«Պատիվ ունեմ» Հայաստանի խորհրդարանում ներկայացրել է հայտարարության նախագիծ՝ «պետության և Հայ եկեղեցու միջև հարաբերություններում ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ»

Արմինֆո. Ազգային ժողովի պատգամավոր, ընդդիմադիր «Ես պատիվ ունեմ» խմբակցության պատգամավոր Տիգրան Աբրահամյանը խորհրդարանական լսումների ժամանակ ներկայացրել է «պետության և Հայ Առաքելական Եկեղեցու (ՀԱԵ) միջև հարաբերություններում ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ» հայտարարության նախագիծ։

Խորհրդարանական լսումները սկսվել են Արցախում չորսօրյա ապրիլյան պատերազմի 10-ամյակի հիշատակին լռության րոպեով։ Լսումները հրավիրվել են երկրում ստեղծված իրավիճակը քննարկելու համար, մասնավորապես՝ ՀՀ իշխանությունների կողմից ՀԱԵ-ի վրա հարձակումների լույսի ներքո։ Ընդդիմադիր պատգամավորը ընդգծել է, որ ՀՀ իշխանությունների և Հայ Եկեղեցու միջև հարաբերություններում ստեղծված ճգնաժամը ոչ միայն վտանգավոր է, այլև պահանջում է ավելի լայն վերլուծություն։ «Խոսքը միայն ՀՀ իշխանությունների հակազգային գործողությունների և զգայուն հարցերի շոշափման մասին չէ, այլև այն մասին, թե որտեղ է ավարտվում կառավարության լիազորությունները։ Սա հարցեր է առաջացնում այն ​​մասին, թե արդյոք մեր երկրում օրենքը գործում է որպես հատկանիշ, թե որպես գործիք։ Վերջին հաշվով, սա վերաբերում է ՀՀ քաղաքացիների անվտանգությանը, անկախ նրանից՝ նրանք Հայ Առաքելական Եկեղեցու հետևորդներ են, թե ոչ», - նշել է Աբրահամյանը։

Ընդդիմության առաջնորդի խոսքով՝ կառավարության միջամտությունը Հայ եկեղեցու ներքին գործերին, հոգևորականների ձերբակալությունը հայրենիքը պաշտպանելու կամ իրենց դիրքորոշումը արտահայտելու համար, ցույց է տալիս զսպման մեխանիզմի բացակայությունը, որը կկանխի երկիրը անդարձելի կետին մոտեցնող կարմիր գծերի հատումը։ «Վերջերս առաջացել են բազմաթիվ իրավիճակներ, որոնք հարցեր են առաջացնում Հայ Առաքելական եկեղեցու և իշխանությունների միջև հարաբերությունների սահմանների վերաբերյալ։ Մենք տեսնում ենք հայտարարություններ և որոշումներ, որոնք թույլ են տալիս պետական ​​մարմիններին, այդ թվում՝ դատարաններին և իրավապահ մարմիններին, միջամտել Եկեղեցու ներքին գործերին։ Սա այլևս տեխնիկական կամ ընթացակարգային հարց չէ, այլ իրավունքի գերակայության սկզբունքի հարց է», - նշել է պատգամավորը։

Ինչպես նշել է Աբրահամյանը, խնդրի էությունը կայանում է նրանում, որ Հայ եկեղեցին, ինչպես ցանկացած կրոնական կառույց, ունի իր ներքին կանոնները և որոշումների կայացման կանոնները։ Այս համատեքստում, նրա խոսքով, կառավարությունն իրավունք ունի վերահսկել երկրում օրենքների պահպանումը, բայց իրավունք չունի փոխել Եկեղեցու ներսում որոշումների կայացման մեխանիզմները կամ թելադրել, թե ով պետք է կատարի եկեղեցական ծառայությունները և ինչպես պետք է գործեն եկեղեցական մարմինները, ինչպես արտացոլված է նրանց խմբակցության կողմից ներկայացված հայտարարության նախագծում։

Ընդդիմադիր անդամը նաև ուշադրություն հրավիրեց մեկ այլ զգայուն հարցի՝ եկեղեցական ծեսերին միջամտության վրա: Հայտարարությունը, ինչպես նշեց պատգամավորը, բարձրացնում է այն հարցը, թե արդյոք պետական ​​ծառայողը կամ պետական ​​համակարգը կարող են ազդել եկեղեցական ծեսերի անցկացման վրա, այդ թվում՝ թե որ անունները պետք է հիշատակվեն պատարագների ժամանակ: «Մեր դիրքորոշումն այս հարցի վերաբերյալ հստակ է. պետությունը չի կարող միջամտել եկեղեցական գործերին, քանի որ դա խախտում է չեզոքության սահմանադրական սկզբունքը, և այդպիսով իշխանությունները, ըստ էության, ներխուժում են իրենց վերահսկողության տակ չգտնվող տարածք», - նշեց Աբրահամյանը։

Միևնույն ժամանակ, նշեց պատգամավորը, հայտարարության նախագիծը չի սահմանափակվում միայն ընթացիկ իրադարձությունների վերաբերյալ մտահոգություններ գրանցելով, այլև առաջարկում է մի շարք գործնական լուծումներ: Առաջին հերթին, նա նշեց, իրավական թափանցիկությունն ապահովելու անհրաժեշտությունն է, ինչը ենթադրում է կրոնական ազատության վերաբերյալ քննչական և իրավապահ մարմինների համար հստակ, հանրությանը հասանելի չափանիշների առկայություն: «Երկրորդ, անհրաժեշտ է միջազգային իրավական խորհրդատվություն: Ծրագրում առաջարկվում է կապ հաստատել Վենետիկի հանձնաժողովի հետ՝ Եկեղեցու ներքին կառավարմանը կառավարության միջամտության սահմանների և դատարանների և այլ մարմինների կողմից նման իրավիճակներում հետևելու չափանիշների վերաբերյալ մասնագիտական ​​կարծիք ստանալու համար», - շարունակեց պատգամավորը։

Երրորդ առաջարկը, ինչպես նշեց Աբրահամյանը, վերաբերում է արդարադատության համակարգի ապաբևեռացմանը։ Պատգամավորը բացատրեց, որ դա նշանակում է, որ լայնորեն հրապարակված դեպքերում դատական ​​անկախության և արտադատական ​​քննության չափանիշները պետք է ավելի խստորեն պահպանվեն։ Նա հավելեց, որ հասարակությունը պետք է վստահ լինի, որ ոչ մի գործ չի օգտագործվի որպես ճնշման միջոց կամ խթան որևէ կազմակերպության ներքին գործերը փոխելու համար։

Եվ վերջապես, չորրորդ և վերջին կետը, ինչպես նշեց ընդդիմադիր գործիչը, նախագիծը անդրադառնում է Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպանի դերին այս հարցերում: Աբրահամյանի խոսքով, երբ խոսքը վերաբերում է կրոնական ազատությանը, անհրաժեշտ է ոչ միայն փաստաթղթավորել խնդիրը, այլև գնահատել ռիսկերը և առաջարկել քայլեր՝ հետագա միջամտությունը կանխելու համար: «Այսօր այս ամենը կարևոր է Հայաստանի ապագայի համար։ Որովհետև եթե ընդունենք, որ կառավարությունը կարող է գերազանցել իր լիազորությունները, ապա վաղը, նույն տրամաբանությամբ, նույն բանը կարող է պատահել մեկ այլ կառույցի, խմբի կամ նույնիսկ անհատի հետ, ինչը այսօր այլևս հազվադեպ երևույթ չէ։ Օրենքի գերակայությունը կարևոր է հենց նման դեպքերում՝ ոչ միայն այն ժամանակ, երբ ամեն ինչ հանգիստ է, այլև երբ լարվածություն է առաջանում և գայթակղություն է առաջանում հարցերը լուծել ոչ թե օրենքով, այլ ուժով։ Պետությունը պարտավոր է հարգել կրոնական կազմակերպությունների ինքնակառավարումը։ Մենք միայնակ չենք խոսում Հայ Առաքելական Եկեղեցու բացառիկ դերի մասին. սա ամրագրված է նաև Հայաստանի Սահմանադրությամբ։ Եվ եթե կարողանանք ուղերձ փոխանցել հայ հասարակությանը, դա կլինի հետևյալը. Հայաստանի Հանրապետությունում ոչ ոք չի կարող կանգնել Սահմանադրությունից վեր. ոչ մի պետական ​​կառույց իրավունք չունի գերազանցել դրա կողմից սահմանված սահմանները։ Ազատություն բոլոր հոգևորականներին, ովքեր ներկայումս բանտարկված են», - եզրափակեց Աբրահամյանը։

Նշենք, որ ըստ Հայաստանի Սահմանադրության՝ Հայ Առաքելական Եկեղեցին անջատ է պետությունից և ունի հատուկ առաքելություն։ Սակայն, այս տարվա մայիսից ի վեր երկրի իշխանությունները վարում են ակտիվ հակաեկեղեցական քաղաքականություն և ձգտում են Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի հրաժարականին, ով ընտրվել է այս պաշտոնում հետմահու: Այս արշավը թիրախավորել է ինչպես հոգևորականներին, այնպես էլ Եկեղեցուն աջակցող քաղաքացիներին: Մինչ օրս չորս բարձրաստիճան հոգևորականներ բանտարկվել են կեղծ մեղադրանքներով՝ այս հակաեկեղեցական արշավի շրջանակներում: