Ռուբեն Սաֆրաստյան. Ջոն Բոլթոնի Հարավային Կովկաս կատըարած այցից ակնհայտ դարձավ, որ տարածաշրջանի երկրների նկատմամբ ԱՄՆ քաղաքականությունն ունի փոփոխությունների նախադրյալներ

Արմինֆո.ԱՄՆ նախագահի ազգային անվտանգության հարցերի խորհրդական Ջոն Բոլթոնի այցի հետ կապված հիմնական խնդիրներից մեկը պայմանավորված էր նրանով, թե արդյո՞ք Հարավային Կովկասի նկատմամբ ԱՄՆ-ի քաղաքականության փոփոխության է ենթարկվել, թե՞ ոչ: Այս մասին մամլո ասուլիսում հայտարարել է ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Արևելագիտության ինստիտուտի տնօրեն, թուրքագետ, պրոֆեսոր Ռուբեն Սաֆրաստյանը:

Նա նշել է, որ նախագահ Բարաք Օբամայի վարչակազմը տարածաշրջանում իր քաղաքականությունը դիտարկում է Ռուսաստանի հետ հարաբերության պրիզմայով, և հարցն այն էր, թե արդյոք այդ քաղաքականությունը փոխվելու է Դոնալդ Թրամփի օրոք, թե՞ ոչ: Ըստ Սաֆրաստյանի, Սպիտակ տան քաղաքականության մեջ նկատվում են փոփոխություններ, չնայած, որ Բոլթոնի հայտարարության մեջ դա ակնհայտ չէ: Փոփոխություններից մեկը, նշել է փորձագետը, զենքի վաճառքի արգելքի վերացման հնարավորությունն է: «Ինձ թվում է, որ Միացյալ Նահանգները ձգտում են զարգացնել հարաբերությունները տարածաշրջանի երկրների հետ, որպես անկախ պետությունների, որոնք առանձին են Ռուսաստանից», - ընդգծել է փորձագետը:

Փորձագետը նշել է, որ Բոլթոնի այն հայտարարությունը, թե Դոնալդ Թրամփը կարող է օգտագործել իր լիազորությունները և դադարեցնել Ազատության աջակցման ակտի 907-րդ ուղղումը, որը սահմանափակում է պետական ​​մակարդակով ԱՄՆ-ի աջակցությունն Ադրբեջանին: «Եթե այդ որոշումը կայացվի, կսկսվի սպառազինությունների լայնածավալ վաճառքն Ադրբեջանին, արդյունքում Ադրբեջանի ռազմական ներուժը զգալիորեն կաճի», - ասել է Սաֆրաստյանը:

Սաֆրաստյանն ասել է, որ Բոլթոնի Հարավային Կովկաս կատարած այցի նպատակն էր Ադրբեջանը: «Վրաստանի նկատմամբ ԱՄՆ քաղաքականությունն անփոփոխ է: Ակնհայտ էր, որ այդ այցի ընթացքում Բոլթոնը Վրաստանում կքննարկի միայն ֆինանսական օգնության չափերը», - ասել է փորձագետը:

Ինչ վերաբերում է Բաքվին, ապա Բոլթոնի այցն Ադրբեջան, ըստ Սաֆրաստյանի, հակաիրանական բնույթ էր կրում: «Այն փաստը, որ Ադրբեջանի հետ հարաբերություններն Իրանի համար ռազմավարական են, քանի որ Ադրբեջանի միջոցով է Իրանն իր արտադրանքն արտահանում: Այդ հարաբերությունները ձեռնտու են ինչպես Բաքվին, այնպես էլ Թեհրանին, հետևաբար, կարծում եմ, Ալիևը, այնուամենայնիվ, կփորձի դիմակայել այդ ճնշմանը և շարունակել հարաբերություններն Իրանի հետ: Ավելին, ԱՄՆ համար կարևոր նախագիծ կարող է լինել Կասպյան տարածաշրջանում ազատ տնտեսական գոտու ստեղծումը», - ասել է փորձագետը, հավելելով, որ Ադրբեջանում ԱՄՆ շահերը պայմանավորված են նաև այդ երկրում էներգակիրների առկայությամբ: «Ադրբեջանական գազը կարող է մրցակցել ռուսական գազի հետ, Եվրոպա մատակարարելու առումով: Դա ռազմավարական խնդիրներ էր, որը դարձավ Բոլթոնի Հարավային Կովկաս կատարած այցի նպատակը», - ասել է քաղաքագետը:

Փորձագետի կարծիքով, Իրանի հետ հարաբերություններում որոշակի ճնշում է գործադրվում նաև Հայաստանի վրա: «Սակայն, քանի որ Երևանի և Թեհրանի միջև հարաբերությունները ռազմավարական չեն, ինչպես Բաքվի պարագայում է, ճնշումը շատ ավելի մեղմ է: Ավելին, Հայաստանի և Իրանի միջև հարաբերությունների հիմնական բաղադրիչը տնտեսական է, իսկ դա այնքան էլ չի անհանգստացնում ԱՄՆ-ին», ընդգծել է փորձագետը:

Ինչ վերաբերում է նրան, թե արդյո՞ք ԱՄՆ Հայաստանի վրա ճնշում կգործադրի Ղարաբաղի հարցում, Սաֆրաստյանն ասել է, որ դրա համար նախադրյալներ չկան: «Բացարձակապես չէր զգացվում, որ Միացյալ Նահանգները Լեռնային Ղարաբաղի հարցում ունի այլ քաղաքականություն, քան ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող մյուս երկու երկրները», - ընդգծել է փորձագետը:

Բոլթոնի`«պատմական շաբլոններից» հրաժարվելու մասին հայտարարության առումով, փորձագետը նշել է, որ ԱՄՆ նախագահի օգնականը կրկնեց Թուրքիայի և Ադրբեջանի դիրքորոշումը: «Ի տարբերություն ԱՄՆ նախկին վարչակազմի, ներկա վարչակազմին այնքան էլ չեն հետաքրքրում հայ-թուրքական հարաբերությունները: Նախկին վարչակազմը փորձեց երկու անգամ լինել միջնորդ և կարգավորել հայ-թուրքական հարաբերությունները, սակայն երկու փորձերն էլ ձախողվցին: Պարզ է, որ Ջոն Բոլթոնը չի քննարկել այդ հարցը և Միացյալ Նահանգները հազիվ թե միջամտեն դրան», - եզրափակել է Սաֆրաստյանը:

Միևնույն ժամանակ, «պատմական շաբլոններից» հրաժարվելու մասին Բոլթոնի առաջարկը տարբեր մեկնաբանությունների տեղիք տվեց: Եթե ​​Հայաստանի քաղաքական-փորձագիտական ​​շրջանակներում այս առաջարկը քննարկվեց հայ-թուրքական հարաբերությունների և Հայոց ցեղասպանության հարցի համատեքստում, ապա պաշտոնական Մոսկվան այս կապակցությամբ տեսավ հայ-ռուսական հարաբերությունների վերանայման անհրաժեշտություն: «Օրերս Երևան այցելած Բոլթոնը հրապարակավ պահանջեց, որ Հայաստանն իր միջազգային հարաբերություններում  հրաժարվի «պատմական կլիշեներից»: Առանձնապես չէր թաքցվում, որ խոսքը գնում էր Ռուսաստանի հետ ավանդական բարեկամության մասին», - ասված է Ռուսաստանի ԱԳՆ հայտարարության մեջ: