Արմինֆո.Հոկտեմբերի 25-ին Ղազախստանը նշում է երկրի գլխավոր տոնը՝ Հանրապետության օրը։ Սա երկրի նորագույն պատմության ամենակարևոր օրն է՝ Ղազախստանի պետական ինքնիշխանության ձեռք բերման խորհրդանիշը։ Տոնը նշանավորում է ոչ միայն քաղաքական անկախությունը, այլև Ղազախստանի ժողովրդի ձգտումը՝ կառուցելու ուժեղ և բարգավաճ պետություն։
Նշենք, որ Հանրապետության օրվա՝ որպես գլխավոր ազգային տոնի կարգավիճակը վերականգնվել է 2022 թվականին։ Այս անհրաժեշտությունը թելադրված էր պատմական արդարությունն ու հիշողությունը վերականգնելու մտադրությամբ՝ հաստատելով Ղազախստանի հավատարմությունն ինքնիշխանության, անկախության և առաջադեմ ապագայի նկատմամբ։ Ղազախստանը նաև նշում է Անկախության օրը՝ դեկտեմբերի 16-ը, որպես պետական տոն, սակայն այս տարեթիվը ձեռք է բերել հատուկ նշանակություն և դարձել ազգային հերոսների հիշատակի օր, ովքեր իրենց կյանքը նվիրաբերել են ժողովրդի ազատության, անկախ Ղազախստանի վերականգնման համար մղվող պայքարին։
Վերջին տարիները բեկումնային են դարձել Ղազախստանի համար, երկիրը զգալի առաջընթաց է գրանցել ժողովրդավարացման ճանապարհին։ Իրականացված լայնածավալ քաղաքական վերափոխումները պետության զարգացման նոր վեկտոր են սահմանել։ Սահմանադրական բարեփոխումները հնարավորություն են տվել վերափոխել իշխանության ինստիտուտները և ստեղծել կայուն քաղաքական համակարգ, որի հիմքը թափանցիկությունն ու արդարությունն են։ Ամրապնդվում են ժողովրդավարական ինստիտուտները, խթանվում է բազմակուսակցական համակարգը, բարձրանում է ընտրությունների թափանցիկությունը, ընդլայնվում են տեղական իշխանությունների իրավունքներն ու հնարավորությունները՝ Արդար Ղազախստան կառուցելու համար։ Ընթացիկ տարում ատոմակայանի կառուցման վերաբերյալ համազգային հանրաքվեի անցկացումը ժողովրդավարական մոտեցմանը երկրի ղեկավարության հանձնառության վառ օրինակներից մեկն է, որտեղ հաշվի են առնվել հասարակության կարծիքները ազգային մակարդակի կարևոր որոշումներ կայացնելու հարցում:
Այս բոլոր ջանքերը հանգեցնում են հանրային գիտակցության, սոցիալական արժեքների և մշակութային նորմերի վերափոխմանը՝ ժամանակակից ժողովրդավարական սկզբունքներին համապատասխան, ինչը նշանակում է ակտիվ քաղաքացիական հասարակության ձևավորում, որը մասնակցում է քաղաքական գործընթացներին և սոցիալական հարցերի լուծմանը, ինչպես նաև նպաստում է սոցիալական համերաշխությանը։
Ղազախստանի առաջընթացի ձգտումն արտահայտվում է նաև նրա տնտեսական զարգացման մեջ, որը միջազգային ճանաչում է ստացել։ Սոցիալ-տնտեսական վերափոխումները, որպես պետության ղեկավարի՝ Արդար Ղազախստանի կառուցման ընթացքի մաս, ուղղված են հավասարակշռված, կայուն և գլոբալ ինտեգրված տնտեսության ստեղծմանը:
Գլոբալ անորոշության պայմաններում կայուն աճ ցուցաբերելով՝ հանրապետությունը դարձել է տարածաշրջանի առաջատար ներդրումային ուղղությունը և հիմնական ֆինանսական կենտրոնը: Այսպես, 1993 թվականից ի վեր 441 մլրդ դոլարի չափով օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներ են ներգրավվել, ինչը վկայում է Ղազախստանի նկատմամբ ներդրողների աճող վստահության մասին։ «Աստանա» միջազգային ֆինանսական կենտրոնը ներգրավել է ավելի քան 3 հազար միջազգային ընկերությունների՝ 82 երկրներից, և ավելի քան 12 միլիարդ դոլարի ներդրումներ: Նշենք, որ «Աստանա» միջազգային ֆինանսական կենտրոնի մասնակից են նաև հայկական ընկերությունները։
Կառավարությունը շարունակում է բարելավել ներդրումային միջավայրը։ Երկրի տնտեսական աճին, անկասկած, նպաստում է նաև բնական ռեսուրսների առկայությունը, նավթի ու գազի, մետաղների ու օգտակար հանածոների մեծ պաշարները։ Հարկ է ընդգծել, որ Ղազախստանն արտադրում է այն 34 տեսակի հումքերից 18-ը, որոնք ԵՄ-ն սահմանել է որպես «կրիտիկական նշանակություն ունեցող հումքեր»:
Բայց միայն բնական ռեսուրսները չեն, որ որոշում են Ղազախստանի տնտեսության հաջողությունը։ Կառավարությունը քայլեր է ձեռնարկում տնտեսությունը դիվերսիֆիկացնելու համար՝ նվազեցնելով կախվածությունը ավանդական արդյունաբերություններից, ինչպիսիք են նավթն ու գազը։
Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի ոլորտների զարգացմանը, ինչպիսիք են տեղեկատվական տեխնոլոգիաները, արհեստական բանականությունը, վերականգնվող էներգիայի աղբյուրները, ֆինանսները և այլն։ Միայն ս.թ. 8 ամիսների արդյունքներով մշակող արդյունաբերության արտադրանքի արտահանումը գերազանցել է 17,8 մլրդ դոլարը, ընդ որում, այդ ծավալի ավելի քան մեկ երրորդը կազմում են բարձր ավելացված արժեքով ապրանքները։ Իր հերթին՝ երկրում երիտասարդ հմուտ աշխատուժի ավելացումը, որը բարձր կրթություն ունի և տիրապետում է թվային տեխնոլոգիաներին, երկրի տնտեսական և սոցիալական առաջընթացի հիմնական գործոնն է: Ինչպես ընդգծում է մեր պետության ղեկավարը, «Ղազախստանի ձեռքբերումները ողջ ժողովրդի ընդհանուր հաջողությունն են»։
Միջազգային ասպարեզում Ղազախստանը, հաստատվելով որպես վստահելի գործընկեր, ձևավորել է իր ուրույն ինքնությունը։ Երկիրն իրականացնում է հավասարակշռված, կառուցողական արտաքին քաղաքականություն՝ հիմնված ազգային շահերի վրա։ Հանդես գալով միջուկային զինաթափման օգտին, ինչի մասին վկայում է անկախացումից հետո միջուկային զինանոցից հրաժարվելը, Ղազախստանն իրեն խաղաղության գլոբալ կողմնակից է համարում: Մենք հանդես ենք գալիս որպես հարթակ համաշխարհային և ավանդական կրոնների առաջնորդների համագումարի շրջանակներում միջկրոնական երկխոսության հաստատման համար։ Հակամարտությունների լուծման համար չեզոք հարթակ տրամադրելով՝ Ղազախստանը լիովին աջակցում է տարածաշրջանային և միջազգային վեճերի կարգավորմանը՝ օգտագործելով իր աշխարհառազմավարական դիրքը և խաղաղ ու հավասարակշռված արտաքին քաղաքականությունը։
Ցանկանում եմ նշել, որ Ղազախստանը հավասար և փոխշահավետ հարաբերություններ է կառուցում աշխարհի բոլոր երկրների հետ։ Այս համատեքստում անհրաժեշտ է ընդգծել, որ երկկողմ հարաբերությունների զարգացման տարիներին Աստանան ու Երևանը ոչ միայն պահպանել են իրենց ընդհանուր պատմական հիշարժան էջերը, այլև սովորել են նորովի կառուցել փոխհարաբերությունները՝ հիմնվելով իրավահավասարության, փոխադարձ շահերը հաշվի առնելու և համակողմանի գործընկերության սկզբունքների վրա: Հայաստանը Ղազախստանի համար մերձավոր պետություն է և հուսալի գործընկեր Հարավային Կովկասում։ Մեր փոխգործակցությունը բնութագրվում է ընդհանուր տեսլականով և միմյանց շահերը հարգելու պատրաստակամությամբ: Մեր երկրների փոխգործակցությունը միջազգային հարթակներում նույնպես երկկողմ սերտ հարաբերությունների լավ օրինակ է։
Համագործակցության տարիների ընթացքում ձևավորվել է ամուր իրավական դաշտ, և ստեղծվել են անհրաժեշտ գործիքներ հարաբերությունների զարգացման և խորացման համար։ Երկու երկրների փոխվարչապետերի նախագահությամբ Ղազախստանի և Հայաստանի միջև առևտրատնտեսական համագործակցության միջկառավարական հանձնաժողովի նիստերի պարբերականությունը հարաբերությունների աճող դինամիկայի և երկկողմ ու բազմակողմ օրակարգի հետևանք է։
Այս տարին շատ արդյունավետ է ընթանում երկկողմ հարաբերությունների համար՝ ինչպես բարձր մակարդակի այցերի, այնպես էլ միջպետական փոխգործակցության այլ մակարդակներում։ Մասնավորապես, ս.թ. ապրիլին կայացել է Ղազախստանի նախագահի պաշտոնական այցը Հայաստան։ Այցի շրջանակներում Ղազախստանի Հանրապետության նախագահ Կ. Տոկաևի և Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Ն. Փաշինյանի ստորագրած համատեղ հայտարարությունը ցույց տվեց ղազախ-հայկական հարաբերությունների և երկարաժամկետ գործընկերային կապերի անսասանությունը: Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Վ. Խաչատուրյանի պաշտոնական այցն Աստանա, որը տեղի ունեցավ ս.թ. հոկտեմբերին, մեր երկրների միջև սերտ քաղաքական կապերի հաստատումն էր և ղազախ-հայկական հարաբերություններն էլ ավելի խթանելու և ամրապնդելու Երևանի հաստատակամության կարևոր վկայությունը։ Բացի այդ, տեղի են ունեցել երկու երկրների վարչապետների աշխատանքային փոխայցեր: Բարձր և բարձրագույն մակարդակներում ակտիվ շփումները, անշուշտ, ամրապնդում են երկկողմ հարաբերությունները և խթանում համագործակցությունը։
Միջխորհրդարանական համագործակցությունը կարևոր դեր է խաղում քաղաքական երկխոսության զարգացման գործում։ Այս համատեքստում անհրաժեշտ է նշել միջխորհրդարանական հարաբերությունների, մասնավորապես, խորհրդարանական խմբերի գործունեության առանձնահատուկ նշանակությունը։ Խորհրդարանականների փոխայցելությունները և միջխորհրդարանական համագործակցության աշխատանքային խմբերի հանդիպումները փոխգործակցության կայացած ձևաչափեր են և, անկասկած, շատ կարևոր։
Ուրախալի է, որ մեր երկրների միջև առևտրատնտեսական համագործակցությունը շարունակում է համակարգված զարգանալ։ Համատեղ ջանքերի շնորհիվ վերջին հինգ տարիների ընթացքում արձանագրվել է ապրանքաշրջանառության եռակի աճ։ 2023 թվականի արդյունքներով փոխադարձ առևտուրը նախորդ ժամանակահատվածի համեմատ աճել է 23 տոկոսով։ Ընթացիկ տարում անցկացվել են 3 գործարար համաժողովներ և առևտրային առաքելություններ, որոնք լավ հնարավորություն են ընձեռել մեր գործարար շրջանակներին կապեր հաստատելու համար:
Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում միջմշակութային երկխոսության ամրապնդմանը։ Ս.թ. հոկտեմբերին Ղազախստանում անցկացվեցին Հայաստանի մշակույթի օրեր, ինչը ղազախստանցիներին թույլ տվեց ավելի լավ ծանոթանալ հայ ժողովրդի հնագույն ու ինքնատիպ մշակույթին ու արվեստին։ Իր հերթին՝ գալիք տարում նախատեսվում է Հայաստանում կազմակերպել Ղազախստանի մշակույթի օրեր։
Ընթացիկ տարին նշանավորվում է նաև մեր երկկողմ հարաբերությունների հիմնարար փաստաթղթի` Ղազախստանի Հանրապետության և Հայաստանի Հանրապետության միջև բարեկամության և համագործակցության պայմանագրի ստորագրման 25-ամյակով (2 սեպտեմբերի, 1999թ.): Օգտվելով առիթից՝ շնորհավորում եմ մեր հայ բարեկամներին այս նշանակալի օրվա կապակցությամբ։
Ամփոփելով՝ կցանկանայի նշել, որ իր զարգացման ներկա փուլում Ղազախստանը շարժվում է դեպի կայուն, բարգավաճ և արդար պետության կառուցում, և Աստանան հաստատակամորեն հանձնառու է խորացնել փոխգործակցությունը Երևանի հետ։
Բոլատ Իմանբաև
Հայաստանի Հանրապետությունում Ղազախստանի Հանրապետության դեսպան
Հայ փորձագետներն ու Թուրքիայի առաջատար վերլուծական կենտրոնների ներկայացուցիչները քննարկել են երկրների միջև համագործակցության ընդլայնման հեռանկարները
Քաղաքագետ․ Քանի դեռ ընդդիմությունը լռում է, Փաշինյանը կարող է օգտվել պլան "Բ"-ից և ստանալ սահմանադրական մեծամասնություն 
Թուրքագետ․ Իրանի և ԱՄՆ հռչակագիրը քաղաքական-տնտեսական առումով ավելի շահավետ է Իրանի համար
Քաղաքագետ․ Մինչ Փաշինյանը վստահեցնում է Ադրբեջանի հետ խաղաղության մասին, Բաքվում շարունակում են առաջ տանել Հայաստանի տարածքներն ադրբեջանցիներով բնակեցնելու նախագիծը
Քաղաքագետ․ Նոր իրավիճակում պաշտոնական Երևանը կարող է Բաքվին առաջարկել խաղաղության գործընթացը շարունակել առանց ՀՀ սահմանադրության շուրջ հանրաքվեի
Զախարովա․ ԵՄ հետ մերձեցման Հայաստանի գիծը ռիսկեր է պարունակում ԵԱՏՄ անդամ երկրների տնտեսական անվտանգության համար
Ժամանակն է, որպեսզի հարավկովկասյան երկրները Հարավային Կովկասի մասին մտածեն որպես մեկ ընդհանուր տարածաշրջանի. Փաշինյան
Փաշինյան․ Հայաստանն ու Ադրբեջանը պետք է հանգիստ թողնեն միմյանց
Մոսկվան Հայաստանի հետ կապված իրավիճակում տեսնում է այն ինտեգրացիոն միավորումներին հարվածելու փորձեր, որոնց մասնակցում է ՌԴ-ն․ Ռուսաստանի նախագահի օգնական
Զախարովա․ Հայաստանը Ռուսաստանի հետ հարաբերություններն ընկալում է որպես գործիք՝ դեպի ԵՄ վերակողմնորոշումը ֆինանսապես ապահովելու համար
Հայաստանի արդարադատության նախարարն ու ԵՄ դեսպանը քննարկել են Երևանի համար վիզաների ռեժիմի ազատականացման օրակարգային հարցեր
Ադրբեջանագետ. Հայաստանի դեմ Ադրբեջանի զավթողական ծրագրերը հնարավոր են դարձել բացառապես Արցախի հարցով Փաշինյանի որոշումների արդյունքում
Զախարովա. Ռուսաստանը բողոքի նոտա է հղել Հայաստանին՝ Գյումրիի «Մայր Հայաստան» հուշահամալիրում տեղի ունեցած վանդալիզմի դեպքի կապակցությամբ
Սամվել Կարապետյանն առաջարկում է ընտրություններից հետո ստեղծել ընդդիմադիր կոալիցիա
Արցախի մշակութային ժառանգության պաշտպանը Մոսկվային կոչ է արել արձագանքել օկուպացված ԼՂՀ-ում Ադրբեջանի կողմից Հայրենական մեծ պատերազմի հուշարձանների ոչնչացմանը
Գլխավոր դատախազությունը դիմել է ԿԸՀ ՝ Ռոբերտ Քոչարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդմանը համաձայնության համար
Նիդերլանդների վարչապետն իր աջակցությունն է հայտնել Հայաստանում ժողովրդավարական բարեփոխումների և տնտեսական դիվերսիֆիկացման օրակարգին
"Ժառանգություն". ժամանակն է, որ Հայաստանի ընդդիմությունը ժողովրդին ներկայացնի իրավատեր այլընտրանք՝ լայն-քաղաքական ու վերկուսակցական, հավաքական նորովի առաջնորդությամբ
ԿԸՀ-ն չեզոքացրեց ԲՀԿ-ին. Ընտրությունների քվեարկության արդյունքներով Հայաստանի խորհրդարան կանցնի երեք քաղաքական ուժ
Մոսկվա. Հայաստանում ընտրություններն ուղեկցվել են ընդդիմության նկատմամբ աննախադեպ ճնշումներով
