Երբ քարերը խոսում են. Հրատարակվել է «Հայաստանի ժայռապատկերները» մենագրությունը, որը բացահայտում է երկրի ժայռապատկերների ուսումնասիրության 140-ամյա պատմությունը

Արմինֆո. Հրատարակվել է Հայաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի (ԳԱԱ) պատմության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող Կարեն Թոխատյանի մենագրությունը։ Այն բացահայտում է երկրում ժայռապատկերների հայտնաբերման և ուսումնասիրության 140-ամյա պատմությունը։

Ինչպես ԱրմԻնֆո-ին հայտնել են ՀՀ ԳԱԱ մամուլի ծառայությունից, աշխատանքը նպատակ ունի ուսումնասիրել և լուսաբանել ժայռապատկերների բարդ հարցերը՝ բացահայտելով քարե փորագրության զարգացման փուլերի և օրինաչափությունների ձևավորման նախադրյալները հնագույն ժամանակներից։ Գիտնականը համապարփակ կերպով վերլուծել է ժայռապատկերներում և հայկական մշակույթի հարակից ոլորտներում պահպանված հին հասկացությունները։ Աշխատանքը գրեթե 40 տարվա հետազոտությունների արդյունք է։

Ըստ Թոխատյանի, ժայռապատկերները ծառայում են որպես հուսալի աղբյուր երկրի պատմական և մշակութային պրոֆիլը բացահայտելու համար։ «Ժայռապատկերները, որոնք ի հայտ են եկել Հայաստանում հնագույն ժամանակներից, մեզ համար պահպանվել են որպես հաղորդակցման միջոց, որն ապահովում է սերունդների միջև կապը, կենսափորձի, մտածելակերպի և մշակույթի շարունակականությունը, փոխանցում անցյալի առեղծվածը եզակի պատկերագրության միջոցով», - նշել է Թոխատյանը։

Գրքի վավերագրական պատմագրական հիմքը ներառում է հինգ հիմնական աղբյուր։ Աշխատանքը ուսումնասիրում է մոտ 6000 ժայռապատկեր, որոնք ուսումնասիրվել են Հայաստանի, Արցախի և Նախիջևանի 85 հայտնի հնավայրերից 80-ում։ Ուսումնասիրվել և փաստաթղթավորվել է 1986-2025 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում հայտնաբերված և փաստաթղթավորված մոտ 6000 ժայռապատկեր։ Դրանցից 3500-ը գտնվում են Գեղամա լեռներում, 1000-ը՝ Արագածի վրա, 750-ը՝ Տեխարա լեռնագագաթին, 500-ը՝ Սյունիքի և Քարվաճառի լեռներում, իսկ մոտ 250 նկար՝ Հայկական լեռնաշխարհի հարթավայրերում։