"Արարատ-73"-ի պատմությունը՝ էկրանին. Արդյո՞ք բոլորը տեսան իրենց "Ոսկե դուբլը"

Արմինֆո. "Մոսկվա" կինոթատրոնում տեղի է ունեցել Մհեր Մկրտչյանի "Ոսկե դուբլ" ֆիլմի երևանյան պրեմիերան, որը նվիրված է խորհրդային ֆուտբոլի լեգենդ Նիկիտա Սիմոնյանին՝ ԽՍՀՄ յոթակի չեմպիոնին. չորս անգամ՝ որպես խաղացող, և երեք անգամ՝ որպես մարզիչ:

Հենց նրա ղեկավարությամբ "Արարատ" ֆուտբոլային ակումբը 1973 թվականին հասավ պատմական հաջողության՝ նվաճելով ԽՍՀՄ գավաթը և ԽՍՀՄ չեմպիոնի տիտղոսը: Այս հաղթարշավը թիմն ընդմիշտ գրանցեց ինչպես հայկական, այնպես էլ ողջ խորհրդային ֆուտբոլի պատմության մեջ։

Երևանում պրեմիերան սկսվել է 2025 թվականի նոյեմբերին կյանքից հեռացած Նիկիտա Սիմոնյանի հիշատակին հարգանքի տուրք մատուցելով։ Հոտնկայս ծափահարություններով հանդիսատեսը ողջունել է նաև ցուցադրությանը ներկա «Արարատ» ՖԱ-ի ողջ լեգենդներին՝ Սերգեյ Բոնդարենկոյին (թիմի պաշտպան և կիսապաշտպան), Նորայր Մեսրոպյանին (ձախ պաշտպան) և Էդուարդ Մարկարովին (հարձակվող): Հյուրերի թվում էր նաև հայտնի մարզական մեկնաբան Սուրեն Բաղդասարյանը:

Երևանյան պրեմիերայի առթիվ բերվել էր նաև ԽՍՀՄ գավաթը, որը 1992 թվականին հանձնվել էր "Սպարտակ Մոսկվա" ֆուտբոլային ակումբին՝ մշտական պահպանության: Գավաթի վրա փորագրված են ԽՍՀՄ ֆուտբոլային մրցաշարերի բոլոր հաղթող թիմերի անունները ՝ հիմնադրման պահից մինչև վերջին մրցաշրջանը։

Ֆիլմը ներկայացնելով երևանյան հանդիսատեսին՝ բեմադրող ռեժիսոր Մհեր Մկրտչյանը նշել է, որ ցանկացած ռեժիսոր կարող է ունենալ ինչպես հաջողված աշխատանքներ, այնպես էլ ոչ ամենահաջողվածները: Սակայն, նրա խոսքով, հայ ժողովրդի համար այնպիսի սրբություն վերցնելը, ինչպես Նիկիտա Սիմոնյանի ղեկավարությամբ լեգենդար «Արարատը», եւ ստեղծագործական ձախողում թույլ տալը հավասարազոր է ինքնասպանության:

Նշենք, որ "Ոսկե դուբլ" ֆիլմը պատմում է Նիկիտա Սիմոնյանի դժվարին ուղու մասին՝ «Արարատ» ՖԱ գլխավոր մարզիչի պաշտոնում, նրա ներքին կոնֆլիկտի, ֆուտբոլիստների հետ բարդ հարաբերությունների, ինչպես նաև տոկունության, կարգապահության և բարձր պրոֆեսիոնալիզմի մասին, որոնք օգնեցին հաղթահարել դժվարությունները ինչպես թիմի ներսում, այնպես էլ ֆուտբոլային դաշտում: Ֆիլմի նկարահանումները տեղի են ունեցել Հայաստանում։

Վերջին հարցազրույցներից մեկում ինքը՝ Նիկիտա Սիմոնյանը, խոստովանել է, որ անկեղծորեն զարմացել է, երբ իրեն առաջարկել են ֆիլմի գաղափարը։ «Միակ բանը, որ ես կցանկանայի, ճշմարտացիությունն է, որպեսզի մարդիկ իսկապես իմանան այս պատմությունը: Նախագծի վրա աշխատում են բանիմաց մարդիկ, որոնց ես վստահում եմ ։ Հուսով եմ, որ այս պատմությունը ոգեշնչում և մոտիվացիա կլինի երիտասարդ տղաների, երիտասարդ ֆուտբոլիստների համար, ովքեր երազում են մեծ հաղթանակների մասին", - ասել է նա:

Դիտումից հետո այդ կարծիքին համաձայնել են նաեւ լեգենդար "Արարատի" խաղացողներ Սերգեյ Բոնդարենկոն եւ Նորայր Մեսրոպյանը: Պրեմիերայի օրը լրագրողների հետ զրույցում նրանք նշել են, որ ֆիլմն ուղղված է, նախ և առաջ, երիտասարդ սերնդին ' պահպանելու հիշողությունը, թե ինչպիսին էր «Արարատ–73»-ը, և ինչպիսին էր նրա գլխավոր մարզիչ Նիկիտա Սիմոնյանը:

Միևնույն ժամանակ, Սերգեյ Բոնդարենկոն ափսոսանք է հայտնել, որ գեղարվեստական ֆիլմում բավականաչափ վառ չեն ցուցադրվում խաղային պահերը, որոնք առաջացրել են երկրպագուների հիացմունքն ու հպարտությունը: «Գոնե այդ հիանալի հանդիպումների հատվածները կարելի էր ցուցադրել։ Կիեւի «Դինամոն» կենաց-մահու կռիվ էր տալիս մեզ հետ ։ Փաստորեն, այս թիմի արարած հրաշքը երիտասարդներն այսօր չեն տեսնի, իսկ չէ որ ցույց տալու բան կար", - նշել է նա։

Բոնդարենկոյի խոսքով՝  ֆիլմում, առնվազն, կարելի էր ցուցադրել "Արարատ-73" - ի խաղացողների դեմքերը, որպեսզի երիտասարդ սերունդը դեմքով ճանաչի իր հերոսներին: Պատասխանելով դերասանի կերպարի մասին հարցին, որը մարմնավորել է նրա կերպարը էկրանին, նա հեգնանքով նշել է, որ իր ազգանունը ֆիլմում հնչել է միայն մեկ անգամ՝ մի դրվագում, որտեղ մարզիչը խնդրում է "Բոնդարենկոյին ավելի արագ փոխանցում կատարել": "Իսկ ես, ի դեպ, կատարում էի ամենամաքուր փոխանցումները", - հավելել է նա:

Նորայր Մեսրոպյանն Արմինֆո-ի թղթակցի հետ զրույցում ընդգծել է, որ ֆիլմը, նախ և առաջ, հիշողություն է, որը նախատեսված է արդեն ոչ թե իրենց, այլ երիտասարդների համար: Նա հրաժարվել է գնահատել ժամանակակից ֆուտբոլը, նշելով, որ որպես ֆուտբոլիստ չի կարող ոչ դրական, ոչ էլ բացասական արտահայտվել իր գործընկերների մասին։ Միակ հանձնարարականը, ըստ նրա, կարող էր լինել երիտասարդ հայ մարզիչների համակարգային վերապատրաստումը, նրանց գործուղելով արտերկիր՝ սովորելու և հետագայում հայրենիքում երիտասարդ ֆուտբոլիստների հետ աշխատելու համար:

Հարկ է ընդգծել, որ պրեմիերայից հետո հանդիսատեսի կարծիքները նույնպես կիսվել են։ Ոմանք ոգևորված ու կարոտով էին վերաբերվում այն Երևանի մթնոլորտին, այն ֆուտբոլին և խորհրդային ժամանակաշրջանի այն ջերմ, գրեթե ընտանեկան միջավայրին, որը փորձել էր ֆիլմում ներկայացնել Մկրտչյանը: Մյուսներն էլ ավելին էին սպասում ՝ հաշվի առնելով թեմայի բացառիկ նշանակությունը ողջ հայ ժողովրդի համար, չէ որ խոսքը հայրենական ֆուտբոլի սակավաթիվ, բայց իսկապես աստղային էջերից մեկի մասին է։

Նշենք, որ "Ոսկե դուբլ" ֆիլմը AP Cinema կինոընկերության և START առցանց կինոթատրոնի համատեղ նախագիծն է: Ֆիլմում նկարահանվել են Եգոր Բերոևը, Բաբկեն Չոբանյանը, Անդրանիկ Խաչատրյանը, Դավիթ Մանոյանը, Սոֆյա Դոնյանցը, Արծրուն Չոբանյանը և այլոք: Բեմադրող ռեժիսորն է Մհեր Մկրտչյանը, սցենարիստները՝ Էդուարդ Այանյանը և Վալերի Սահարյանը, ով հանդես է եկել նաև որպես նախագծի գլխավոր պրոդյուսեր։ Օպերատորական աշխատանքները կատարել են Արթուր Կարայանը և Ֆյոդոր Լյասսը, բեմադրող նկարիչ է դարձել Աննա Աբոլիցը: Ֆիլմը նկարահանվել է Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի նախարարության աջակցությամբ։ Հիշեցնենք, որ "Արարատ"- ի և "Դինամո"- ի միջև վճռորոշ խաղը կայացել է 1973 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Մոսկվայի Վ.ի. Լենինի անվան կենտրոնական մարզադաշտում ՝ լեփ-լեցուն տրիբունաներով (մոտ 60 000 հանդիսատես): 1973թ. ԽՍՀՄ գավաթի եզրափակիչն ավարտվել է "Արարատի" հաղթանակով Կիևի "Դինամոյի" նկատմամբ՝ 2:1 հաշվով՝ լրացուցիչ ժամանակից հետո:

61-րդ րոպեին "Դինամո"-ն 11 մետրանոցով բացել է հաշիվը․ գոլի հեղինակըվ Վիկտոր Կոլոտովն էր, 89-րդ րոպեին հաշիվը հավասարեցրել է Լևոն Իշտոյանը: Լրացուցիչ ժամանակում՝ 103-րդ րոպեին, Իշտոյանը խփել է երկրորդ գնդակը՝ ապահովելով "Արարատի" հաղթանակը: