբաղի շուրջ ռուս խաղաղապահների տեղակայում սպասել՝ որպես մադրիդյան և կազանյան փաստաթղթերի «տարածքային» կետի իրականացման պայմաններում Մոսկվայի շահերի պահպանման երաշխավոր:

 

Հեռանկարում Ղարաբաղի շուրջ ռուս խաղապահներ տեղակայելու հարցը շատ ակտուալ էր 1992-1994 թթ. հակամարտության ակտիվ փուլի ժամանակ, երբ Ռուսաստանը դե-ֆակտո միակ արտաքին խաղացողն էր և ուժեղ ազդեցություն ուներ երկու կողմերի վրա:

Այդ հարցը հատկապես սուր էր դրված 1994 թ. մայիսին Բիշքեկի արձանագրության ստորագրումից հետո: Բայց նույնիսկ այդ ժամանակ Ռուսաստանին չէին հավատում, ըստ որում՝ ոչ միայն ադրբեջանցիները, այլ նաև հայերը: Ավելին, տարօրինակ իրավիճակ էր, երբ հակամարտող երկու կողմերը դիմել էին Ռուսաստանին, բայց միաժամանակ միասնաբար հանդես էին գալիս ճակատագծում ռուս խաղապահների տեղակայման դեմ: Դրանից հետո տարածաշրջանում հայտնվեցին արևմտյան խաղացողներ, ինչը, ըստ Յունուսովի,  էլ ավելի նվազեցրեց իր ուզածին հասնելու Ռուսաստանի շանսերը: Իսկ 2008 թ. օգոստոսից հետո և ռուսական զորքերի խաղացած դերից հետո, երբ խաղաղապահության փոխարեն վերջիններս հակամարտող կողմերից մեկի կողմը բռնեցին, Ղարաբաղում ռուսական զորքերի մոնոպոլ տեղակայման հույսերն այսօր նվազագույնի են հասցված և ուղղակի անիրական են: Բանակցություններում այդ թեման կողմերի կողմից քննարկվել է, բայց իրականում դա ընդամենը խաղի տարր է բանակցային գործընթացում և ոչ ավելի: 

 

Ապրիլյան էսկալացիան , ղարաբաղյան հակամարտության շուրջ վերջին ոչ միանշանակ ազդակները, թվում է, վերջապես, պետք է սթափեցնեին նրանց, ովքեր մեր երկրներում քաղաքական ընտրախավ են կոչվում: Սակայն, հետապրիլյան շրջանում մենք տեսնում ենք միայն սպառազինությունների հերթական մրցավազք: Ձեր կարծիքով, սա Երևանի և Բաքվի իշխանությունների գիտակցված ընտրությունն է, թե՞ վերջիններս պարզապես ընտրություն չունեն:

 

Հաշվի առնելով, որ մի կողմից բանակցությունները վաղուց փակուղի են մտել, և կարգավորման հույս չի նշմարվում, իսկ ճակատագծում իրավիճակը տագնապալի է՝ ղարաբաղյան հակամարտության կողմերն ակնհայտորեն խաղադրույք են արել դրա սրացման վրա: Իսկ նման քաղաքականության շրջանակներում, իհարկե, անհրաժեշտ է զենք ձեռք բերել: Այսինքն՝ ղարաբաղյան հակամարտությունում այսօր իր դերն է թելադրում դրա ներկայիս վիճակի տրամաբանությունը: Իսկ կողմերի համար այսօր առավել ձեռնտու է զենք գնել Ռուսաստանից: Զենք, իհարկե, կարելի Է ձեռք բերել նաև այլ մատակարաներից, ինչն Ադրբեջանն անում է՝ սպառազինություն գնելով Թուրքիայից, Իսրայելից, Ուկրաինայից և այլ երկրներից: Բայց հակամարտության կողմերի ռազմական համակարգը, ինչպես նաև զենքը, այնուամենայնիվ, առավելապես խորհրդային է: Այլ կերպ ասած՝ ձեռքբերվող զինատեսակներն առաջին հերթին ռուսական են,  և Ռուսաստանին այդ ամենը, հասկանալի պատճառներով, խիստ շահեկան է:

 

Առաջին հայացքից հարցս կարող է տարօրինակ թվալ, բայց չեմ կարող այն չտալ: Հայ և ադրբեջանցի ժողովուրդներից բացի, ո՞վ է այսօր իրականում ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման կարիքը զգում /Երևանը, Բաքուն, Մոսկվան, Վաշինգտոնը, Բրյուսելը, Թեհրանը, Անկարան/:

 

Նշված բոլոր կողմերն, իհարկե, հայտարարում են հակամարտությունը խաղաղ ճանապարհով շուտափույթ կարգավորելու իրենց ցանկության մասին, բայց իրականում ամեն բան այնքան էլ պարզ չէ: Իրականում կարգավորումն այսօր անհրաժեշտ է ամերիկացիներին ու եվրոպացիներին: Կարգավորման դեպքում վերջիններիս շանսերը տարածաշրջանում կտրուկ կաճեն, քանի որ հայերն ու ադրբեջանցիներն արդեն այսօր ավելի հաճախ են դեպի Արևմուտքի կողմը նայում:  Եվ առայժմ հենց հակամարտությունն է խանգարում նրանց լիակատար շրջադարձ կատարել դեպի արևմտյան կողմը: Թե ԱՄՆ-ը, թե Եվրամիությունը դա շատ լավ հասկանում են: Թուրքիան և Իրանը նույնպես շահագրգռված են կարգավորմամբ՝ մի շարք պատճառներով: Մինչդեռ Բաքուն և Երևանն այսօր ցանկանում են հակամարտությունը լուծել՝ միայն խոսքով: Իրականում կառավարող ընտրախավերը շատ հեռու են դրանից և պարզապես հակամարտությունն օգտագործում են՝ հանուն սեփական շահերի: Հակամարտության կարգավորմամբ էլ ավելի քիչ շահագրգռված է Ռուսաստանը, քանի որ արդեն այսօր վերջինս տարածաշրջանում մանևրելու շատ քիչ տարածություն ունի. Վրաստանին կորցրել է երկար ժամանակով, մնում են Ադրբեջանը և Հայաստանը: Ի՞նչ ունի դրա համար Ռուսաստանն իր զինանոցում, ուժից բացի: Ինչո՞վ կարող է իր կողմը գրավել: Գումարներո՞վ: Արևմտյան երկրների պատժամիջոցների լույսի ներքո՝  ինքը դրա կարիքն ունի: Արժեքներո՞վ, ինչպես Արևմուտքը: Այդ մասին նույնպես իրական չէ խոսել: Մնում է հակամարտությունը թողնել կախված վիճակում՝ անհրաժեշտության դեպքում այդ գործոնը որպես բռնցկամարտի տանձիկ, մեկ այլ դեպքում որպես իր կողմը գրավելու համար քաղցրաբլիթ օգտագործելու նպատակով: Այդ պատճառով գործնականում Ռուսաստանին այսօր կարգավորումը ձեռնտու չէ:

 

 

 

 

 

 

ԿԱՐԴԱԼ ԲՈԼՈՐ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

макс
Подписываюсь под каждым словом.Но всё равно остаётся вопрос, а что же делать Механика подобных конфликтов и ситуаций во всех регионах мира одно и та же. Урегулирование под разговоры и переговоры постоянно срывают те кто заинтересован в сохранении конфликта. На постсоветском пространстве основным бенефициарием вялотекущих гнойников является ”встающая с колен” Россия-Азиопия, вновь занявшаяся ”собиранием русских земель”.

ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ներմուծեք թվանշաններն     

Նորություններ
Ընդդիմադիր․ Հայաստանի քարտեզը չի կարող ամբողջական համարվել, քանի դեռ ադրբեջանական զորքը գտնվում է մեր ինքնիշխան տարածքումԸնդդիմադիր․ Հայաստանի քարտեզը չի կարող ամբողջական համարվել, քանի դեռ ադրբեջանական զորքը գտնվում է մեր ինքնիշխան տարածքում
ԿԳՄՍ նախարար. Կրթական համակարգը պետք է զբաղվի նաև երիտասարդների պատրաստմամբ ինքնուրույն որոշումների կայացմանըԿԳՄՍ նախարար. Կրթական համակարգը պետք է զբաղվի նաև երիտասարդների պատրաստմամբ ինքնուրույն որոշումների կայացմանը
Վարչապետ․ այսօր հայկական պետությունն իր տրանսֆորմացիայի փուլն է ապրումՎարչապետ․ այսօր հայկական պետությունն իր տրանսֆորմացիայի փուլն է ապրում
Փաշինյան․ «ՀՀ վարչապետի գավաթ» մրցաշարի նպատակներից է առողջ և ազնիվ մրցակցությունը երեխաների շրջանում խթանելըՓաշինյան․ «ՀՀ վարչապետի գավաթ» մրցաշարի նպատակներից է առողջ և ազնիվ մրցակցությունը երեխաների շրջանում խթանելը
Տիգրան Աբրահամյան․ Զինվորականի համազգեստը, ուսադիրները, պատիվը խայտառակ անողները դարձել են բանակի դեմքն ու հրաման տվողներըՏիգրան Աբրահամյան․ Զինվորականի համազգեստը, ուսադիրները, պատիվը խայտառակ անողները դարձել են բանակի դեմքն ու հրաման տվողները
Աբովյան համայնքին է վերադարձվել Հատիս փողոցում գտնվող հողամասըԱբովյան համայնքին է վերադարձվել Հատիս փողոցում գտնվող հողամասը
ԱՄՆ-ում Հայաստանի դեսպանը ներկա է գտնվել «MELANIA: The Series» վավերագրական շարքի պրեմիերայինԱՄՆ-ում Հայաստանի դեսպանը ներկա է գտնվել «MELANIA: The Series» վավերագրական շարքի պրեմիերային
"Մայր Հայաստան" կուսակցության առաջնորդը ՀՀ վարչապետին առաջարկել է Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններ անցկացնել
ՆԳՆ․ Դիմում ներկայացրած ՀՀ քաղաքացիներն արդեն ստանում են նոր սերնդի կենսաչափական անձնագրերըՆԳՆ․ Դիմում ներկայացրած ՀՀ քաղաքացիներն արդեն ստանում են նոր սերնդի կենսաչափական անձնագրերը
Հայաստանում կրկին անձրևոտ կլինի. օդերևութաբանների կանխատեսումըՀայաստանում կրկին անձրևոտ կլինի. օդերևութաբանների կանխատեսումը
Երևանի Ռուսական արվեստի թանգարանը 42 տարեկան էԵրևանի Ռուսական արվեստի թանգարանը 42 տարեկան է
Վանաձորում խոշոր ավտովթարի հետևանքով 5 մարդ է տուժելՎանաձորում խոշոր ավտովթարի հետևանքով 5 մարդ է տուժել
Թվային լուծումներ արտարժույթի շուկայում․ IDBank-ը և Rate.Trading-ը՝ DigiTec 2026-ինԹվային լուծումներ արտարժույթի շուկայում․ IDBank-ը և Rate.Trading-ը՝ DigiTec 2026-ին
Թվային լուծումներ՝ մեկ էկոհամակարգում․ IDBank-ը՝ DigiTec 2026-ում               Թվային լուծումներ՝ մեկ էկոհամակարգում․ IDBank-ը՝ DigiTec 2026-ում            
ՆԳՆ. ՆԳՆ առաջնահերթություններից մեկն անչափահասների դեմ հանցագործությունների կանխարգելումն ու նրանց իրավունքների պաշտպանությունն էՆԳՆ. ՆԳՆ առաջնահերթություններից մեկն անչափահասների դեմ հանցագործությունների կանխարգելումն ու նրանց իրավունքների պաշտպանությունն է
Հայաստանի իշխանությունները եւս 1 տարով երկարաձգում են սահմանամերձ շրջանների բնակիչների կոմունալ ծախսերի մասնակի փոխհատուցման ծրագիրըՀայաստանի իշխանությունները եւս 1 տարով երկարաձգում են սահմանամերձ շրջանների բնակիչների կոմունալ ծախսերի մասնակի փոխհատուցման ծրագիրը
Հայաստանում առաջարկվում է բանակից տարկետում ստացած օտարերկրյա առաջատար բուհերի ուսանողների եւ ասպիրանտների զորակոչային տարիքային շեմը բարձրացնել մինչեւ 32 տարեկանըՀայաստանում առաջարկվում է բանակից տարկետում ստացած օտարերկրյա առաջատար բուհերի ուսանողների եւ ասպիրանտների զորակոչային տարիքային շեմը բարձրացնել մինչեւ 32 տարեկանը
Սամվել Կարապետյան․ Ընդդիմությունը Փաշինյանին իշխանությունից կհեռացնի առանց որևէ գործարքիՍամվել Կարապետյան․ Ընդդիմությունը Փաշինյանին իշխանությունից կհեռացնի առանց որևէ գործարքի
"Արցախ" միությունը պահանջել է փոխել արցախցիների անձնագրերի "ծննդավայր" դաշտում "Ադրբեջան" նշում նախատեսող օրենքը
Զախարովա․ Ոչ Բաքուն, ոչ Երևանը հետ չեն կանչել 2020 թվականի եռակողմ պայմանավորվածությունների ներքո դրված ստորագրություններըԶախարովա․ Ոչ Բաքուն, ոչ Երևանը հետ չեն կանչել 2020 թվականի եռակողմ պայմանավորվածությունների ներքո դրված ստորագրությունները
Մի խումբ ուսուցիչներ բողոքի ակցիա են անցկացրել ԿԳՄՍՆ մոտ՝ ատեստավորման նոր կանոնների պատճառովՄի խումբ ուսուցիչներ բողոքի ակցիա են անցկացրել ԿԳՄՍՆ մոտ՝ ատեստավորման նոր կանոնների պատճառով
Հայաստանը հետաքրքրված է մշակութային հաստատությունների կառավարման Շվեդիայի փորձովՀայաստանը հետաքրքրված է մշակութային հաստատությունների կառավարման Շվեդիայի փորձով
Վահան Հունանյանը գլխավորել է Հայաստանի դեսպանությունը ԼեհաստանումՎահան Հունանյանը գլխավորել է Հայաստանի դեսպանությունը Լեհաստանում
Սևանա լճում սիգի ընդհանուր պաշարը մեկ տարում աճել է 25.6% - ովՍևանա լճում սիգի ընդհանուր պաշարը մեկ տարում աճել է 25.6% - ով
Հայաստանի նախագահը Սամվել Մկրտչյանին նշանակել է ՌԴ-ում երկրի նոր դեսպանՀայաստանի նախագահը Սամվել Մկրտչյանին նշանակել է ՌԴ-ում երկրի նոր դեսպան
Լևոն Տեր-Պետրոսյանն արձագանքել է լրագրողուհու հասցեին Փաշինյանի հարձակումներին և գոհունակություն հայտնել ՀԺՄ հայտարարության առնչությամբԼևոն Տեր-Պետրոսյանն արձագանքել է լրագրողուհու հասցեին Փաշինյանի հարձակումներին և գոհունակություն հայտնել ՀԺՄ հայտարարության առնչությամբ
Հայաստանի վարչապետ․ մենք առաջարկում ենք կոնֆլիկտի ԴՆԹ-ն փոխարինել խաղաղության, զարգացման, բարեկեցության ազատության և անկախության ԴՆԹ-ովՀայաստանի վարչապետ․ մենք առաջարկում ենք կոնֆլիկտի ԴՆԹ-ն փոխարինել խաղաղության, զարգացման, բարեկեցության ազատության և անկախության ԴՆԹ-ով
Հայկական կողմը ցավակցություն է հայտնել Թբիլիսիում պայթյունի հետևանքով զոհվածների ընտանիքներինՀայկական կողմը ցավակցություն է հայտնել Թբիլիսիում պայթյունի հետևանքով զոհվածների ընտանիքներին
Փաշինյանը հայտարարեց, որ Հայաստանի նոր Սահմանադրության նախագիծը կհրապարակվի նոյեմբերի 23-ինՓաշինյանը հայտարարեց, որ Հայաստանի նոր Սահմանադրության նախագիծը կհրապարակվի նոյեմբերի 23-ին
Բաքվում պահվող հայ գերիները դարձել են Նիցցայի պատվավոր քաղաքացիներԲաքվում պահվող հայ գերիները դարձել են Նիցցայի պատվավոր քաղաքացիներ
Հայաստանի ԿԳՄՍ նախարարն միջազգային գործընկերների հետ քննարկել է հանրապետությունում մարմնամարզության Եվրոպայի առաջնության նախապատրաստումըՀայաստանի ԿԳՄՍ նախարարն միջազգային գործընկերների հետ քննարկել է հանրապետությունում մարմնամարզության Եվրոպայի առաջնության նախապատրաստումը
Հայաստանն ու Գերմանիան ճշտեցին ժամերը երկկողմ համագործակցության օրակարգի շուրջՀայաստանն ու Գերմանիան ճշտեցին ժամերը երկկողմ համագործակցության օրակարգի շուրջ
Տիգրան Աբրահամյան․ ընդդիմությունը չի վախենում ճնշումից և թույլ չի տա «Ալիևյան Սահմանադրության» ընդունումըՏիգրան Աբրահամյան․ ընդդիմությունը չի վախենում ճնշումից և թույլ չի տա «Ալիևյան Սահմանադրության» ընդունումը
Քաղցը որպես զենք օգտագործելը ցեղասպանություն է. ամերիկացի կոնգրեսականը՝ Արցախի շրջափակման մասինՔաղցը որպես զենք օգտագործելը ցեղասպանություն է. ամերիկացի կոնգրեսականը՝ Արցախի շրջափակման մասին
Հայաստանի փոխվարչապետը և Չեխիայի դեսպանը նշում են մի շարք համատեղ ծրագրերի իրականացման առաջընթացըՀայաստանի փոխվարչապետը և Չեխիայի դեսպանը նշում են մի շարք համատեղ ծրագրերի իրականացման առաջընթացը
Լևոն Քոչարյանն արձագանքել է Փաշինյանի՝ լրագրողուհու հասցեին հնչեցրած վիրավորանքներինԼևոն Քոչարյանն արձագանքել է Փաշինյանի՝ լրագրողուհու հասցեին հնչեցրած վիրավորանքներին
Գերմանիայի ԱԳՆ-ում ամփոփել են Վադեֆուլի այցը ՀայաստանԳերմանիայի ԱԳՆ-ում ամփոփել են Վադեֆուլի այցը Հայաստան
Կենսաթոշակառուների ծախսերի մասնակի փոխհատուցման ծրագիրը կարող է երկարաձգվել երեք տարովԿենսաթոշակառուների ծախսերի մասնակի փոխհատուցման ծրագիրը կարող է երկարաձգվել երեք տարով
Հայաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղարը Էստոնիայի դեսպանի հետ քննարկել է երկկողմ համագործակցության խորացման հարցերըՀայաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղարը Էստոնիայի դեսպանի հետ քննարկել է երկկողմ համագործակցության խորացման հարցերը
Երևանի Հաղթանակի զբոսայգում կհայտնվի հիշատակի անկյուն՝ նվիրված Ալբերտ Հովհաննիսյանին և 44-օրյա պատերազմի մյուս զոհված հերոսներինԵրևանի Հաղթանակի զբոսայգում կհայտնվի հիշատակի անկյուն՝ նվիրված Ալբերտ Հովհաննիսյանին և 44-օրյա պատերազմի մյուս զոհված հերոսներին
IODA-ն կոչ է անում Հայաստանի կառավարությանը դադարեցնել օրենքը որպես ընդդիմության դեմ քաղաքական գործիք օգտագործելըIODA-ն կոչ է անում Հայաստանի կառավարությանը դադարեցնել օրենքը որպես ընդդիմության դեմ քաղաքական գործիք օգտագործելը
Հայաստանում կարևորում են անհետ կորած անձանց միասնական ռեգիստրի ձևավորումն ու վարումըՀայաստանում կարևորում են անհետ կորած անձանց միասնական ռեգիստրի ձևավորումն ու վարումը
Տիգրան Բալայանն ավարտում է դիվանագիտական առաքելությունը ԲելգիայումՏիգրան Բալայանն ավարտում է դիվանագիտական առաքելությունը Բելգիայում
Լեբեդևը Երևանի և Բաքվի՝ ԱՊՀ-ում նախագահելու ցանկությունը դրական փոփոխություն է անվանելԼեբեդևը Երևանի և Բաքվի՝ ԱՊՀ-ում նախագահելու ցանկությունը դրական փոփոխություն է անվանել
Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայությունում «պարզաբանել են», թե ինչու է Արցախից փախստականների համար որպես ծննդավայր նշվում ԱդրբեջանըՄիգրացիայի և քաղաքացիության ծառայությունում «պարզաբանել են», թե ինչու է Արցախից փախստականների համար որպես ծննդավայր նշվում Ադրբեջանը
ՆԳ նախարարն Ռեյկյավիկում քննարկել է մի շարք պետությունների հետ համագործակցության հնարավորություններըՆԳ նախարարն Ռեյկյավիկում քննարկել է մի շարք պետությունների հետ համագործակցության հնարավորությունները
Երևանում կայացել է Հայաստան-Եվրամիություն գործընկերության կոմիտեի 7-րդ նիստըԵրևանում կայացել է Հայաստան-Եվրամիություն գործընկերության կոմիտեի 7-րդ նիստը
Նարեկ Կարապետյան․ հայրենիքից նույնիսկ մեկ կոպեկ գողացողներին պետք է պատժել այնպես, ինչպես պատժում են երեխաներինՆարեկ Կարապետյան․ հայրենիքից նույնիսկ մեկ կոպեկ գողացողներին պետք է պատժել այնպես, ինչպես պատժում են երեխաներին
ՀԺՄ-ը հանդես է եկել հայտարարությամբ վարչապետի մամուլի ասուլիսի ժամանակ լրագրողի հետ տեղի ունեցած միջադեպի առնչությամբՀԺՄ-ը հանդես է եկել հայտարարությամբ վարչապետի մամուլի ասուլիսի ժամանակ լրագրողի հետ տեղի ունեցած միջադեպի առնչությամբ
2027 թվականից Ա. Աբրահամյանի անվան Ռուսական արվեստի թանգարանում կհայտնվի սեփական վերականգնման արվեստանոցը2027 թվականից Ա. Աբրահամյանի անվան Ռուսական արվեստի թանգարանում կհայտնվի սեփական վերականգնման արվեստանոցը
Հաքան Ֆիդան. Թուրքիան շարունակում է կատարել աշխատանքի իր մասը Բաքվի և Երևանի միջև խաղաղության պայմանագրի շուտափույթ ստորագրման համարՀաքան Ֆիդան. Թուրքիան շարունակում է կատարել աշխատանքի իր մասը Բաքվի և Երևանի միջև խաղաղության պայմանագրի շուտափույթ ստորագրման համար
Նախկին պատգամավորը՝ Փաշինյանի հայտարարության մասին․ ակնհայտորեն բռնաճնշումների նոր փուլ է սպասվում, որն ավանդաբար ուղեկցվում է ազատազրկումներով և խայտառակ արշավներովՆախկին պատգամավորը՝ Փաշինյանի հայտարարության մասին․ ակնհայտորեն բռնաճնշումների նոր փուլ է սպասվում, որն ավանդաբար ուղեկցվում է ազատազրկումներով և խայտառակ արշավներով
Հայաստանի ՆԳ փոխնախարարը ավստրիացի գործընկերների հետ քննարկել է երկկողմ հարաբերությունների զարգացման հեռանկարներըՀայաստանի ՆԳ փոխնախարարը ավստրիացի գործընկերների հետ քննարկել է երկկողմ հարաբերությունների զարգացման հեռանկարները
Պուտինը, Թրամփը եւ Սի  Ծինփինը խաղաղության մասին համատեղ հռչակագիր են ընդունել՝ Շենժենում կայացած հանդիպման արդյունքումՊուտինը, Թրամփը եւ Սի  Ծինփինը խաղաղության մասին համատեղ հռչակագիր են ընդունել՝ Շենժենում կայացած հանդիպման արդյունքում
ՀԱԿ փոխնախագահը հանդես է եկել  Փաշինյանին ուղղված հակաառաջարկով՝ ՀՀ նոր սահմանադրության հարցովՀԱԿ փոխնախագահը հանդես է եկել  Փաշինյանին ուղղված հակաառաջարկով՝ ՀՀ նոր սահմանադրության հարցով
Բագրատ արքեպիսկոպոսը կմնա տնային կալանքի տակԲագրատ արքեպիսկոպոսը կմնա տնային կալանքի տակ
Լրագրողական կազմակերպությունները պահանջել են հետ կանչել ՀՀ արդարադատության նախարարության՝ վիրավորանքի եւ զրպարտության համար փոխհատուցման նվազագույն շեմ սահմանող օրինագիծըԼրագրողական կազմակերպությունները պահանջել են հետ կանչել ՀՀ արդարադատության նախարարության՝ վիրավորանքի եւ զրպարտության համար փոխհատուցման նվազագույն շեմ սահմանող օրինագիծը
Փաշինյանը կմասնակցի G20 գագաթնաժողովինՓաշինյանը կմասնակցի G20 գագաթնաժողովին
ԱԺ պատգամավոր․ ԱՀԿ հետ ձևավորված տևական համագործակցությունն ավելի է սերտանումԱԺ պատգամավոր․ ԱՀԿ հետ ձևավորված տևական համագործակցությունն ավելի է սերտանում
Հայաստանն ու Իտալիան ստորագրել են  պաշտպանական համագործակցության 2027թվականի ծրագիրըՀայաստանն ու Իտալիան ստորագրել են  պաշտպանական համագործակցության 2027թվականի ծրագիրը
Կարդալ ավելին



Մեկնաբանվողներ
Հայաստանն ու Գերմանիան պաշտպանության հարցերով խորհրդակցություններ են անցկացրելՀայաստանն ու Գերմանիան պաշտպանության հարցերով խորհրդակցություններ են անցկացրել
Հայաստանը ցանկանում է 2029 թվականին ընդունել COP-34-ըՀայաստանը ցանկանում է 2029 թվականին ընդունել COP-34-ը
Խոսնակ․ Հայաստանը Ղարաբաղի հարցում երբեք չի դիմել ՀԱՊԿ-ինԽոսնակ․ Հայաստանը Ղարաբաղի հարցում երբեք չի դիմել ՀԱՊԿ-ին
Լավրով․ Հայաստանին չեն վռնդի ՀԱՊԿ-ից  Լավրով․ Հայաստանին չեն վռնդի ՀԱՊԿ-ից  
Դրմեյան. ՄԻԵԴ-ը մերժել է Ադրբեջանի վերաքննիչ բողոքը Արցախի պաշտպանության բանակի մայոր Հայկ Թորոյանի գործովԴրմեյան. ՄԻԵԴ-ը մերժել է Ադրբեջանի վերաքննիչ բողոքը Արցախի պաշտպանության բանակի մայոր Հայկ Թորոյանի գործով
«Ուժեղ Հայաստան». Խորհրդարանում ծեծկռտուքը կազմակերպվել էր՝ հասարակության ուշադրությունը Փաշինյանի ձախողված արտաքին քաղաքականությունից շեղելու նպատակով«Ուժեղ Հայաստան». Խորհրդարանում ծեծկռտուքը կազմակերպվել էր՝ հասարակության ուշադրությունը Փաշինյանի ձախողված արտաքին քաղաքականությունից շեղելու նպատակով
Զախարովան մեկնաբանել է Զախարովան մեկնաբանել է "իվանների" մասին Շիրակի մարզպետի աղմկահարույց գրառումը
Նիկոլայ Բորդյուժան առաջարկեց Հայաստանին հեռացնել ՀԱՊԿ-իցՆիկոլայ Բորդյուժան առաջարկեց Հայաստանին հեռացնել ՀԱՊԿ-ից
Վիեննայի միջազգային փառատոնին Արցախի մշակութային համույթների մասնակցությունը չեղարկվել է մի քանի դեսպանատների միջամտությունից հետոՎիեննայի միջազգային փառատոնին Արցախի մշակութային համույթների մասնակցությունը չեղարկվել է մի քանի դեսպանատների միջամտությունից հետո
Փորձագետ. Հայաստանին ժամանակն է հրաժարվել անորոշությունից և ընտրություն կատարել Արևմուտքի ու Արևելքի միջևՓորձագետ. Հայաստանին ժամանակն է հրաժարվել անորոշությունից և ընտրություն կատարել Արևմուտքի ու Արևելքի միջև
Հայաստանի ԱԳՄԱ նախարարը մեկնաբանել է երկրի վերադարձը ՀԱՊԿ շրջանակներում աշխատանքներինՀայաստանի ԱԳՄԱ նախարարը մեկնաբանել է երկրի վերադարձը ՀԱՊԿ շրջանակներում աշխատանքներին
Արցախի Հանրային խորհուրդը վրդովմունք է հայտնել ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի վարքագծի վերաբերյալԱրցախի Հանրային խորհուրդը վրդովմունք է հայտնել ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի վարքագծի վերաբերյալ
Լուկաշենկոն կոչ արեց Հայաստանին ստանձնել ԱՊՀ նախագահությունը 2029 թվականինԼուկաշենկոն կոչ արեց Հայաստանին ստանձնել ԱՊՀ նախագահությունը 2029 թվականին
Դմիտրի Մեդվեդևը կանխատեսել էր Հայաստանի համար Ուկրաինայի նման ճակատագիր՝ երկրի արտաքին քաղաքականության փոփոխության ֆոնինԴմիտրի Մեդվեդևը կանխատեսել էր Հայաստանի համար Ուկրաինայի նման ճակատագիր՝ երկրի արտաքին քաղաքականության փոփոխության ֆոնին
ՌԴ Անվտանգության խորհուրդ․ Հայաստանում ցանկանում են ստիպել ռուս սեփականատերերին ազատվել ակտիվներիցՌԴ Անվտանգության խորհուրդ․ Հայաստանում ցանկանում են ստիպել ռուս սեփականատերերին ազատվել ակտիվներից