ԱրմԻնֆո. Կենսաբանական բազմազանության պահպանման, բնական պաշարների կայուն օգտագործման և շրջակա միջավայրի վերաբերյալ որոշումների կայացմանը հանրության արդյունավետ մասնակցության կարևորությունը շեշտելով՝ Արցախի իշխանությունները խորը մտահոգություն են հայտնում Արցախի հայ բնակչության հարկադիր տեղահանման բնապահպանական և կենսամշակութային հետևանքների վերաբերյալ։ Այս մասին ասվում է Արցախի Ազգային ժողովի պաշտոնակատար նախագահ Գագիկ Բաղունցի ուղերձում, որը ուղղված է Կենսաբանական բազմազանության մասին կոնվենցիայի կողմերին, պատվիրակներին և CBD COP17 կոնֆերանսի մասնակիցներին։
Նա հիշեցրել է, որ 2023 թվականի սեպտեմբերին մոտ 120,000 հայ բռնի տեղահանվել է Արցախից և վերաբնակեցվել է Հայաստանում։
Խորհրդարանականը նշել է, որ տեղահանությունը հանգեցրել է ոչ միայն տների, գույքի և կենսամիջոցների կորստի, այլև համայնքների և նրանց պատմական բնակավայրերի բնական, մշակութային և սոցիալական միջավայրի միջև սերունդների ընթացքում ձևավորված կապերի խզմանը։
«Այս գիտելիքի կրողների բռնի հեռացումը կարող է վտանգել դրա շարունակական օգտագործումը և ապագա սերունդներին փոխանցելու հնարավորությունը, ինչը նաև ազդում է շրջակա միջավայրի պաշտպանության հնարավորությունների վրա»։ Ավանդական գյուղատնտեսությունը, ոռոգման և ջրամատակարարման համակարգերը, անտառներն ու արոտավայրերը, սրբավայրերը և գյուղական բնակավայրերի հետ կապված մշակութային սովորույթները միասին կազմում են եզակի կենսամշակութային համակարգ։ «Դրա ոչնչացումը նշանակում է կենսամշակութային բազմազանության կորուստ», - նշել է Բագունցը։
Այս համատեքստում նա նշել է, որ Կենսաբանական բազմազանության մասին կոնվենցիան ընդգծում է կենսաբազմազանության պահպանմանը և կայուն օգտագործմանը նպաստող ավանդական գիտելիքների և փորձի պահպանման, ինչպես նաև դրանց կրողների մասնակցության և համաձայնության կարևորությունը։ Նա նշել է, որ 2022 թվականին ընդունված Կունմինգ-Մոնրեալի գլոբալ կենսաբազմազանության շրջանակը ընդգծում է բնիկ ժողովուրդների և տեղական համայնքների կենսաբազմազանության հետ կապված որոշումների կայացմանը արդյունավետ մասնակցության, ինչպես նաև նրանց իրավունքների հարգման անհրաժեշտությունը։
«Այս համատեքստում անհրաժեշտ է հաշվի առնել Արցախից տեղահանված հայերի ավանդական գիտելիքներն ու փորձը որպես տարածաշրջանի բնիկ բնակչություն»։ Հաշվի առնելով վերը նշվածը՝ մենք կոչ ենք անում Կենսաբանական բազմազանության մասին կոնվենցիայի կողմերին և COP-17 մասնակիցներին՝ պատշաճ ուշադրություն դարձնել Արցախում հայերի հարկադիր տեղահանման կենսամշակութային հետևանքներին. ապահովել տեղահանված համայնքների իմաստալից մասնակցությունը շրջակա միջավայրի ուսումնասիրությունների, պահպանման նախաձեռնությունների և էկոհամակարգերի վերականգնման ծրագրերի մշակմանը. ընդգծել շրջակա միջավայրի նպատակների և մարդու իրավունքների պաշտպանության փոխկապակցվածությունը. և շարունակել քննարկել պաշտպանության հարցերը։ «տեղահանված բնակչության իրավունքների պաշտպանությունը համապատասխան միջազգային մեխանիզմների շրջանակներում՝ հաշվի առնելով բնակարանային, սեփականության, մշակութային ժառանգության և բնական միջավայրի հետ կապված իրավունքների պաշտպանության անհրաժեշտությունը։
Մենք կոչ ենք անում COP-17 մասնակիցներին քննարկել այս հարցը կենսաբազմազանության պահպանման, մշակութային շարունակականության և մարդու իրավունքների փոխկապակցվածության, ինչպես նաև արցախահայերի՝ իրենց պատմական հայրենիք կոլեկտիվ, անարգել և անվտանգ վերադառնալու իրավունքի համատեքստում», - ասել է Բաղունցը։
Կարծիք․ Ջերմուկի ծոցում Ամուլսարի բացումը էկոլոգիական աղետի մեկնարկ է Հայաստանում
Փորձագետ . Հայաստանում ընդդիմադիր գործիչների ձերբակալությունը սոցիալական ցանցերում գրառումների համար հանրությանը վախեցնելու և այլախոհությունը ճնշելու համակարգված փորձ է
Լուկաշենկոն կոչ արեց Հայաստանին ստանձնել ԱՊՀ նախագահությունը 2029 թվականին
Դմիտրի Մեդվեդևը կանխատեսել էր Հայաստանի համար Ուկրաինայի նման ճակատագիր՝ երկրի արտաքին քաղաքականության փոփոխության ֆոնին
ՌԴ Անվտանգության խորհուրդ․ Հայաստանում ցանկանում են ստիպել ռուս սեփականատերերին ազատվել ակտիվներից
Զախարովա․ Ռուսաստանը պատրաստ է Հայաստանի հետ քննարկել ռազմական համագործակցության ընդլայնման հեռանկարները՝ կապերի գույքագրման շրջանակներում
Թևանյան. Հայաստանը, ինչպես Ուկրաինան և Մոլդովան, մտցվել է ԵՄ գլոբալ պատերազմի մեջ
Երևանի քաղաքապետարանում քննարկում են քաղաքում valet-parking համակարգի ներդրման հնարավորությունը
Փորձագետ. Օկուպացված Արցախում օտարերկրյա դեսպանների ներկայությամբ հայկական մշակույթի «աղվանացումը» ցեղասպանություն է
Քաղաքագետ․ Եթե ռուս-հայկական հարաբերությունները կործանվեն, ապա Ռուսաստանի տեղը կզբաղեցնի Թուրքիան
Քաղաքագետ. Հայ հանրությունը պարզապես պարտավոր է էապես փոխել հանրային քննարկման և պայքարի ողջ բովանդակությունը
Ադրբեջանում քրիստոնյա գերիների մաշկից այրելով հեռացնում են խաչերի պատկերներով դաջվածքները. իրավապաշտպան
Պուտին. Պրահայում Հայաստանի կողմից Ղարաբաղի ճանաչումը որպես Ադրբեջանի մաս Ռուսաստանի դիրքորոշմանը այս հարցում տվել է երկիմաստ բնույթ
Պուտինը նշել է, որ Հայաստանի կողմից ԵՄ-ին անդամակցության մասին օրենքի ընդունումը նշանակում է ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու մասին հայտարարություն։
Վարդևանյան. Հայաստանի հասարակայնությունն ԱԺ-ից պահանջում է բազմաթիվ խնդիրների լուծում, այլ ոչ թե՝ ներողությունների մասին սկանդալային պահանջներ
