Վաշինգտոնը կաջակցի Երևանին էներգետիկայի դիվերսիֆիկացման գործում. Փաշինյանի բրյուսելյան հանդիպման արդյունքները

Արմինֆո. Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը, ԵՄ բարձր ներկայացուցիչ, փոխնախագահ Ջուզեպ Բորելը, ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենը, ԱՄՆ ՄԶԳ տնօրեն Սամանթա Փաուերը և Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյան այսօր՝ 2024 թվականի ապրիլի 5-ին, Բրյուսելում հանդիպում են ունեցել` վերահաստատելու աջակցությունը Հայաստանի ինքնիշխանությանը, ժողովրդավարությանը, տարածքային ամբողջականությանը և սոցիալ-տնտեսական դիմակայունությանը: Այդ մասին ասվում է ի աջակցություն Հայաստանի դիմակայունության  ԵՄ-ԱՄՆ-Հայաստան բարձր մակարդակի համատեղ հանդիպման ամփոփիչ հաղորդագրությունում:

«Եվրոպական միությունը և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները աջակցում են Հայաստանի և տարածաշրջանի կայուն, խաղաղ, անվտանգ, ժողովրդավարական և բարեկեցիկ ապագային: Այս համատեքստում նպատակ ունենք ընդլայնել համագործակցությունը՝ ամրապնդելու Հայաստանի  դիմակայունությունը՝ ներառյալ այնպիսի առանցքային ոլորտներում, ինչպիսիք են քաղաքական բարեփոխումները, տնտեսական զարգացումը և մարդասիրական աջակցությունը: Մենք ձգտում ենք ընդլայնել մեր գործընկերությունը, օրինակ՝ շարժունակության, կառավարման, իրավապահ համակարգի, առևտրի, միակցվածության , գյուղատնտեսության, էներգետիկայի և տեխնոլոգիաների ոլորտներում: Եվրոպական միությունը և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները նախատեսում են ավելի ամուր համագործակցություն Հայաստանի հետ այս առանցքային ոլորտներին աջակցություն ցուցաբերելու նպատակով:

Եվրոպական միությունը և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները ճանաչել են 2018 թվականից ի վեր Հայաստանի գրանցած զգալի առաջընթացը ժողովրդավարական և արդարադատության բարեփոխումների մասով և կոռուպցիայի դեմ պայքարում և հանձնառություն են հայտնել շարունակել համագործակցել ու աջակցել Հայաստանին, քանի որ այն ամրապնդում է իր ժողովրդավարությունը և իրավունքի գերակայությունը՝ մեր ընդհանուր արժեքներին և սկզբունքներին համահունչ:

ԵՄ-ն կշարունակի աջակցել Հայաստանին իր բարեփոխումների ճանապարհին՝ Հայաստան-ԵՄ համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի (CEPA) իրականացման միջոցով: Բարեփոխումները խթանելու և բոլոր ոլորտներում համագործակցությունն ընդլայնելու նպատակով ԵՄ-ն և Հայաստանը  առաջընթաց կգրանցեն ԵՄ-Հայաստան Գործընկերության նոր օրակարգում:

ԱՄՆ-ն հանձնառու է օգնել Հայաստանին և վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին՝ իրականացնել նախատեսվող բարեփոխումները: Բայդենի վարչակազմը, աշխատելով ԱՄՆ Կոնգրեսի հետ, նախատեսում է 2023 ֆինանսական տարում Հայաստանին որպես զարգացմանն ուղղված աջակցություն տրամադրել ավելի քան  65 միլիոն ԱՄՆ դոլար :

Եվրոպական միությունը և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները ողջունել են արտաքին աշխարհի հետ կապը բարելավելու Հայաստանի հանձնառությունը՝ ներառյալ «Խաղաղության խաչմերուկ» նախաձեռնությունը, որը կնպաստի ընդհանուր բարեկեցությանը և տարածաշրջանի տնտեսական և առևտրային դիվերսիֆիկացմանը:

ԵՄ-ն և ԱՄՆ-ն մտադիր են հետագա աջակցություն ցուցաբերել՝ օգնելու երկրին մեղմել ռիսկերը, դիվերսիֆիկացնել առևտուրը և ամրապնդել իր տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ դիմակայունությունը:

ԵՄ-Հայաստան Գործընկերության նոր օրակարգի համար որպես հիմք՝ ԵՄ-ն կներկայացնի Հայաստանի 2024-2027թթ. «Դիմակայունություն և աճ» ծրագիրը՝ 270 միլիոն եվրո բյուջեով։ 

ԵՄ-ի «Դիմակայունություն և աճ» ծրագիրը նպատակաուղղված է լինելու  Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական դիմակայունության ամրապնդմանը՝ միաժամանակ աջակցելով առևտրի դիվերսիֆիկացմանը: Այն կնպաստի տեղահանված մարդկանց երկարաժամկետ կարիքները հոգալուն: Այն կուժեղացնի Հայաստանի հետ ոլորտային համագործակցությունը՝ միաժամանակ ավելացնելով աջակցությունը կանոնակարգերի համահարթեցմանը ՝ Հայաստան-ԵՄ համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի ամբողջ ներուժը բացահայտելու համար: ԵՄ-ն կշարունակի աջակցել առանցքային ոլորտներին՝ առևտրի դիվերսիֆիկացումից , ենթակառուցվածքների զարգացումից, էներգետիկայից մինչև ավիացիոն անվտանգություն:

Նախագահ ֆոն դեր Լեյենը նաև անդրադարձել է 2021 թվականին մեկնարկած Տնտեսական և ներդրումային պլանի առավելություններին, որն արդեն իսկ մոբիլիզացրել է ավելի քան 550 միլիոն եվրոյի ներդրումներ՝ Հայաստանում դրամաշնորհների, խառնուրդային ֆինանսավորման և երաշխիքների միջոցով: Տնտեսական և ներդրումային պլանին  համահունչ՝ ԵՄ-ի «Դիմակայունություն և աճ» ծրագիրը կավելացնի աջակցությունը ռազմավարական ներդրումներին, մասնավորապես՝ կապի ենթակառուցվածքի, տրանսպորտի, թվային և էներգետիկայի ոլորտներում, ինչպես նաև ներդրումներ կկատարի բիզնեսի զարգացման մեջ՝ խթանելու աշխատատեղերը և տնտեսական աճը: Տնտեսական և ներդրումային ծրագիրն ունի խաղաղության տնտեսական շահաբաժիններ ապահովելու ներուժ՝ ներառյալ տարածաշրջանային միակցվածությունը, երբ և եթե պայմանները դա թույլ տան: ԵՄ-ն նաև կքննարկի շարժունակությանն աջակցելու ուղիները:

Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները աշխատում է Հայաստանի հետ բազմաթիվ ոլորտներում՝ տնտեսական աճի և բարեփոխումների, առևտրի դիվերսիֆիկացման և դիմակայունության խթանման նպատակով: ԱՄՆ-ն կաշխատի Հայաստանի հետ հետագա ԱՄՆ ներդրումներ ներգրավելու, տեխնոլոգիական առևտրի հնարավորություններն ավելի արդյունավետ դարձնելու, կիբերանվտանգության ոլորտում համագործակցությունը ընդլայնելու և տեխնոլոգիաների ենթակառուցվածքներն ավելացնելու ուղղությամբ: ԱՄՆ-ն հանձնառու է Հայաստանի անվտանգ, հուսալի և ապահով էներգետիկ ապագային և աշխատում է աջակցել էներգիայի դիվերսիֆիկացմանը ու ուսումնասիրել  քաղաքացիական միջուկային էներգիայի բնագավառում նոր տարբերակների իրագործելիությունը, որոնց համար միջուկային անվտանգության, ապահովության և միջուկային զենքի չտարածման ամենաբարձր չափանիշներն առաջնահերթություն են: ԱՄՆ-ն հանձնառու է Հայաստանի պարենային անվտանգության բարձրացմանը, ինչպես նաև Հայաստանի սահմաններով գյուղատնտեսական ապրանքների հոսքը դյուրացնելու գործընթացին:

Ճանաչելով շարունակական մարտահրավերները, որոնց բախվում է Հայաստանը ավելի քան 100 հազար տեղահանվածներին և փախստականներին աջակցելու և նրանց սոցիալական ներգրավվածության հարցում՝ Եվրոպական միությունը և Միացյալ Նահանգները մտադիր են շարունակել աջակցություն ցուցաբերել Հայաստանի ջանքերին՝ կեցություն, վերապատրաստումներ, աշխատանքի հնարավորություններ և սոցիալ-հոգեբանական աջակցություն ցուցաբերել դրանց կարիքն ունեցողներին, ինչպես նաև ապահովել տեղահանված անձանց արժանապատիվ կյանքի կենսապայմանները:

ԵՄ-ն 2023թ. սեպտեմբերից ի վեր արագորեն մոբիլիզացրել է 18 միլիոն եվրո հումանիտար և 15 միլիոն եվրո բյուջետային աջակցություն՝ արտակարգ իրավիճակին և փախստականների սոցիալ-տնտեսական կարիքներին արձագանքելու համար: Այսպիսով, 2020թ. ի վեր տուժած բնակչության համար հումանիտար օգնության ընդհանուր հատկացումը կազմում է 38.4 միլիոն եվրո: ԵՄ-ն Հայաստանի կողքին է՝ փախստականների երկարաժամկետ կարիքները հոգալու և աջակցելու պատրաստակամությամբ: ԵՄ-ի «Դիմակայունություն և աճ» ծրագիրը կներառի նաև բյուջետային աջակցություն տեղահանվածների երկարաժամկետ տնտեսական և սոցիալական ներգրավվածության համար:

Միացյալ Նահանգները նմանապես հայտարարել է տեղահանված անձանց և փախստականների համար ավելի քան 7 միլիոն դոլարի հումանիտար աջակցության մասին 2023թ. սեպտեմբերից ի վեր: Այսպիսով, 2020 թվականի սեպտեմբերից ի վեր ԱՄՆ ընդհանուր հումանիտար աջակցությունը կազմում է մոտ 31 միլիոն դոլար: ԱՄՆ աջակցությունը տրամադրել է կենսական անհրաժեշտության պարենային օգնություն, հումանիտար պաշտպանություն և արտակարգ իրավիճակների ապաստարան և կշարունակի արձագանքել տեղահանված անձանց ու փախստականների կարիքներին: ԱՄՆ-ն կաջակցի Հայաստանի՝ հանրային ծառայությունների և ենթակառուցվածքների վրա ճնշումը նվազագույնի հասցնելու և սոցիալական համախմբվածությանն ու տնտեսական զարգացմանը նպաստելու ջանքերին:

Բարգավաճ, ինքնիշխան և ժողովրդավարական Հայաստանը, որը զարգացնում է իր գործընկերային հարաբերությունները և ազատ առաջ է ընթանում իր սեփական ուղով, կնպաստի տարածաշրջանում կայունությանը և բարեկեցությանը», - ասվում է հաղորդագրությունում: