Արմինֆո. Ադրբեջանի հետ խաղաղության պայմանագրի շուրջ Հայաստանի բանակցությունները շարունակվել են անվտանգության լարված իրադրության պայմաններում, որը նշանավորվել է Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ և հայ-ադրբեջանական սահմանի երկայնքով բախումներով: Այդ մասին ասվում է "Amnesty International" միջազգային կազմակերպության "Աշխարհում մարդու իրավունքների վիճակը" 2025 թվականի ամենամյա զեկույցում, որտեղ գնահատվում են մարդու իրավունքների բնագավառի թեմաների լայն շրջանակի վերաբերյալ ազգային, տարածաշրջանային և գլոբալ զարգացումները։
Զեկույցում սահմանվում են համաշխարհային միտումները, որոնք կապված են զինված հակամարտություններում խախտումների, այլակարծության ճնշման, խտրականության, տնտեսական եւ կլիմայական անարդարության եւ մարդու իրավունքների խախտման համար տեխնոլոգիաների ոչ իրավաչափ օգտագործման հետ: Զեկույցում նաև ընդգծվում է, թե ինչպես են հզոր պետությունները կանխամտածված կերպով խաթարում միջազգային կանոնների վրա հիմնված համակարգը, խոչընդոտելով այն խնդիրների լուծմանը, որոնք ազդում են միլիոնավոր մարդկանց կյանքի վրա: Զեկույցում վավերագրվում են 2024 թվականին 150 երկրներում մարդու իրավունքների հետ կապված խնդիրները, փոխկապակցվում են գլոբալ և տարածաշրջանային խնդիրները և նայում ապագային:
Հայաստանի մասով զեկույցում նշվում է, որ կառավարությունը պայքարել է Լեռնային Ղարաբաղից ավելի քան 100 000 տեղահանված փախստականների ինտեգրման համար։ Արձանագրվում է, որ խոսքի և խաղաղ հավաքների ազատությունը բազմիցս սահմանափակվել է երկրում, իսկ լրագրողներն ու բնապահպանները ենթարկվել են սպառնալիքների և հետապնդումների: Ընտանեկան բռնության մասին օրենքի փոփոխությունները ուժեղացրել են զոհերի պաշտպանությունը: ԼԳԲՏԻ անձանց նկատմամբ խտրականությունը պահպանվել է։
"Ադրբեջանի հետ խաղաղության պայմանագրի շուրջ բանակցությունները շարունակվել են անվտանգության լարված իրադրության պայմաններում, որը նշանավորվել է Ադրբեջանի Լեռնային Ղարաբաղի շրջանի շուրջ և հայ - ադրբեջանական սահմանի երկայնքով բախումներով: Լարվածությունը բարձր է մնացել նաև այնպիսի առանցքային հարցերի շուրջ, ինչպիսիք են տարածքային միջանցքները և Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակը", - ասվում է զեկույցում։
Միաժամանակ արձանագրվում է, որ կառավարությունը շարունակել է ամրապնդել քաղաքական կապերը ԵՄ-ի և Միացյալ Նահանգների հետ, ինչպես նաև հայտարարել է Ռուսաստանի գլխավորած Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությունից դուրս գալու ծրագրերի մասին:
"Հետպատերազմյան լարվածությունը Ադրբեջանի հետ հարաբերություններում շարունակել է սնուցել ներքին քաղաքական անկարգությունները։ 2024 թվականի ապրիլին և մայիսին լայնածավալ բողոքի ցույցեր են տեղի ունեցել Տավուշի մարզի չորս գյուղերի սահմանազատման մասին համաձայնությունից հետո, որոնք հանձնվել են Ադրբեջանին ։ Ցուցարարները փակել են ճանապարհներ՝ պահանջելով ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը և քննադատելով 2022 թվականից սկսած Ադրբեջանի հետ հակամարտության նկատմամբ նրա մոտեցումը և քաղաքական դաշինքների փոփոխությունը", - նշել են զեկույցի հեղինակները։
"Կառավարությունը շարունակել է դժվարությունների բախվել ավելի քան 100 000 փախստականների ինտեգրման ապահովման հարցում, որոնք լքել են Լեռնային Ղարաբաղը այն բանից հետո, երբ Ադրբեջանը 2023 թվականի սեպտեմբերին գրավել է տարածաշրջանի վերահսկողությունը ։ Բնակարանային, աշխատանքի և կրթության հետ կապված հարցերը դեռևս բարդ էին շատ փախստականների համար ։ Նրանց անվտանգ և արժանապատիվ վերադարձի իրավունքը մնացել է չիրագործված։ Ապրիլ և մայիս ամիսներին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով ցույցերի ժամանակ ոստիկանությունը բազմիցս ապօրինի ուժ է կիրառել ցուցարարների նկատմամբ", - ասվում է զեկույցում։
"Amnesty International" կազմակերպությունում նշել են, որ անցած տարվա հունիսի 12-ին Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանի կենտրոնում բախումներ են տեղի ունեցել Ոստիկանության և ցուցարարների միջև ՝ սահմանազատման համաձայնագրի դեմ բողոքի ցույցերի ժամանակ: "Մոտ 101 մարդ, այդ թվում ՝ ոստիկանության 17 աշխատակից, վիրավորվել են, իսկ 98-ը ձերբակալվել են ։ Առնվազն 15 անձի մեղադրանք է առաջադրվել խուլիգանության և հասարակական կարգը խախտելու համար: Իրավապահ մարմինների ոչ մի աշխատակից պատասխանատվության չի ենթարկվել Ոստիկանության արձագանքի համաչափության և օրինականության քննությունից հետո", - նշել են իրավապաշտպան կազմակերպությունում։
Զեկույցի հեղինակները նաև ուշադրություն են դարձրել այն հանգամանքին, որ անցած տարվա ապրիլ և մայիս ամիսներին բողոքի ցույցերն ուղեկցվել են լրագրողների նկատմամբ ճնշումների և հետապնդումների մասին հաղորդագրություններով, այդ թվում ՝ վիրավորանքներով և սպառնալիքներով:
"Հայաստանի Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի տվյալներով՝ բողոքի ակցիաների լուսաբանման ժամանակ վիրավորվել է 14 լրագրող և ԶԼՄ աշխատակից, ինչպես թիրախավորված հարձակումների, այնպես էլ ամբոխի բռնությունների հետևանքով: Լրագրողների մի մասին հրել և գցել են գետնին, իսկ մյուսները հայտնել են, որ ծեծի են ենթարկվել և վնասվածքներ ստացել ոստիկանության աշխատակիցների կողմից:
Մարտի 22-ին իշխանությունները խուլիգանության մեղադրանքով կալանավորել են փոդքասթի հաղորդավարներ և ընդդիմադիր գործիչներ Վազգեն Սաղաթելյանին և Նարեկ Սամսոնյանին և երկու ամսով կալանավորել։ Նրանց մեղադրել են վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և իշխող կուսակցության մյուս գործիչների հասցեին AntiFake ԶԼՄ-ում անպարկեշտ արտահայտություններ անելու համար։ Դատավարությունը սկսվել է սեպտեմբերի 23-ին ։ Մեղավոր ճանաչվելու դեպքում ակտիվիստներին սպառնում է մինչև հինգ տարվա ազատազրկում", - ասվում է զեկույցում։
Փորձագետ. Ադրբեջանի քաղաքական ղեկավարությունը բացահայտ հայտարարել է, որ «Հայաստանի օկուպացիան նրանց նոր ազգային նպատակն է»
Փորձագետ. Հայկական հասարակությունը ընկնում է տոտալիտար անվտանգության թակարդը
Փորձագետ․ Փաշինյանի այցը Ռուսաստան նախադրյալներ է ստեղծում երկխոսության վերականգնման համար, բայց հարաբերությունների ջերմացումն, ավելի շուտ, խորհրդանշական բնույթ է կրում
Իրավապաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը հեռացվել է ԵՊՀ-ից
Փաշինյանին հեռացրել են "ԻՆՆՈՊՐՈՄ"-ի հյուրերի ցանկից
Զախարովա․ ԵՄ հետ մերձեցման Հայաստանի գիծը ռիսկեր է պարունակում ԵԱՏՄ անդամ երկրների տնտեսական անվտանգության համար
Ժամանակն է, որպեսզի հարավկովկասյան երկրները Հարավային Կովկասի մասին մտածեն որպես մեկ ընդհանուր տարածաշրջանի. Փաշինյան
Փաշինյան․ Հայաստանն ու Ադրբեջանը պետք է հանգիստ թողնեն միմյանց
Մոսկվան Հայաստանի հետ կապված իրավիճակում տեսնում է այն ինտեգրացիոն միավորումներին հարվածելու փորձեր, որոնց մասնակցում է ՌԴ-ն․ Ռուսաստանի նախագահի օգնական
Զախարովա․ Հայաստանը Ռուսաստանի հետ հարաբերություններն ընկալում է որպես գործիք՝ դեպի ԵՄ վերակողմնորոշումը ֆինանսապես ապահովելու համար
Հայաստանի արդարադատության նախարարն ու ԵՄ դեսպանը քննարկել են Երևանի համար վիզաների ռեժիմի ազատականացման օրակարգային հարցեր
Ադրբեջանագետ. Հայաստանի դեմ Ադրբեջանի զավթողական ծրագրերը հնարավոր են դարձել բացառապես Արցախի հարցով Փաշինյանի որոշումների արդյունքում
Զախարովա. Ռուսաստանը բողոքի նոտա է հղել Հայաստանին՝ Գյումրիի «Մայր Հայաստան» հուշահամալիրում տեղի ունեցած վանդալիզմի դեպքի կապակցությամբ
Սամվել Կարապետյանն առաջարկում է ընտրություններից հետո ստեղծել ընդդիմադիր կոալիցիա
Արցախի մշակութային ժառանգության պաշտպանը Մոսկվային կոչ է արել արձագանքել օկուպացված ԼՂՀ-ում Ադրբեջանի կողմից Հայրենական մեծ պատերազմի հուշարձանների ոչնչացմանը
Գլխավոր դատախազությունը դիմել է ԿԸՀ ՝ Ռոբերտ Քոչարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդմանը համաձայնության համար
Նիդերլանդների վարչապետն իր աջակցությունն է հայտնել Հայաստանում ժողովրդավարական բարեփոխումների և տնտեսական դիվերսիֆիկացման օրակարգին
"Ժառանգություն". ժամանակն է, որ Հայաստանի ընդդիմությունը ժողովրդին ներկայացնի իրավատեր այլընտրանք՝ լայն-քաղաքական ու վերկուսակցական, հավաքական նորովի առաջնորդությամբ
