
Արմինֆո. Բռնի տեղահանությունից հետո հայերի Արցախ վերադարձի հարցի հավասարեցումը ադրբեջանցիների՝ Հայաստան, այսպես կոչված, վերադարձի հետ գործող իշխանության կողմից թույլ տրված ամենալուրջ սխալն էր: Այդ մասին հայտարարել է Հայաստանի նախկին արտգործնախարար Վարդան Օսկանյանը՝ Facebook-ի իր էջում հրապարակված տեսանյութում ՝ Ադրբեջանի կողմից Հայաստանն ադրբեջանցիներով բնակեցնելու հայեցակարգի ակտիվ առաջ մղման ֆոնին։
Օսկանյանը, հաշվի առնելով հարցի կարեւորությունը, կոչ է արեց դադարեցնել այն իշխանության եւ ընդդիմության միջեւ վեճի առարկա դարձնելը: "Արձագանքեք ադրբեջանցիների խոսույթներին, նրանց գործողություններին, այդ թվում ՝ ԱՄՆ-ում և եվրոպական երկրներում նրանց գործունեությանը։ Սա լուրջ վտանգ է։ Ասելով, որ այդպիսի հարց չկա, ընդդիմությունը շահարկում է, դա այդպես չէ։ Նույնն ասում էիք Արցախի վերաբերյալ, վերջում մենք Արցախը կորցրեցինք։
Ես համոզված եմ, որ վերջում մենք նաև Հայաստանի ամբողջ դեմոգրաֆիկ իրավիճակն ենք փոխելու։ Սա միանգամից չի լինելու, բայց իր սկիզբը հիմա է դրվում, եթե մենք սրա դիմացը չառանք այսօր, հետո շատ դժվար է լինելու», - նախազգուշացնում է Հայաստանի նախկին արտգործնախարարը։
Նա համոզմունք է հայտնել, որ Հայաստանում գործող իշխանությունը ցանկացած զիջման կգնա․ TRIPP-ի իրականացման, այսպես կոչված, անկլավներնի հանձնման, և երկիր ներթափանցումը հենց այդ կետերից է սկսվելու։ «Սա ընդդիմություն–իշխանություն հարց չի, Հայաստանի ազգային անվտանգության հարց է, եթե սրա առաջը մենք չառնենք հիմա, մենք տեսնելու ենք, որ Հայաստան պետությունը արդեն հայկական տարածք չէ։ Մենք կարող ենք մեր մեծամասնությունը մեր հայրենիքում կորցնենք։ Սա լուրջ վտանգ է, սա դարձրեք ձեր արտաքին քաղաքականության ուղղություններից մեկը»,– հորդորել է Օսկանյանը։
Անդրադառնալով իշխանությունների պնդումներին, որ եթե Արցախի դրոշ չդնենք, չխոսենք այդ մասին, ադրբեջանցիները կհրաժարվեն իրենց վերադարձի գաղափարից, Օսկանյանն ասել է, որ դա այդպես չէ. «Նախ, այս երկուսը իրար հետ հավասարեցնելը լրջագույն սխալ էր, որ արվել է Հայաստանի իշխանությունների կողմից։ Չի կարելի Խորհրդային Հայաստանի տարածքում բնակված ադրբեջանցիների, այսպես կոչված, վերադարձը հավասարեցնել արցախցիների վերադարձին, որոնք ընդամենը մի քանի տարի առաջ բռնությամբ տեղահանվել են ինքնավար մարզ հանդիսացած տարածքից, որի շուրջ հետո 30 տարի շարունակ միջազգային միջնորդությամբ ինքնորոշման վերաբերյալ բանակցություններ էին վարում։ Արցախցիների վերադարձի հարցը միջազգային իրավունքում ամրագրված հարց է, կա Միջազգային դատարանի որոշում, կա Եվրախորհրդարանի մի քանի բանաձև, կա Շվեյցարիայի խորհրդարանի նախաձեռնություն, կա ԱՄՆ 100-ից ավելի կոնգրեսականների հայտարարություն, Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանի պատգամավորների հայտարարություն և առանձին երկրների գործադիր իշխանության մակարդակով արված հայտարարություններ", - ուշադրություն է հրավիրել նախկին նախարարը։
Վերն ասվածի առնչությամբ նա կրկին կոչ է արել չանտեսել այդ խնդիրը և լուրջ վերաբերվել դրան: "Խոսեք այդ մասին, քանի որ դա լուրջ սպառնալիք է, դա Ադրբեջանի պետական ծրագիր է։ Սկզբում մենք կկորցնենք Սյունիքը, հետո նրանք կներթափանցեն Տիգրանաշեն, Տավուշ, հետո՝ ավելի կենտրոնական շրջաններ, և մի օր մենք իսկապես կբացենք մեր աչքերը և կտեսնենք, որ ապրում ենք մի երկրում, որտեղ մենք այլևս մեծամասնություն չենք՝ որպես հայ ժողովուրդ", - ամփոփել է Օսկանյանը:
Հիշեցնենք, որ Ադրբեջանը Արցախի բռնազավթումից հետո սկսել է առաջ մղել, այսպես կոչված, "Արևմտյան Ադրբեջանի" մասին նոր նարատիվ։ Այդպիսով, Ադրբեջանի իշխանությունները փորձում են առաջ մղել ադրբեջանցիների կողմից Հայաստանի սողացող օկուպացումը՝ փորձելով մոտ 300 հազար ադրբեջանցիների վերաբնակեցնել Հայաստանում: Ընդ որում, ԽՍՀՄ փլուզման պահին Հայաստանում ապրում էր 80 հազարից քիչ ադրբեջանցի։ Վերջիններն նախորդ դարի 90-ականների վերջին ինքնակամ լքել են Հայաստանը՝ հայկական պետությունից փոխհատուցում ստանալով իրենց թողած գույքի դիմաց՝ ի տարբերություն Ադրբեջանում ապրող շուրջ 500 հազար հայերի, ովքեր փախել են Ադրբեջանից՝ փորձելով փրկել իրենց կյանքը՝ ջարդերի ֆոնին։
Նշենք, որ Հայաստանում հերթական խորհրդարանական ընտրություններից առաջ Ադրբեջանը ՄԱԿ-ում և ԵՄ-ում ներկայացրել է Հայաստանն ադրբեջանցիներով բնակեցնելու հայեցակարգ: Բացի այդ, Հայաստանի ընտրություններից 11 օր անց ադրբեջանցիները Սյունիքի մարզի Մեղրի համայնքից 10 կմ հեռավորության վրա գտնվող Նախիջևանի Օրդուբադում, այսպես կոչված, "վերադարձին" նվիրված մեծ համաժողով են անցկացրել: Իսկ հունիսի 24-ին, այսպես կոչված, Բաքվի նախաձեռնող խումբն ԱՄՆ Կոնգրեսում համաժողով կանցկացնի, որի ընթացքում կներկայացվի, այսպես կոչված, "արեւմտյան ադրբեջանցիների վերադարձի" եւ "նրանց ինքնորոշման իրավունքի" խնդիրը: