Ռուսաստանցի քաղաքագետ․ Շատ երկրներ կսկսեն պոստֆակտում վերանայել իրենց հարաբերություններն ԱՄՆ-ի հետ՝ Մերձավոր Արեւելքում իրավիճակի պատճառով

Արմինֆո. Մերձավոր Արևելքում տիրող իրավիճակի պատճառով շատ երկրներ կսկսեն պոստֆակտում վերանայել իրենց հարաբերություններն ԱՄՆ-ի հետ, այդ թվում՝ կձգտեն հասնել իրենց տարածքից ԱՄՆ ռազմակայանների դուրսբերմանը: Այդ մասին հայտարարել է քաղաքագետ-ամերիկագետ, հրապարակախոս Մալեկ Դուդակովը՝ մարտի 18-ին "Մերձավորարեւելյան ճգնաժամը եւ տարածաշրջանային-ամերիկյան հարաբերությունները" թեմայով Մոսկվա-Երեւան տեսակամուրջի ժամանակ։

Փորձագետի կարծիքով ՝ ներկայիս իրավիճակը վկայում է այն մասին, որ ԱՄՆ-ին, հավանաբար, չի հաջողվի իշխանափոխության գործողություն իրականացնել Իրանում, և նախագահ Դոնալդ Թրամփը կսկսի փոխել իր ռազմավարությունը, երբ կզգացվի ամերիկյան հրթիռների սպառումն ու գլոբալ էներգետիկ ճգնաժամի ազդեցությունը: "Ու թեև Իրանում այժմ նկատվում է իշխանության շուրջ հասարակության համախմբման էֆեկտ, հակամարտության ավարտից հետո ներքին հակասությունները կսկսեն սրվել ։ Տնտեսությունը անկում է ապրում, և, հետևաբար, պատերազմից հետո Իրանը կբախվի տևական ներքին անկայունության: Դա, անշուշտ, կանդրադառնա նաև հարևան երկրների ՝ Իրաքի, Պակիստանի, Աֆղանստանի և Անդրկովկասի վրա։ Իրանում իշխանությունը, ամենայն հավանականությամբ, կդիմանա, բայց ստիպված կլինի երկար ժամանակ հաղթահարել հետեւանքները, եւ դրանք կլինեն երկարաժամկետ ", - կարծում է Դուդակովը։

Ընդ որում, ինչպես նշել է քաղաքագետը, իրավիճակը ցույց է տալիս, որ ԱՄՆ-ի ազդեցությունը Մերձավոր Արևելքում լուրջ մարտահրավերների է ենթարկվում և արդեն մասամբ խարխլված է: "Մենք տեսնում ենք վառվող ամերիկյան ռազմակայանների կադրեր Մերձավոր Արևելքի ողջ տարածքում, ինչը չի դիտվել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից ի վեր։ Կարծում եմ, որ շատ երկրներ կվերանայեն իրենց հարաբերություններն ԱՄՆ-ի հետ և, նույնիսկ, կձգտեն դուրս բերել ամերիկյան ռազմակայաններն իրենց տարածքից՝ այն պատրվակով, որ ամերիկյան կողմը չի կարող անվտանգության որևէ երաշխիք տրամադրել", - ընդգծել է փորձագետը։

Դա,  նրա կարծիքով, կարող է թուլացնել ԱՄՆ-ի դիրքերը նաև  Անդրկովկասի տարածաշրջանում։ "Կասկածում եմ, որ ամերիկացիները կփորձեն ինչ-որ մեկին տեղակայել Անդրկովկասում։ Կարևոր է հաշվի առնել նաև ԱՄՆ-ի ներքաղաքական գործոնը։ Մենք հասկանում ենք, որ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը, ով այցելել էր Հայաստան, այժմ հետին պլան է մղվել ներքին քաղաքական պայքարի շրջանակներում։ Նա փորձում է չերեւալ, քանի դեռ Իրանի հետ հակամարտությունը շարունակվում է, որպեսզի չասոցացվի այն խնդիրների հետ, որոնց բախվում են ամերիկացիները։ Ենթադրում եմ, որ, նույնիսկ, եթե ինչ-որ մեկը դառնա Անդրկովկասի համար պատասխանատու, այդ ուղղությունն առաջնային չի լինի ԱՄՆ - ի համար", - պարզաբանել է քաղաքագետը։

Դուդակովը ենթադրել է, որ թեև ԱՄՆ նախագահը կարող է պարբերաբար հիշել, օրինակ, "Թրամփի ուղին հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման" (TRIPP), սակայն նրա ուշադրության կենտրոնացումը մշտապես կտեղափոխվի, օրինակ, Հայաստանի և Ադրբեջանի, Գրենլանդիայի, Իրանի միջև: "Այդ պատճառով՝ ինձ թվում է, որ, հաշվի առնելով, թե որքան խնդիրներ են կուտակվել նրա վրա այլ ուղղություններով, այդ թեմայով նա ավելի ու ավելի քիչ կզբաղվի։ Բացի այդ, Պետդեպարտամենտի մակարդակով չկան այն մարդկանց լուրջ նշանակումներ, որոնք կարող են հետեւողականորեն աշխատել Անդրկովկասի տարածաշրջանում, ուստի, ես վստահ չեմ, որ այդ ամենն իրագործելի է", - կարծում է փորձագետը։ Ընդ որում, նա նշել է, որ, ի տարբերություն ամերիկացիների, եվրոպացիները չեն մոռանա Անդրկովկասի տարածաշրջանի մասին, հիշեցնելով, որ բրիտանացիներն ակտիվորեն աշխատում են Ադրբեջանում, իսկ ֆրանսիացիները փորձում էին ակտիվ գործել Հայաստանում: "Այստեղ, կարծում եմ, կապերը հաստատված են, և աշխատանքը կշարունակվի։ Նրանք կօգտվեն Թրամփի ցանկացած ձախողումից, որպեսզի լրացնեն այն վակուումը, որը կմնա ամերիկացիներից հետո։ Դա վերաբերում է ինչպես Մերձավոր Արևելքին, այնպես էլ Անդրկովկասին և Կենտրոնական Ասիային։ Իհարկե,  ճգնաժամը հարվածել է նաեւ նրանց, բայց այդ ամենի հետ մեկտեղ ակնհայտ է, որ Թրամփի ճնշումը Եվրոպայի նկատմամբ կթուլանա։ Քանի դեռ նա այս իրավիճակում է, նրան էլ շանտաժի կենթարկեն, ինչով էլ զբաղվում են եվրոպացիները։ Ընդ որում, որքան վատ են Թրամփի գործերը, այնքան եվրոպացիների համար ավելի հեշտ կլինի գործել առանց Վաշինգտոնին նայելու", - ամփոփել է փորձագետը։

Հիշեցնենք, որ փետրվարի 28-ի առավոտյան ԱՄՆ-ը և Իսրայելը հարձակվել են Իրանի վրա։ Ի պատասխան՝ Իրանը հարվածներ է հասցնում Մերձավոր Արևելքում տեղակայված ԱՄՆ ռազմակայաններին։ Ամերիկա-իսրայելական ագրեսիայի հետևանքով սպանվել են Իրանի գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեին և իրանցի մի քանի բարձրաստիճան զինվորականներ: Իրանի փորձագետների խորհուրդը մարտի 8-ին զոհված այաթոլլա Ալի Սեյեդ Խամենեիի որդուն՝ այաթոլլա Սեյեդ Մոջթաբա Խամենեիին ընտրել է Իրանի Իսլամական Հանրապետության նոր գերագույն առաջնորդ:  Թեհրանում հաստատել են նաև ամերիկա-իսրայելական տանդեմի կողմից Իրանի Ազգային անվտանգության խորհրդի քարտուղար Ալի Լարիջանիի սպանությունը: