Կառավարությունը փոխում է Հողային օրենսգիրքը. այսուհետ ՀԱԵ-ին սեփականության իրավունքով հողեր չեն տրամադրվի

Արմինֆո.Կառավարությունն առաջարկում է փոփոխություններ կատարել Հողային օրենսգրքում, որով համայնքային և պետական հողերն այսուհետեւ եկեղեցիների շինարարության և պահպանման նպատակով Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին կտրամադրվեն ոչ թե սեփականության իրավունքով, այլ՝ միայն անհատույց օգտագործման իրավունքով։ Համապատասխան նախագիծը ներառված է գործադիրի դեկտեմբերի 25-ի նիստի օրակարգում:

«Հաշվի առնելով, որ  ՀՀ հողային օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը վերաբերելի է պետության և համայնքների սեփականությանը պատկանող հողամասերը սեփականության իրավունքով անհատույց տրամադրելուն և օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2.1-ին  կետով արդեն իսկ նախատեսված է Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցուն (Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին). առանց մրցույթի, անհատույց (մշտական) պետության և համայնքների սեփականությանը պատկանող հողերի անհատույց (մշտական) օգտագործման տրամադրում, ուստի նախագծով  նախատեսվում է  ուժը կորցրած ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության 2001 թվականի մայիսի 2-ի հողային օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի 1.2-րդ մասը», - ասվում է փաստաթղթի հիմնավորման մեջ։ 

Ներկայումս ՀՀ հողային օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի 1.2-րդ մասով պետության և համայնքների սեփականության հողամասերը սեփականության իրավունքով անհատույց տրամադրվում են Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցուն (Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին)` եկեղեցիների և եկեղեցապատկան կառույցների շինարարության ու դրանց սպասարկման համար:

Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցուն (Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին). առանց մրցույթի, անհատույց (մշտական) պետության և համայնքների սեփականության հողերի անհատույց սեփականության իրավունքով տրամադրելու փոխարեն տրամադրել անհատույց օգտագործման իրավունքով։ Օգտագործման տրամադրելը արդեն իսկ նախատեսված է օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2.1-ին  կետով։ Նախագծով առաջարկվում է  ուժը կորցրած ճանաչել  Հայաստանի Հանրապետության 2001 թվականի մայիսի 2-ի հողային օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի 1.2-րդ մասը։ 

Այդուհանդերձ, օրենքի նախագծի հիմնավորման մեջ նշված չէ, թե ինչու են կատարվում այդ փոփոխությունները։ Միջգերատեսչական քննարկումների ընթացքում Արդարադատության նախարարությունը ևս նշել է դա, ընդգծելով, որ "հնարավոր չէ ամբողջությամբ գնահատել ներկայացված հիմնավորման հիման վրա նախագծի ընդունման նպատակահարմարությունը, քանի որ առկա իրավիճակի, խնդիրների, կարգավորման նպատակի և ակնկալվող արդյունքի վերաբերյալ համապատասխան վերլուծություններ չկան":

Փոփոխությունների նախաձեռնողը ՝ ի դեմս Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության (ՏԿԵՆ), կարգավորման  հիմքում, ինչպես նշվում է, դրել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ՝ 2023 թվականի ապրիլին Տավուշում տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ տված հանձնարարականը։ Վարչապետի կարգադրությամբ հանձնարարվել է արոտավայրերը ինտենսիվ այգիների կամ այլ արժեքավոր հողերի (օրինակ ՝ վարելահողեր, բազմամյա տնկարկներ) վերածելու հեռանկարի համատեքստում քննարկել ընդհանուր օգտագործման արոտավայրերով զբաղեցված հողամասերի նկատմամբ սեփականության իրավունքի փոխանցման սահմանափակումների պահպանման նպատակահարմարությունը, ինչպես սահմանված է Հայաստանի Հանրապետության Հողային օրենսգրքի 60-րդ հոդվածում։

Կառավարության ղեկավարի աշխատակազմում նշել են, որ "ներկայացված նախագծում ոչ մի հիշատակում չկա արոտավայրերը ինտենսիվ կամ այլ արժեքավոր հողերի վերածելու հեռանկարի համատեքստում համապատասխան սահմանափակման վերանայման մասին":

Արդարադատության նախարարության կարծիքով ՝ հիշյալ նախագիծը որևէ կերպ չի անդրադառնում վերոնշյալ դրույթներին: Արդարադատության նախարարության դիտարկումներից հետո նախագծի հիմնավորման այս հատվածը հանվել է ։

Կառավարության սահմանած կանոնները չեն կարող կիրառվել մինչև օրս Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին հանձնված հողերի նկատմամբ: Ըստ էության, կառավարությունն այլևս որպես սեփականություն և անվճար հող չի տրամադրի Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցուն:

Հիշեցնենք, որ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հոկտեմբերի 22-ին Ազգային ժողովում, անդրադառնալով Հայ Առաքելական Եկեղեցու շուրջ ծավալված կրքերին, մասնավորապես, Հովհանավանքի նախկին հոգևոր հովիվ Հայր Արամին, ով կարգալույծ է հռչակվել Գարեգին Բ-ի կողմից և այժմ պաշտոնապես աշխարհիկ Ստեփան Ասատրյանն է, հայտարարել էր. "Եթե ճիշտ եմ հասկանում, Հովհաննավանքը, ինչպես և շատ այլ հուշարձաններ, գտնվում է պետության հաշվեկշռում, իսկ մի շարք եկեղեցիներ անհատույց օգտագործման են հանձնվել ՀԱԵ-ին: Ես կարծում եմ, որ այնտեղ, որտեղ չկա հոգևոր կյանք, այլ գործում են խարդավանքներ, դավադրություններ և կեղծ քահանաներ կամ կեղծ քահանաների խմբեր, մենք կարող ենք, և դրա համար կան բոլոր բարոյական և իրավական հիմքերը, վերադարձնել այդ հուշարձանները հասարակությանը և ամեն կերպ աջակցել Հայր Արամին և նրա նման քահանաներին, որպեսզի նրանք կարողանան վերակենդանացնել իրական հոգևոր կյանքը Հայաստանում»:

Հովհաննավանքի մասին Փաշինյանի պնդումն ուսումնասիրվել է "Հետք" - ի կողմից, որը հայտարարել է, որ այն անհիմն է, այսինքն ՝ ինքը հստակ չգիտի, թե ում է պատկանում Հովհաննավանքը, բայց առանց փաստերը ստուգելու ՝ շարունակել է թեման և խոսել Մայր Աթոռից հուշարձանները "բարոյական և իրավական" հիմքերով վերցնելու մասին ։

«Բանն այն է, որ Հովհաննավանքը, ինչպես շատ եկեղեցիներ և վանքեր, սեփականության իրավունքով պատկանում է Մայր Աթոռին: Ավելին, 2005թ.փետրվարի 17-ին Անդրանիկ Մարգարյանի կառավարությունը որոշում է ընդունել Հայ Առաքելական Եկեղեցուն անհատույց սեփականության իրավունքով օտարելու վերջինիս պատկանող և դրանց պահպանման համար անհրաժեշտ վանքերի և եկեղեցիների զբաղեցրած հողամասերը, որոնք նախկինում անհատույց օգտագործման իրավունքով հանձնվել էին Մայր Աթոռին:

ՀԱԵ-ն ունի դա հաստատող փաստաթղթեր ՝ սեփականության իրավունքի վկայական, կամ, ինչպես Փաշինյանն է ասել, "կադաստրի թուղթ"։ Կադաստրի կոմիտեից "Հետք"-ին տրամադրված փաստաթղթի համաձայն, Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ եկեղեցի կրոնական կազմակերպությունը տիրապետում է ինչպես Հովհաննավանքի հողամասին, այնպես էլ դրա վրա կառուցված շենքերին ու շինություններին: Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու այդ իրավունքը Կադաստրում գրանցվել է ավելի քան 20 տարի առաջ ՝ 2005 թվականի մարտի 25-ին: Գործադիր իշխանության այս որոշմամբ Մայր Աթոռին օտարվել են Արագածոտնի մարզում նրան պատկանող 21 եկեղեցիների և վանքերի զբաղեցրած հողերը ՝ 86 770 քառակուսի մետր կամ 8,67 հա ընդհանուր մակերեսով: Ընդհանուր առմամբ, 2005 թվականին կառավարությունը Հայ Առաքելական Եկեղեցուն անհատույց օտարել է Երեւանի եւ 10 մարզերի 172 վանքերի եւ եկեղեցիների հողերը, եւս 6-ի հողատարածքները ենթակա էին ճշգրտման եւ հետագա օտարման: