Երևանի ձախողված դիվանագիտության պատճառով, այսպես կոչված, Զանգեզուրի միջանցքի թեման դեռ արդիական է, իսկ Հայաստանը հայտնվել է ոչ թե բանակցային սեղանի շուրջ, այլ՝ աշխարհաքաղաքական մենյուում. Ռոբերտ Քոչարյան

Արմինֆո.  Լեռնային Ղարաբաղի կորուստը պայմանավորված է, հիմնականում, այն հանգամանքով, որ Հայաստանը հրաժարվել է կատարել 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարության 9-րդ կետը, սկսել է այլ կերպ մեկնաբանել այն։ Նման կարծիք է հայտնել Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը՝ "5-րդ ալիքի" հետ հարցազրույցում:

Քոչարյանը նշել է, որ վերջին մամուլի ասուլիսում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ստիպված է եղել անդրադառնալ Սյունիքի ճանապարհի արտապատվիրակման թեմային "Քարնեգի" հիմնադրամի հրապարակումից և ամերիկյան դեսպանի ՝ Սյունիքով մոտ 100 տարով 42 կմ ճանապարհ վարձակալելու մասին հայտարարություններից հետո, ընդունելով, որ հարցը շատ կոնկրետ թեմա է և արդեն որոշ ժամանակ բանակցությունների սեղանին է:

"Այստեղ, իհարկե, ակնհայտ անհեթեթություն կա, թե ինչու է Սյունիքի ճանապարհը կամ, այսպես կոչված, "Զանգեզուրի միջանցքը" մինչ օրս մնում բանակցությունների սեղանի քննարկման թեմա: Ես տեղեկություն ունեմ, որ այդ ճանապարհը Ադրբեջանի պահանջով ներառվել է նոյեմբերի 9 - ի հայտարարության 9-րդ կետում ՝ Լաչինի միջանցքի հետ սիմետրիա ստեղծելու համար։ Լաչինը հինգ կիլոմետրանոց միջանցք էր, որի վրա Ադրբեջանը ոչ մի վերահսկողություն չուներ, և դրա ասիմետրիկ տարբերակը Ադրբեջանը Նախիջևանին կապող ճանապարհն է ։ Հիմա Ղարաբաղ չկա, Լաչինի միջանցք չկա, բայց այդ ճանապարհի թեման շարունակում է ինքնըստինքյան գոյություն ունենալ։ Այսպես կոչված՝ Զանգեզուրի միջանցքի թեման սկսել է «ապրել իր կյանքով», չնայած այն անմիջական կապ է ունեցել Լեռնային Ղարաբաղի հետ", - նշել է նա։

«Ղարաբաղի կորուստը, հիմնականում, կապված է հենց այն բանի հետ, որ Հայաստանը հրաժարվել է կատարել 9-րդ կետը, սկսել է մեկնաբանել այն, թե մենք դա այլ կերպ ենք հասկանում։ Միանգամայն բնական է, որ Ադրբեջանում ասում են. «Դուք, ինչ է, մեզ հիմարի տե՞ղ եք դնում: Պատերազմը դուք տանուլ եք տվել, այս հայտարարության մեջ կա ընդամենը մեկ կետ, որը համապատասխանում է Ադրբեջանի շահերին, և դուք այն մերժում եք»։ Դրան հաջորդեց Լաչինի միջանցքի փակումը և Ղարաբաղի կորուստը։

Այս ամենը մի կողմ դնել և բանակցությունները բերել նրան, որ, այսպես կոչված, "Զանգեզուրի միջանցքը" շարունակում է գոյություն ունենալ որպես առանձին թեմա, դա աբսուրդ է։ Դա, պարզապես, դիվանագիտական ձախողման գլուխգործոց է", - հայտարարել է Քոչարյանը։

ՀՀ երկրորդ նախագահը համոզված է, որ Ղարաբաղը կորցնելուց հետո այդ թեման այլևս չպետք է գոյություն ունենա. "Երբ այդ թեման շարունակում է ինքնուրույն ապրել, դա նշանակում է, որ դու վիճելի ես դարձնում քո տարածքը. այլ պետություններ իրար հետ քննարկում են քո տարածքով միջանցքի ստեղծումը։ Սա այն իրավիճակն է, երբ դու ոչ թե բանակցությունների սեղանի շուրջ ես, այլ աշխարհաքաղաքական՝ մենյուում»։

Անդրադառնալով այն հարցին, թե ինչ օգուտներ կարող է բերել այդ ճանապարհը Հայաստանին, ինչում փորձում են համոզել ոմանք, Ռոբերտ Քոչարյանն ասել է. "Մի քանի օր առաջ հայտնի դաշնակահարը (նկատի ունի Հայաստանի նախագահ Վահագն Խաչատուրյանը - խմբ.) ասել էր, որ "Սյունիքի դարպասները պետք է բացել": Իսկ օրեր առաջ Թուրքիայի նախագահը հայտարարել էր, որ Կարս-Իգդիր-Նախիջևան երկաթուղու կառուցման համար հատկացվել է 2,8 միլիարդ դոլար: Սա նշանակում է, որ ենթադրվող ճանապարհը ոչ թե Երասխով ու Հայաստանի տարածքով կգնա Թուրքիա, այլ Նախիջևանից՝ ուղիղ դեպի Թուրքիա ։ Եվ ճանապարհների բացման հետ այդ մայրուղին ոչ մի կապ չի ունենա։ Դա կլինի Թուրքիա-Ադրբեջան-Կենտրոնական Ասիայի երկրներ միջանցք։ Յուրաքանչյուր խելամիտ մարդ պետք է վերցնի քարտեզը, նայի և հարց տա, թե որն է մեր օգուտը: Ես չեմ կասկածում, որ դա հենց միջանցք կլինի»։

Նրա խոսքով ՝ եթե պետությունը չի կարող պատվիրակել, իր ֆունկցիան արտապատվիրակել մասնավոր ընկերությանը։ Եվ ճիշտ չէ Երևանում կոնցեսիոն կառավարման տակ գտնվող "Զվարթնոց" միջազգային օդանավակայանի օրինակը բերել, կարծում է նա ։ «Այնտեղ մաքուր բիզնես է, իսկ այնտեղ ՝ ճանապարհ: Օրինակ, եթե այդ ճանապարհին վթար լինի, ո՞ր երկրի ոստիկանությունը հետաքննի դա: Ո՞ր դատարանում է քննվելու միջադեպը: Ո՞ր քննչական մարմինները կզբաղվեն դրանով», - հարցնում է ՀՀ երկրորդ նախագահը։