Իրավաբան․ ՀԷՑ-ին լիցենզիայից զրկելը հավասարազոր է սեփականության իրավունքից զրկելուն

Արմինֆո. Երեւանում ավելի վաղ կալանավորված ռուսաստանցի գործարար Սամվել Կարապետյանին պատկանող "Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր" ՓԲԸ-ին լիցենզիայից զրկելը ինչպես կարճաժամկետ, այնպես էլ երկարաժամկետ հեռանկարում կարող է բացասաբար ազդել Հայաստանի ներդրումային մթնոլորտի եւ նրա միջազգային վարկանիշների վրա: Այդ մասին ֆեյսբուքյան իր էջում հայտարարել է իրավաբան, ՀՀ արդարադատության նախկին նախարար Արփինե Հովհաննիսյանը։

Ի հաստատումն իր խոսքերի՝ նա պարզաբանել է, որ լիցենզիայից զրկելը, փաստացի, համարժեք է սեփականության իրավունքից զրկելուն, ինչը լուրջ իրավական ներգործություն է, որը պահանջում է համոզիչ ապացույցների առկայություն: Այս առնչությամբ Հովհաննիսյանը ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ ավելի վաղ Հայաստանի Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի նախագահ Մեսրոպ Մեսրոպյանը ՀԷՑ-ի հաշվետվությունն ընդունել է առանց առարկությունների, ինչի կապակցությամբ տրամաբանական հարց է առաջանում. ինչու է այժմ նա կողմ լիցենզիայից զրկելուն, չդիտարկելով այլընտրանքային միջոցներ, ինչպիսին է տուգանքի կիրառումը:

Անդրադառնալով ՀԷՑ-ի ժամանակավոր կառավարիչ Ռոմանոս Պետրոսյանի հնչեցրած մեղադրանքներին ՝ իրավաբանն ուշադրություն է հրավիրել, որ նա, ըստ էության, արդարացնում է իր գործողությունները նրանով, որ նախորդ հանձնաժողովը անգործություն է ցուցաբերել, սակայն, փաստացի, խոսքը նույն հանձնաժողովի և նույն անդամների, այդ թվում ՝ Մեսրոպյանի մասին է: Այդ առնչությամբ Հովհաննիսյանը հիշեցրել է, որ լիցենզիայից զրկելու համար անհրաժեշտ է իրականացնել մոնիթորինգ, քննարկումներ և արձանագրել փաստեր, որոնցով այդ որոշումը կարդարացվի, ինչը չի արվել: "Բացի այդ, այս դեպքում հարց է առաջանում, թե ինչու ՀԾԿՀ նախագահը կամ ժամանակավոր կառավարիչը նախկինում հանցագործության մասին հաղորդում չեն ներկայացրել, եթե դրա հիմքերը կան: Դա, այդ դեպքում, կասկածներ է առաջացնում կարգավորողի գործողությունների իրավաչափության վերաբերյալ", - նշել է Հովհաննիսյանը։

Նա ուշադրություն է հրավիրել, որ Մեսրոպյանը դա արդարացնում է նրանով, որ այն, ինչ նախկինում տեղի էր ունենում, իր հետ կապ չունի։ "Այսինքն, խնդիրն, ըստ էության, իրենց կողմից ոչ պրոֆեսիոնալ ձևով նետվում է հանձնաժողովի ուսերին", - նշել է նախկին նախարարը:

Այնուհետև իրավաբանն անդրադարձել է ՀԷՑ-ի նկատմամբ դրսևորվող խտրական մոտեցմանը: Այս առնչությամբ նա հիշեցրել է, որ Մեսրոպյանի խոսքով,  ՀԷՑ-ի աշխատանքը բարելավել հնարավոր չէ՝ առանց լիցենզիայից զրկելու։ Այդ առնչությամբ նա հարց է ուղղել, թե ինչու նման միջոցներ չեն ձեռնարկվում ռազմավարական նշանակություն ունեցող այլ օբյեկտների նկատմամբ, ինչպիսին է, օրինակ, "Վեոլիա Ջուր" ՓԲԸ-ն, որտեղ նույնպես նկատվում են կառավարման հետ կապված ակնհայտ խնդիրներ:

"Նույն հանձնաժողովի կողմից արձանագրվել է ջրամատակարարման տևողության նվազում և այլ խնդիրներ, բայց լիցենզիայից զրկելու փոխարեն ընկերությունը ստանում է միայն տուգանքներ։ Բացի այդ, պայմանագիրը լուծելու համար կառավարությունը պետք է հենվի տեխնիկական աուդիտի արդյունքների վրա, սակայն, փաստացի, անտեսում է այդ պահանջները ՝ հենվելով տուգանքների և ներդրումների ծավալների նվազման վրա: Այսպիսով, "Վեոլիա ջրի" նկատմամբ շատ ավելի լոյալ վերաբերմունք է դրսեւորվում, քան ՀԷՑ - ի նկատմամբ",- ուշադրություն է հրավիրել նախկին նախարարը։

Հովհաննիսյանի ասելով՝ այսօր նրանք բախվում են մի իրավիճակի, երբ մասնավոր սեփականատերերը ենթարկվում են խիստ միջոցների ։ "Մինչդեռ , այլ ընկերությունների դեպքում կառավարումը չի փոխանցվում այլ սեփականատիրոջ ՝ ավելի լավ կառավարում կազմակերպելու համար", - եզրափակել է իրավաբանը:

Նշենք, որ նոյեմբերի 13-ին Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը (ՀԾԿՀ) սկսել է քննարկել ՀԷՑ-ին էլեկտրաէներգիայի բաշխման լիցենզիայից զրկելու հարցը: Հիշեցնենք, որ նոյեմբերի 10-ին ՀԾԿՀ-ն հրապարակել է "Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր" փակ բաժնետիրական ընկերության էլեկտրական էներգիայի (հզորության) բաշխման լիցենզիայի գործողությունը դադարեցնելու մասին որոշման նախագիծը: Նախագծում ասվում է, որ ընկերությունը "չի կատարել կամ ոչ պատշաճ է կատարել" "Էներգետիկայի մասին" ՀՀ օրենքի և ՀԾԿՀ-ի պահանջները, ինչը կարող էր վտանգել էներգահամակարգի, դրա բաղադրիչների անվտանգությունն ու հուսալիությունը, ինչպես նաև սպառողների իրավունքներն ու օրինական շահերը: Մասնավորապես, նշվում է, որ բաշխվող էլեկտրաէներգիայի հաշվառման և վերահսկման ավտոմատացված համակարգում միացված է շուրջ 700 հազար սպառող: Վարչական վարույթի շրջանակներում պարզվել է, որ ընկերությունը չի ապահովել այդ սպառողների կողմից էլեկտրաէներգիայի սպառման տվյալների ամբողջական գրանցումը և պահպանությունը: Բացի այդ, խոսվում է նաև "Գեղամա", "Արաքս", "Կարս" և "Դեբեդ"մասնաճյուղերում արձանագրված էլեկտրաէներգիայի սպառման ցուցանիշների նվազումների և ուռճացումների մասին ։ Հանձնաժողովում ընդգծել են, որ" թերագնահատումներն ու գերագնահատումները կրում էին համակարգային եւ զանգվածային բնույթ", ինչի պատճառով ՀԾԿՀ-ն"զրկվել է համակարգի վիճակն օբյեկտիվորեն գնահատելու հնարավորությունից": ՀԾԿՀ-ն պնդում է, որ ՀԷՑ-ը սեփական դրամական միջոցները, շարժական եւ անշարժ գույքն օգտագործել է այն ընկերությունների վարկային պարտավորություններն ապահովելու համար, որոնց հետ կարող էր ընդհանուր տնտեսական շահեր ունենալ ՝ ավելի քան 700 մլն դոլարի չափով: Հավելենք, որ ՀԾԿՀ - ն ընկերությանը լիցենզիայից զրկելու գործընթաց է նախաձեռնել այն բանից հետո, երբ դրա սեփականատեր ռուսաստանցի գործարար Սամվել Կարապետյանն իր աջակցությունն է հայտնել Հայ Առաքելական Եկեղեցուն, որը հարձակման է ենթարկվում ՀՀ իշխանությունների կողմից ՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ: