Փաստաբան․ Երևանի քաղաքացիական դատարանն անվավեր է ճանաչել ԼՂՀ լուծարման մասին Արցախի հինգերորդ նախագահի հրամանագիրը

Արմինֆո.Երևանի ընդհանուր իրավասության քաղաքացիական դատարանը ճանաչել է, որ Արցախի Հանրապետության հինգերորդ նախագահի ՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը լուծարելու մասին 2023 թվականի սեպտեմբերի 28-ի հրամանագիրն անվավեր է և ստորագրվել է ուժի կիրառման կամ ուժի կիրառման սպառնալիքի գործադրմամբ: Այդ մասին փետրվարի 2-ին Հայաստանում Արցախի ներկայացուցչությունում լրագրողների հետ զրույցում հայտարարել է փաստաբան Ռոման Երիցյանը։

Նա ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքին, որ, թեև ավելի վաղ Երևանի ընդհանուր իրավասության քաղաքացիական դատարանը ՝ դատավոր Աշոտ Հովհաննիսյանի նախագահությամբ, մերժել էր Արցախի հինգերորդ նախագահ Սամվել Շահրամանյանի հայցն ընդդեմ կրթության, գիտությքն, մշակույթի և սպորտի նախարարության (ԿԳՄՍՆ) և 9-րդ դասարանի հայոց պատմության դասագրքի հեղինակ Նժդեհ Հովսեփյանի, սակայն նա նման կարևոր պնդում է արել:

Բացի այդ, ինչպես հաղորդել է փաստաբանը, դատարանը նշել է, որ թեև հայցվորի (Սամվել Շահրամանյանի - խմբ.) պատիվն ու արժանապատվությունը չեն խախտվում, սակայն ընդունել է, որ դասագրքում առկա տեղեկատվությունը թերի է: "Դատարանը Դրանով ճանաչել է հայցվորի մտահոգության օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը ։ Դատարանը նաև ԿԳՄՍՆ-ին մատնանշել է դասագրքում ավելի ամբողջական տեղեկատվություն ներկայացնելու անհրաժեշտությունը", - ուշադրություն է հրավիրել փաստաբանը։

Մասնավորապես, փաստաբանը նշել է, որ դասագրքում կարող էին, գոնե, ներկայացնել հրամանագրի ամբողջական բովանդակությունը, երբ է այն ընդունվել, ինչ պատճառաբանությամբ, արդյոք դա արվել է ուժի կիրառման կամ ուժի կիրառման  սպառնալիքի պայմաններում, ինչ վտանգ է եղել, և, ամենակարևորը, հիշատակել, որ Հայաստանում այդ հրամանագիրը չեղարկվել է:

Միաժամանակ, Երիցյանը կարծում է, որ դատարանի կողմից օգտագործված ձևակերպումները խոսում են այն մասին, որ իրենք կարողացել են մասամբ հասնել արդարության։ "Եվ այս դեպքում պնդել, որ հայցի մերժումը նշանակում է Շահրամանյանի պարտություն այս գործում, ճիշտ չի լինի, ընդհակառակը, նա հասել է ցանկալի արդյունքի: Դատական ակտը հաստատել է հրամանագրի անվավերությունը և նշել դասագրքում տեղեկատվության ոչ ամբողջական ներկայացումը", - նշել է փաստաբանը։

Երիցյանը նաև հաղորդել է, թե կա հավանականություն, որ պատասխանող կողմը կարող է բողոքարկել դատարանի եզրահանգումները, իսկ հայցվորը կարող է բողոքարկել դատական ակտի դեմ: Նա պարզաբանել է, որ իրենք ակնկալում են, որ դատավճիռն ամբողջությամբ ուժի մեջ կմտնի, որից հետո մտադիր են հարցում ուղարկել Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն, խնդրելով հաշվի առնել այն պնդումները, որոնք ընդունվել են դատարանի կողմից, Օրինակ՝ ամբողջական տեղեկատվություն ներկայացնել դասագրքում: Բացի այդ, փաստաբանը չի բացառել այդ վճռի հիման վրա վարչական դատարան դիմելու հնարավորությունը:

Նշենք, որ փորձագետները 19-րդ դարավերջից մինչև 21-րդ դարասկզբի իրադարձություններն ընդգրկող հայոց պատմության դասագրքի նոր խմբագրությունում հայտնաբերել են Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության հետ կապված անճշտություններ և ոչ կոռեկտ ձևակերպումներ: Դրանից հետո ՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի սկզբին, Սամվել Շահրամանյանի փաստաբանները նրա անունից հայց են ներկայացրել ԿԳՄՍՆ և այլ պատասխանատուների դեմ ՝ 2020 թվականի աշնանից մինչև 2023 թվականի աշուն ընկած ժամանակահատվածում Արցախի շուրջ տեղի ունեցած իրադարձությունների վերաբերյալ 9-րդ դասարանի "Հայոց պատմություն" դասագրքում տեղ գտած զրպարտչական պնդումների համար։ Մասնավորապես, ինչպես այն ժամանակ նշում էր Երիցյանը, խոսքը դասագրքում այնպիսի ձևակերպումների մասին է, ինչպիսիք են ՝ "Սամվել Շահրամանյանը ստորագրել է Արցախը լուծարելու մասին հրամանագիրը" կամ "Շահրամանյանը նա է, ով հանձնել է ԼՂՀ-ն" ։ Փաստաբանն այն ժամանակ համոզմունք էր հայտնել, որ այդպիսով Հայաստանի իշխանությունները մտադիր են Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հանձնման պատասխանատվությունը բարդել Արցախի ղեկավարության վրա: