Ռոբերտ Ամստերդամը ԵՄ-ից պահանջել է դադարեցնել Հիբրիդային արագ արձագանքման խմբի տեղակայումն ու գործունեությունը Հայաստանում

Արմինֆո.Amsterdam & Partners LLP-ի հիմնադիր և կառավարող գործընկեր, "Ուժեղ Հայաստան" կուսակցության առաջնորդ Սամվել Կարապետյանի փաստաբան Ռոբերտ Ամստերդամը Եվրոպական միությունից պահանջել է դադարեցնել Հիբրիդային արագ արձագանքման խմբի (HRRT) տեղակայումն ու գործունեությունը Հայաստանում: Այդ մասին ասվում է Ամստերդամի նամակում, որն ուղարկվել է ԵՄ ղեկավարությանը, այդ թվում՝ Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենին։

Ամստերդամը ֆոն դեր Լայենին ուղղված իր նամակում հիշեցնում է, որ ներկայացնում է գործարար Սամվել Կարապետյանի շահերը: «Մինչ Դուք կարդում եք այս նամակը, իմ վստահորդը շարունակում է ենթարկվել քաղաքական հալածանքների, որոնք Եվրոպական հանձնաժողովը ոչ միայն չի դատապարտել, այլև ակտիվորեն ֆինանսավորում է։

Ես անկեղծ կլինեմ. այն, ինչ Եվրոպական միությունն անում է Հայաստանում, ժողովրդավարական աջակցություն չէ։ Դա ընտրական միջամտություն է։ Բացառապես կառավարության հետ գործակցող Հիբրիդային արագ արձագանքման թիմի (HRRT) տեղակայումը, եվրոպական հանրային միջոցներից միլիոնավոր եվրոների ուղղորդումը՝ առանց չեզոքության նվազագույն երաշխիքի, և Ընտրական օրենսգրքի անսկզբունքային բարեփոխումը, որը նախատեսված է հատուկ ընտրական դաշինքների անվանումներում անհատների անունների օգտագործումը բացառելու համար, սրանք մեկ միասնական ձեռագիր են, որը մենք նախկինում ևս տեսել ենք։
 

Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունը դարձել է բեկումնային կետ ։ Բայց թույլ տվեք ընդգծել երկակի ստանդարտները, քանի որ դրանք արտառոց են։ Երբ ես նամակով դիմեցի Եվրոպական խորհրդարանի նախագահին՝ զգուշացնելով իմ վստահորդի նկատմամբ քրեական հետապնդման, փաստաբանների ձերբակալությունների և հոգևորականների բանտարկության մասին, Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության պատասխանն այն էր, որ դրանք «Հայաստանի իշխանությունների իրավասության հարցերն են»։ Ոչ մի դատապարտող խոսք։ Մտահոգության ոչ մի նշան։ Մեզ ասացին, որ դրանք «ներքին գործեր» են։

Սակայն, երբ խոսքը վերաբերում է արագ արձագանքման թիմ տեղակայելուն՝ ընտրական օրակարգը ձևավորելու համար, 27 միլիոն եվրո ներարկելուն՝ «ապատեղեկատվության դեմ պայքարելու» նպատակով (ինչը պատահաբար համընկնում է ընդդիմության խոսույթի հետ), և ընտրություններից երեք ամիս առաջ «մոլդովական մոդելը» արտահանելուն, ապա այո՝ այդ դեպքում Հայաստանը դադարում է լինել ներքին գործ և դառնում է եվրոպական գործ։ Ընդդիմության քրեականացումը Հայաստանի խնդիրն է, իսկ ընդդիմությանը քրեականացնող կառավարության օգտին ընտրություններին միջամտելը՝ եվրոպական նախագիծ։ Սա Հանձնաժողովի երկակի ստանդարտն է, և սույն նամակը պաշտոնապես մատնանշում է այն», - հայտարարել է Ամսստերդամը

Նա վերստին ընդգծել է, որ  վերջերս, Հայաստանի իշխանությունները ընտրություններից անմիջապես առաջ փոփոխություններ են մտցրել Ընտրական օրենսգրքում, որոնք արգելում են անձնական անունների օգտագործումը ընտրական դաշինքների անվանումներում: «Սա ընթացակարգային բարեփոխում չէ. դա օրենսդրական թակարդ է՝ հատուկ նախագծված Սամվել Կարապետյանի և «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքի դեմ: Երբ կառավարությունը, վախենալով իրական մրցակցությունից, դիմում է իր հակառակորդների ինքնությունը հենց ընտրական պայքարից օրենսդրորեն դուրս մղելուն, միջազգային հանրությունը պետք է ճանաչի սա այնպես, ինչպես կա՝ քաղաքական սաբոտաժ և ազատ ու արդար ընտրությունների վերջնական քանդում:
 

Հայաստանում Հիբրիդային արագ արձագանքման թիմի տեղակայումը, որը ֆինանսավորվում է NDICI – Global Europe գործիքի միջոցով՝ 27 միլիոն եվրո բյուջեով, առերևույթ նպատակաուղղված է «հիբրիդային սպառնալիքների» դեմ պայքարին: Իրականում այն հանդիսանում է ուղղակի միջամտության մեխանիզմ Հայաստանի ներքաղաքական դաշտին՝ ստեղծելով հստակ և կառուցվածքային անհավասարակշռություն իշխող կառավարության և ընդդիմության միջև:

Մեխանիզմը գործում է ընդդիմության խոսույթի սեկյուրիտիզացիայի (անվտանգայնացման) միջոցով: Երբ Հանձնաժողովը տեղակայում է մի թիմ, որի խնդիրն է նախընտրական շրջանում վերահսկել «հանրային նարատիվները», այն Հայաստան է ներմուծում մի հայեցակարգային շրջանակ՝ «հիբրիդային սպառնալիքների» շրջանակը, ինչը թույլ է տալիս քաղաքական ընդդիմությանը վերաբերվել այնպես, ասես այն ռուսական միջամտության շարունակությունն է: Այս շրջանակը չի պահանջում ապացույց, որ ընդդիմությունը Մոսկվայի գործիքն է. բավարար է անվտանգային ուղղվածություն ունեցող լեզվի կիրառումը՝ օրինական քաղաքական համոզմունքը վերակարգելու որպես ազգային անվտանգության ռիսկ: Արդյունքում ընդդիմության լեգիտիմության վերաբերյալ բանավեճը դուրս է բերվում ժողովրդավարական տիրույթից և տեղափոխվում է անվտանգային տիրույթ, որտեղ ապացուցման չափանիշներն ավելի ցածր են, իսկ իշխանություն ունեցողների հայեցողության շրջանակը՝ ավելի մեծ:

Փաշինյանի կառավարությունն արդեն իսկ օգտագործում է ռուսական միջամտության թեզը՝ արդարացնելու համար ընդդիմության և հոգևորականության նկատմամբ քրեական հետապնդումները: Այդ կառավարությանը տրամադրելով «ապատեղեկատվության դեմ պայքարում» մասնագիտացված եվրոպական թիմ՝ Հանձնաժողովը չի պայքարում արտաքին սպառնալիքների դեմ. այն իշխող կառավարության բռնաճնշող թեզերին օժտում է վերազգային լեգիտիմությամբ: Ի վերջո, գոյություն չունի որևէ մեխանիզմ, որը կկանխի Հայաստանի կառավարությանը եվրոպական թիմի միջոցով որպես «ռուսական քարոզչություն» վարկաբեկել այն ընդդիմության խոսույթը, որը պարզապես համաձայն չէ կառավարության քաղաքականության հետ:
 

Անհամաչափությունը կառուցվածքային է և անպաշտպանելի. կառավարությունը ստանում է եվրոպական ֆինանսավորում, որը կարող է օգտագործել իր ընտրական դիրքերն ամրապնդելու համար, մինչդեռ ընդդիմությունը ոչ միայն զուրկ է նման ֆինանսավորումից, այլև հանդիսանում է այն գործողությունների անուղղակի թիրախը, որոնց սատարում է այդ ֆինանսավորումը: Ընդդիմության հետ խորհրդակցություն չի անցկացվել այս գործողության նախագծման հարցում: Չի ստեղծվել անկախ վերահսկողական որևէ մեխանիզմ:
Բովանդակությունը որպես «ապատեղեկատվություն» դասակարգելու օբյեկտիվ և հրապարակային չափանիշներ չեն հրապարակվել», -նշել է իրավաբանը:

Միաժամանակ նա համոզմունք է հայտնել, որ Հայաստանի  Ընտրական օրենսգրքի վերջին փոփոխությունների վերաբերյալ հանձնաժողովի լռությունը նույնպես անընդունելի է, իսկ ընտրություններից անմիջապես առաջ ընտրական դաշինքների անվանումներում անձնանունների օգտագործման արգելքը օրենսդրական ծուղակ է, որը կոչված է չեզոքացնելու Սամվել Կարապետյանին եւ "ուժեղ Հայաստան" դաշինքին: "Խաղի կանոնները փոխվում են խաղի կեսին, որպեսզի քաղաքականությունից դուրս մղեն կոնկրետ անձանց ։ Սա ժողովրդավարություն չէ ։ Սա իրավական տեռոր է, և այն փաստը, որ հանձնաժողովը չի դատապարտում այն, միաժամանակ խորացնելով համագործակցությունը պատասխանատու կառավարության հետ, հանձնաժողովին մեղսակից է դարձնում հայկական ժողովրդավարության կործանմանը: Մենք թույլ չենք տա, որ օրենսդրությունը դառնա պատժիչ գործիք։ Մենք վիճարկելու ենք այդ անօրինականությունը բոլոր հնարավոր հարթակներում", - հայտարարել է Ամստերդամը։

Վերն ասվածի լույսի ներքո իրավաբանը Եվրահանձնաժողովից պահանջել է անհապաղ դադարեցնել Հիբրիդային արագ արձագանքման խմբի ծավալումն ու գործունեությունը Հայաստանում, քանի դեռ չեն ստեղծվել անկախ և թափանցիկ վերահսկողության մեխանիզմներ, ներառյալ ընդդիմության ներկայացուցիչների մասնակցությունը: Բացի այդ, հրապարակել խմբի մանրամասն գործառնական մանդատը, բովանդակությունը որպես "ապատեղեկատվություն" դասակարգելու համար օգտագործվող չափանիշները և բողոքարկման մեխանիզմները, որոնք հասանելի են նրա որոշումներից տուժած անձանց; կատարել անկախ գնահատում Հայաստանում քաղաքական մրցակցության հավասարակշռության վրա 27 միլիոն եվրոյի հատկացման ազդեցության վերաբերյալ և կասեցնել վճարումները մինչև այդ գնահատման ավարտը; հրապարակայնորեն դատապարտել Հայաստանի Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունները, որոնք արգելում են առանձին անձանց անունների օգտագործումն ընտրական դաշինքներում, որպես միջամտություն ազատ և արդար ընտրություններին և, ի վերջո, Հայաստանի նկատմամբ կիրառել իրավունքի գերակայության պահպանման պայմանականության նույն չափորոշիչները, որոնք ԵՄ-ն կիրառում է իր անդամ պետությունների նկատմամբ, և համագործակցության շարունակությունը պայմանավորել քաղաքական դրդապատճառներով ձերբակալվածների ազատ արձակմամբ և ընդդիմադիր գործիչների, հոգևորականների և փաստաբանների նկատմամբ հետապնդումների դադարեցմամբ:

"Եթե Հանձնաժողովը չձեռնարկի պատշաճ և ժամանակին միջոցներ՝ ի պատասխան վերոնշյալ պահանջների, սույնով մենք պաշտոնապես տեղեկացնում ենք Ձեզ, որ կձեռնարկենք հետևյալ իրավական գործողությունները.
Անվավեր ճանաչելու հայց՝ ԵՄ գործունեության մասին պայմանագրի (TFEU) 263-րդ հոդվածի համաձայն Եվրոպական միության Ընդհանուր դատարանում՝ վիճարկելով ֆինանսական իրականացման ակտերը, որոնք NDICI-Global Europe-ից միջոցներ են ուղղում Հայաստանում իրականացվող գործողությանը:

Հայց՝ միջանկյալ միջոցներ կիրառելու վերաբերյալ՝ պահանջելով տեղակայման և միջոցների հատկացման անհապաղ կասեցում՝ այն հիմքով, որ վնասը ենթադրյալ չէ, այլ արդեն իսկ նյութականացվել է նմանատիպ հանգամանքներում Մոլդովայում և Ռումինիայում:
(iii) Ցանկացած այլ վարույթ, որը կարող է անհրաժեշտ լինել միջազգային ատյաններում, ներառյալ, բայց չսահմանափակվելով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանով՝ պաշտպանելու հայաստանյան ընդդիմության իրավունքները և Եվրոպական միությանը պատասխանատվության ենթարկելու հայաստանյան ժողովրդավարությունը խաթարելու հարցում իր դերի համար:
 

Եվրոպական միությունը Հայաստանում հանդես չի գալիս որպես ժողովրդավարության չեզոք երաշխավոր: Այն հանդիսանում է որպես իշխող կառավարության համար նպաստավոր ընտրական միջավայր ձևավորելու ակտիվ մասնակից:

Ընդդիմության խոսույթի սեկյուրիտիզացումը (անվտանգայնացումը), կառավարության համաձայնության կեղծիքը՝ որպես լեգիտիմացում, մոլդովական մոդելի կրկնօրինակումը, մեխանիզմի անթափանցիկությունը, ռումինական էսկալացիայի հետագիծը, առանց իրավական հիմքի գործիքների արտատարածքային ընդլայնումը, ասիմետրիկ ֆինանսական պայմանականությունը, կանոնների կիրառման երկակի ստանդարտները, տեղեկատվական էկոհամակարգի զավթումը, Ընտրական օրենսգրքի գործիքավորումը և բռնաճնշումների ու համագործակցության սինխրոնիզացումը՝ այս տարրերից յուրաքանչյուրը կարող է քննվել առանձին, բայց դրանց փաստարկված և ապացուցողական ուժը կայանում է դրանց կուտակային ազդեցության մեջ: Սրան այժմ պետք է հավելել վարչապետի կողմից պարոն Կարապետյանի հանրային թիրախավորումը անուն առ անուն, Հայաստանում Ժողովրդավարության միջազգային դիտորդական առաքելության եզրակացությունները, որոնք հաստատում են ժողովրդավարական պայմանների վատթարացումը, ընտրական համատեքստում ապատեղեկատվության դեմ պայքարի մեխանիզմների ռիսկերի վերաբերյալ ընդունված միջազգային մտահոգությունները և Հանձնաժողովի կողմից Բարձր ներկայացուցիչ Կալլասին ուղղված մեր 2026 թ. մարտի 23-ի նամակում ներկայացված կառուցողական առաջարկներից և ոչ մեկին չարձագանքելը: Այս հանգամանքների կուտակային կշիռը տեղ չի թողնում երկիմաստության համար: Արդարադատությունը վաճառքի ենթակա չէ, և ժողովրդավարությունը չի կարող լինել միակողմանի փողոց: Մենք կվիճարկենք այս անօրինականությունը բոլոր հնարավոր հարթակներում և Հանձնաժողովին պատասխանատվության կկանչենք հայաստանյան ժողովրդավարության քանդմանը հանցակից լինելու համար»,- ամփոփել է նա:

Ավելի վաղ ԵՄ-ը հայտարարել էր հիբրիդային սպառնալիքների դեմ պայքարի համար Հայաստանին 15 մլն եվրո հատկացնելու մասին՝ ի պատասխան օգնության մասին Հայաստանի իշխանությունների դիմումի։