Human Rights Watch-ը Հայաստանի գլխավոր դատախազին կոչ է արել ազատ արձակել Գևորգ Սաֆարյանին

 Human Rights Watch միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունը նամակ է հղել Հայաստանի գլխավո դատախազ Գևորգ Կոստանյանին, որում կոչ է արել միջոցներ ձեռնակել «Նոր Հայաստանի» կալանավորված ակտիվիստ Գևորգ Սաֆարյանի իրավունքները պաշտպանելու համար:

Ոստիկանությունը Գևորգ Սաֆարյանին ձերբակալել էր 2016 թվականի հունվարի 1-ի ժամը 1:00-ի սահմաններում` «Նոր Հայաստան» շարժման ներկայացուցիչների կողմից Ազատության հրապարակում կազմակերպված ամանորյա միջոցառման ընթացքում: Ինչպես ասվում է միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպության նամակում, միջոցառման կազմակերպիչները նախապես տեղեկացրել էին քաղաքային իշխանություններին Ազատության հրապարակում ամանորյա տոնակատարություն անցկացնելու իրենց մտադրության մասին: «Չնայած այն հանգամանքին, որ հավաքվել էին ընդամենը մի քանի տասնյակ մասնակիցներ, հրապարակում առկա էր իրավապահ մարմինների լուրջ ներկայություն: Երբ մասնակիցները, ամանորյա հանդերձներով զգեստավորված, փորձել են հրապարակում տեղադրել փոքր տոնածառ, ոստիկանները միջամտել և առգրավել են տոնածառը, ներկաներին ասելով, որ իրենց թույլ չէր տրվել հրապարակ բերել այդպիսի ծառեր: Երբ Սաֆարյանը եւ մի քանի ուրիշներ հրապարակ են վերադարձել տոնածառի տպավորություն թողնող զգեստով մի մարդու հետ, քաշքշուկ է սկսվել ոստիկանության և միջոցառման որոշ մասնակիցների միջև, ոստիկանությունը ձերբակալել է Սաֆարյանին և մի քանի ուրիշների: Սաֆարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ոստիկանի նկատմամբ բռնություն կիրառելու մասով (Քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մաս` իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ բռնություն գործադրելը), որը կարող է պատժվել մինչեւ հինգ տարվա ազատազրկմամբ: Ոստիկանությունն ազատ է արձակել մյուս ձերբակալվածներին: Հունվարի 3-ին դատարանը բավարարել է երկու ամիս նախնական կալանքը որպես Սաֆարյանի խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ ոստիկանության քննիչի միջնորդությունը։ Նույն օրը, Սաֆարյանը տեղափոխվել է Նուբարաշեն ՔԿՀ: Սաֆարյանի փաստաբանը պատրաստվում է բողոքարկել այդ որոշումը», - ասվում է ՀՀ գլխավոր դատախազին հղված նամակում:

Human Rights Watch-ը նաև մտահոգություն է հայտնել, որ նախաքննության ընթացքում Սաֆարյանն ազատությունից զրկվել է երկու ամսով: «Դատարանը նախնական կալանքի իր որոշումը հիմնավորել է Սաֆարյանի դեմ ընթացող առանձին քրեական վարույթի առկայությամբ: Սաֆարյանի նկատմամբ հետաքննություն էր սկսվել 2015թ.-ի ապրիլից, զանգվածային անկարգություններ նախապատրաստելու մեղադրանքով, եւ արդեն ազատ էր արձակվել նախնական կալանքից` տալով չհեռանալու մասին ստորագրություն:

Առանց անդրադառնալու նոր մեղադրանքների էությանը` դատարանը հունվարի 3-ին հայտարարել է, թե Սաֆարյանը կարող է կրկնակի հանցագործություն կատարել, եթե ազատ արձակվի: Ինչպես գիտեք, նախնական կալանքը պետք է դիտարկել որպես վերջին հանգրվան: Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրի (ՔՔԻՄԴ), որին միացել է նաեւ Հայաստանը, Հոդված 9 (3)-ը նշում է, որ «Դատական քննության սպասող անձին կալանքի տակ պահելը ընդհանուր կանոն չպետք է լինի»: ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների կոմիտեն, որը ներկայացնում է դրույթի հեղինակավոր մեկնաբանությունը, սահմանում է, որ գրավը պետք է կիրառվի, բացառությամբ այն դեպքերի, որտեղ կա հավանականություն, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի, ոչնչացնել ապացույցները կամ ազդեցություն գործել վկաների վրա:

Հաշվի առնելով միջադեպի ոչ նշանակալի բնույթը, որը նշված է ձերբակալման հիմքում, մենք կարծում ենք, որ Սաֆարյանը պետք է ազատ արձակվի մինչեւ քննությունը: Երկու ամսով ազատազրկումը լուրջ սահմանափակում է հանդիսանում Սաֆարյանի նկատմամբ, որն ամբողջությամբ չարդարացված է փաստերի կամ միջազգային չափանիշների տեսանկյունից և անհամաչափ` հաշվի առնելով նրա կողմից հետաքննությանը սպառնացող որեւէ իրական ռիսկերի բացակայությունը», - ասվում է Human Rights Watch-ի նամակում:

Իրավապաշտպան կազմակերպությունը մտահոգություն է հայտնել նաև այն առնչությամբ,  որ իշխանությունները Սաֆարյանին որպես թիրախ են ընտրել ընդդիմադիր քաղաքական խմբին անդամակցության և նրա խաղաղ քաղաքական համոզմունքների համար, և որ սահմանված խափանման միջոցը միտված է միջամտելու նրա մտքի, խոսքի եւ հավաքների ազատության իրավունքին, որոնք պաշտպանվում են ՔՔԻՄԴ-ով:

Human Rights Watch-ը նաև պահանջում է, առանձին ուսումնասիրության առնել միջոցառման ընթացքում իրավապահների ներկայացվածության չափի, ներգրավվածության ժամկետների, միջոցառման մասնակիցների նկատմամբ սահմանափակումների և պայմանների վերաբերյալ ոստիկանությանը տրված հրահանգները  և պարզել, թե արդյոք այդ պայմանները եղել են ողջամիտ ու նախապես հստակ ներկայացված: