ՆԳՆ. Հայաստանում ավելացել է մահվան ելքով ՃՏՊ-ների թիվը

Արմինֆո. Հայաստանում վերջին տարիներին ճանապարհատրանսպորտային պատահարներին տարեկան զոհ է դառնում 300 և ավելի մարդ, վիրավորվում չորս հազարից ավելի: Այս թվերի հիմնական մասը երիտասարդներ են, նաև` երեխաներ:

 Այդ մասին են վկայում ՀՀ ներքին գործերի նախարարության 2024 թվականի առաջին կիսամյակի վիճակագրական տվյալները։

«2024 թվականի առաջին կիսամյակում հանրապետությունում գրանցվել է 1946 պատահար, անցած տարվա նույն ժամանակահատվածում` 2090, դրանց հետևանքով այս տարի զոհվել է 147 մարդ, անցած տարի` 142, այս տարի վիրավորվել է 2760 մարդ, անցած տարի` 2918:

Իհարկե, տարեցտարի ավելացող մեքենաների պայմաններում այս գրեթե անփոփոխ վիճակագրությունը կարելի է նաև դրական ցուցանիշ համարել, բայց շատ մեծ վերապահությամբ: Այս առումով թվերն ավելի քան խոսուն են. այսօր հանրապետությունում կա հաշվառված 901 967 տրանսպորտային միջոց, որի գրեթե կեսը ներմուծվել է 2019 թվականից ի վեր: Այս ոչ լրիվ հինգ տարվա ընթացքում ներմուծվել է 413 911 մեքենա», - հայտարարել են գերատեսչությունում:

Որպես երկրում ճանապարհատրանսպորտային պատահարների բարձր վիճակագրության արդարացում, ՆԳՆ-ն հավաստիացրել է, պետք է հարմարվել գրեթե կրկնապատկված մեքենաների իրողությանը և հասկանալ, թե ինչ միջոցներ է հարկավոր ձեռնարկել նույնիսկ այդ պայմաններում վիճակագրությունը մեղմելու ուղղությամբ:

«Պատահարների պատճառները կարելի է բաժանել երկու խմբի: Առաջինում ներառենք ճանապարհների վատ լուսավորությունը, ճանապարհների թերի վիճակը և թերի կահավորվածությունը: Երկրորդ խմբի պատճառները կարող ենք ամփոփել երկու բառով` մարդկային գործոնը:

Հատկապես խոշոր քաղաքներում լրջագույն խնդիր է երթևեկության կազմակերպումը, և իսկապես պահանջում է գիտական մոտեցում: Բոլոր գիտությունների նման` այստեղ էլ ամեն ինչ արվում է փորձի հիման վրա: Այս առումով հատկապես դժվար է մայրաքաղաքի երթևեկության կազմակերպումը:

2024 թ. առաջին կիսամյակում Երևանում գրանցվել է մարմնական վնասվածքով ՃՏ 983 պատահար, 38 մահ, 1150 վիրավոր: Անցած տարվա նույն ժամանակահատվածում գրանցվել է 973 պատահար, 38 մահ, 1162 վիրավոր: Այլ կերպ ասած` վիճակագրությունը գրեթե չի փոխվել: Նշենք նաև, որ մահերի գերակշիռ մասը վրաերթի հետևանք է:

Ամեն մի պատահար ուսումնասիրելիս իրավապահները, մարդկային գործոնը զննելուց բացի, հատուկ ուշադրություն են դարձնում վթարին կամ վրաերթին նպաստող հանգամանքների վրա: Դրանք կարող են լինել փողոցի վատ լուսավորությունը, ճանապարհային նշանների և գծանշանների բացակայությունը կամ վատ երևալը, ասֆալտի վիճակը», - նշել են ՆԳՆ-ում:

Այս թեմայով իր կարծիքն է արտահայտել նաև «Մի արեք այսպես» ֆեյսբուքյան խմբի հիմադիր Լևոն Հարությունյանը: «Նոր կատարված գծանշումները շատ անորակ են, և նույնիսկ եթե երթևեկությունը փոխվում է ինչ-որ մի ձևից ուրիշի` նոր գծանշումները կարող են ջնջվել, ու մնան հին գծանշումները: Ենթադրում եմ, որ ներկի որակը պետք է լավը լինի, և հին գծանշումները պարտադիր պետք է մաքրվեն, դրանք պետք է չերևան, թե չէ` շփոթութան մեջ կարող են գցել մարդկանց», - նշել է Հարությունյանը:

«Ուսումասիրում ենք ճանապարհատրանսպորտային պատահարների կուտակման վայրերը ու նաև ծանր հետևանքով ՃՏՊ-ների վայրերը, և եթե արդյունքում պարզվում է, որ կա որևէ գործոն, որով հնարավոր է կանխել ապագայում նույն վայրում նմանատիպ մեկ այլ պատահար, ապա Ճանապարհային ոստիկանության հետ համատեղ մշակում ենք առաջարկություններ, որոնք ներկայացվում են համապատասխան ճանապարհատնօրինող մարմիններին` համայնքներին կամ Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարություն, որպեսզի կատարվեն համապատասխան փոփոխություններ»,-ասել է Պարեկային ծառայության պետի տեղակալ Արման Չիլինգարյանը:

ՆԳՆ-ում նաեւ նշել են, առաջիկայում  Հայաստանում կգործի  այնպիսի համակարգ, որի կիրառումը հնարավորություն կտա արագության գերազանցումն արձանագրել ամբողջ ճանապարհին:

Այնուհետև, անդրադառնալով վթարների ժամանակ մարդկային գործոնին, ՆԳՆ-ում նշել են, որ վիճակագրության համաձայն ՝ մահվան ելքով ՃՏՊ-ների հսկայական մասը տեղի է ունենում այն պատճառով, որ մարդը մեքենան վարում է ոչ սթափ վիճակում:

Թմրամոլության բուժման ազգային կենտրոնի տնօրեն Սուրեն Նազինյանի խոսքով ՝ 2023 թվականին իր ղեկավարած կենտրոնը 175 մարդու սթափության վիճակի գնահատում է իրականացրել, նրանցից 134-ի մոտ էթանոլի մակարդակը գերազանցել է 0,2 գրամը մեկ լիտրում։ 2024 թվականի առաջին կիսամյակում հետազոտվել է 134 մարդ, որից նույն թիվը ՝ 106 - ի մոտ ։

Գերատեսչությունում անդրադարձել են նաև առանց վարորդական իրավունքի տրանսպորտային միջոց վարելու խնդրին: ՆԳՆ-ում հաղորդել  են, որ 2020 թվականից Ճանապարհային ոստիկանությունը վարորդական իրավունքից զրկելու վերաբերյալ ավելի քան 23 հազար որոշում է կայացրել, սակայն դա չի վերացրել խնդիրը ։ "Կան նաև կասեցված կամ չեղյալ հայտարարված վարորդական վկայականով տրանսպորտային միջոց վարելու քիչ դեպքեր, որոնց համար արդեն իսկ նախատեսված է քրեական պատասխանատվություն", - նշել է Ճանապարհային ոստիկանության դեպարտամենտի քրեական հետախուզության վարչության պետի տեղակալ Գրիգոր Ավետիսյանը:

 "2024 թվականի առաջին կիսամյակում միայն պարեկային ծառայության ուժերով, այսինքն ՝ չհաշված ճանապարհներին տեղադրված արագաչափերը, արձանագրվել է մոտ 41 000 արագության խախտում ՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի 4 000-ի դիմաց, այսինքն ՝ գրեթե տասն անգամ ավելի ։ Անցած տարվա 7500-ի դիմաց գրանցվել է մոտ 10 հազար անսթափ վիճակում մեքենա վարելու դեպք, կամ մոտ 25 տոկոսով ավելի, և մոտ 86 հազար  ամրագոտի չկապած մեքենա վարելու դեպք ՝ նախորդ տարվա 25 հազարի դիմաց, կամ գրեթե երեք անգամ ավելի ։ Բացի այդ, գրանցվել է մոտ 14 000 իրավախախտում ղեկին հեռախոս օգտագործելու համար, ևս 12 000-ը ՝ ղեկին ծխախոտային արտադրանք օգտագործելու համար: Արձանագրվել է հետիոտների կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման շուրջ 17 հազար դեպք ՝ նախորդ տարվա 10 հազարի համեմատ", - ամփոփել են Հայաստանի ՆԳՆ-ում, նշելով, որ ՃՏՊ-ների անմխիթար պատկերը փոխելու համար անհրաժեշտ է փոխել մարդու իրավագիտակցությունը: