Բռնի տեղահանված արցախցիներին քաղաքացիություն տրամադրելու դիմումների մերժում չի եղել. Միգրացիայի և  քաղաքացիության ծառայություն

Արմինֆո.ՀՀ կառավարության կողմից անցած տարվա հոկտեմբերի 26-ի համապատասխան որոշման ընդունումից հետո Լեռնային Ղարաբաղից բռնի տեղահանված և ժամանակավոր պաշտպանություն ստացած 4473 անձ դիմել է ՀՀ քաղաքացիություն ստանալու համար։

Ինչպես «Արմենպրես»-ի թղթակցի հարցմանն ի պատասխան հաղորդել է ՀՀ ՆԳՆ Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայության պետ Արմեն Ղազարյանը, նշված ժամանակահատվածում քաղաքացիություն ստանալու դիմումների մերժում չի եղել։

Ըստ ժամանակագրության՝ ՀՀ կառավարության որոշման ընդունումից հետո մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 31-ը ՀՀ քաղաքացիություն ստանալու համար դիմել է 433, իսկ այս տարվա առաջին եռամսյակում՝ 991, երկրորդ եռամսյակում 1187, իսկ հուլիսի 1-ից մինչև սեպտեմբերի 10-ը՝ 1781 անձ։

«ՀՀ քաղաքացիություն ստանալու համար դիմումներ ընդունելիս արձանագրված հիմնական խնդիրները պայմանավորված են եղել դիմումատուների ծննդյան, ամուսնության վկայականների կամ այլ ակտային գրանցում պահանջող փաստաթղթերի բացակայությամբ կամ փաստաթղթերում անհատական տվյալների անճշտությամբ, սակայն նշված խնդիրները ՀՀ արդարադատության նախարարության ՔԿԱԳ գործակալության միջոցով լուծվում են և դիմումատուներից ընդունվում են քաղաքացիություն ստանալու գործեր՝ նոր կամ ճշգրտված փաստաթղթերով»,-նշել է Արմեն Ղազարյանը։   

Անդրադառնալով այն հարցին, թե ինչ ընթացակարգով կարող են ՀՀ քաղաքացիություն ստանալ այն անձինք, ովքեր բացի ԼՂ անձնագրերից ունեն նաև այլ պետության քաղաքացիություն, ծառայության պետը պարզաբանել է, որ ՀՀ կառավարության 2023 թվականի հոկտեմբերի 26-ի համապատասխան որոշմամբ (թիվ1864–Ն)  նրանց ժամանակավոր պաշտպանություն չի տրամադրվել, ուստի ՀՀ քաղաքացիություն կարող են ստանալ  «Քաղաքացիության մասին» օրենքի 13-րդ հոդվածով սահմանված հիմքերով և կարգով։ 

Ըստ այդմ՝ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն չունեցող 18 տարին լրացած և գործունակ յուրաքանչյուր անձ իրավունք ունի դիմելու ՀՀ քաղաքացիություն ստանալու համար, եթե օրենքով սահմանված կարգով վերջին երեք տարին մշտապես բնակվել է Հայաստանի Հանրապետությունում; կարող է բացատրվել հայերեն լեզվով;  ծանոթ է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությանը: 

Առանց սույն հոդվածի առաջին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պահանջների պահպանման` Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն կարող է ստանալ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն չունեցող այն անձը` որն ամուսնացել է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու հետ կամ ունի Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի երեխա;  որի ծնողները կամ նրանցից մեկը նախկինում ունեցել է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն կամ ծնվել է Հայաստանի Հանրապետությունում, և որը 18 տարին լրանալուց հետո` 3 տարվա ընթացքում, դիմել է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն ստանալու համար;  որը ծագումով հայ է, այսինքն` ունի հայ նախնիներ;  որը 1995 թվականի հունվարի 1-ից հետո, իր դիմումի համաձայն, դուրս է եկել Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիությունից: 

Առանց սույն հոդվածի առաջին մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով, ինչպես նաև երկրորդ մասով սահմանված պահանջների պահպանման` Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն կարող է շնորհվել Հայաստանի Հանրապետությանը բացառիկ ծառայություններ մատուցած անձանց: Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն հայցող անձը քաղաքացիություն ստանալու դիմումն անձամբ պետք է ներկայացնի ՀՀ կառավարության լիազոր մարմնին: 

Ս.թ. սեպտեմբերի 3-ին ԱԺ-ում Արմեն Ղազարյանը հայտարարել էր, որ 2024 թվականի օգոստոսի 30-ի դրությամբ ՀՀ քաղաքացիություն ստանալու համար ՀՀ ներքին գործերի նախարարության Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայություն է դիմել Լեռնային Ղարաբաղից բռնի տեղահանված ավելի քան 4300 անձ, որոնցից 2900-ից մի փոքր ավելին ստացել է այն: Նրա խոսքով ՝ արցախցիների համար գործում է քաղաքացիության տրամադրման պարզեցված կարգ. գործընթացը տևում է միջինը մոտ 2 ամիս ՝ սահմանված 90 աշխատանքային օրվա փոխարեն: Բացի այդ, եթե ընդհանուր կարգով ՀՀ քաղաքացիություն ստանալու դիմումներն ընդունվում են բացառապես ծառայության գլխամասային գրասենյակում, ապա Արցախից տեղահանված անձանց հնարավորություն է ընձեռվում քաղաքացիություն ստանալու համար դիմել նաև գերատեսչության բոլոր տարածքային բաժանմունքներ:

Նշենք, որ բռնի տեղահանվածներին բնակարանով ապահովելու կառավարության ծրագրին մասնակցելու պարտադիր պայման է ՀՀ քաղաքացիության առկայությունը:

Հիշեցնենք, որ հայերի ելքը Լեռնային Ղարաբաղից (Արցախի Հանրապետություն) սկսվել էր 2023 թվականի սեպտեմբերի 24-ին ։ Դրան նախորդել էին Ադրբեջանի կողմից Արցախի ամիսներ տևած շրջափակումը (2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ից), որը տարածաշրջանում առաջացրել էր հումանիտար սուր ճգնաժամ, և 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Ադրբեջանի կողմից սկսված ռազմական գործողությունները ։ Սեպտեմբերի 20-ին ԼՂՀ իշխանությունները համաձայնել էին զինաթափել ԼՂՀ պաշտպանության բանակը և բանակցել: Սեպտեմբերի 28-ին ԼՂՀ նախագահ Սամվել Շահրամանյանը հրամանագիր էր ստորագրել 2024 թվականի հունվարի 1-ից Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության գոյությունը դադարեցնելու և բոլոր պետական հիմնարկները լուծարելու մասին: 2023 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Երևանում Շահրամանյանը հայտարարել էր, որ Արցախի Հանրապետությունը չի լուծարվել, և որ այդ փաստաթղթի շատ մանրամասներ կան, որոնք ինքը չի կարող հրապարակել։ <Որևէ փաստաթղթով հնարավոր չէ լուծարել ժողովրդի ստեղծած Հանրապետությունը. մենք պահպանել ենք մեր զինվորների, քաղաքացիական բնակչության կյանքը: Եթե մենք մեկ ժամ ուշ կանգնեցնեինք պատերազմը, ապա ադրբեջանցիները կմտնեին քաղաք և կմորթեին բոլոր կանանց և երեխաներին", - հայտարարել էր Շահրամանյանը։