


Արմինֆո. Հին ձեռագրերի ինստիտուտը Մատենադարանը կներկայացնի իր եզակի ցուցանմուշներից մեկը՝ Շուրիշկանի Ավետարանը, որը հրաշագործ հայկական ձեռագիր է, որը հայտնի է «Պապ», «Կարմիր» կամ «Սուրբ Բարսեղ Կեսարացի» անուններով: Գիրքը թվագրվում է 1498 թվականին: Այն այցելուների համար հասանելի կլինի մարտի 10-ից մինչև ապրիլի 10-ը։
Մատենադարանի տվյալներով՝ «Գաղտնի ձեռագրեր» շարքի այս եզակի օրինակը հայտնի է նաև որպես Հրաշագործ Ավետարան: Հայկական պատմությունը լի է փրկություն գտած ձեռագիր Ավետարանների մասին պատմություններով, և այս գիրքը դրանցից մեկն է։
Ավանդությունը պնդում է, որ Շուրիշկանի Ավետարանը, որը հայտնի է նաև որպես «Պապ», «Կարմիր» կամ «Սուրբ Բարսեղ Կեսարացի», գրվել է Վանի Քաջբերուն շրջանի Ասպիսնակ գյուղում: Տուրուանդ իշխանը պատվիրել է գրությունը, իսկ հեղինակը Բարսեղ քահանան է: 1603-1604 թվականներին, հայերի տեղահանության ժամանակ, Ավետարանը տեղափոխվել է Պարսկաստանի Փերիա նահանգի Շուրիշխան գյուղ՝ Սուրբ Բարսեղ Կեսարացու վանք։ Ավետարանը հնարավոր վտանգից պաշտպանելու համար այն թաղվել է։ Որոշ ժամանակ անց ստորգետնյա դամբարանից աղբյուր է ժայթքել՝ ձևավորելով լճակ։ Սուրբ Գիրքը հայտնաբերվել է միայն յոթ տարի անց և գրեթե անվնաս է մնացել աստվածային զորության շնորհիվ։
Երեքուկես դար անց՝ 1973 թվականին, Շուրիշխանի Ավետարանը, մեծ ճանապարհորդությունից հետո, հայրենադարձ Ներսես և Մատեոս Ծառուկյանների կողմից տեղափոխվել է Մատենադարան։ Այսպիսով, միջնադարյան մշակույթի այս գլուխգործոցից ճառագող լույսն ու զորությունը փոխանցվում են սերնդեսերունդ։
Հարկ է նշել, որ ավանդույթի համաձայն, Ավետարանը ամեն տարի Նոր Հարության կիրակի օրը հանդիսավոր կերպով տեղափոխվում է Մուղնիի Սուրբ Գևորգ եկեղեցի։ Շուրիշկանի Ավետարանը համարվում է հավատացյալներին բուժող մասունք։



