Քաղաքագետ. Իրանում անկայունությունը բացասական հետևանքներ կունենա Հայաստանի համար

Արմինֆո. "APRI Armenia" հետազոտական կենտրոնը Հայաստանի համար հնարավոր սցենարների վերլուծություն է իրականացնում Իրանի Իսլամական Հանրապետության (ԻԻՀ) շուրջ տեղի ունեցող իրադարձությունների համատեքստում, և այս պահին երկրի համար ամենաբացասական սցենարը կլինի Իրանում անկայունությունը: Այդ մասին «Սիվիլնեթ»-ի հետ հարցազրույցում հայտարարել է քաղաքագետ, APRI Armenia-ի գիտաշխատող Սերգեյ Մելքոնյանը։

Նա պարզաբանել է, որ անկախ Իրանի ռեժիմից, երկրում անկայուն իրավիճակը կարող է հանգեցնել հումանիտար ճգնաժամի, մատակարարման շղթաների խախտման եւ էներգետիկ խնդիրների: "Ընդ որում, ակնհայտ է, որ ինչպես էլ զարգանա իրավիճակը, եթե Իրանում պահպանվի իշխանության գոնե ինչ-որ կենտրոն՝ Իսլամական Հանրապետության տեսքով, ապա տարածաշրջանում ամերիկյան ակտիվության նկատմամբ վերաբերմունքը կդառնա ավելի թշնամական և ագրեսիվ: Սա վերաբերում է ինչպես "Թրամփի ուղի հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման" (TRIPP) նախագծին, այնպես էլ համագործակցությանը այլ կարևոր ենթակառուցվածքի շրջանակներում: Հայաստանի խնդիրն այս իրավիճակում այդ մտահոգություններին ոչ թե խոսքով, այլ գործով արձագանքելն է ։ Իրանի համար ռիսկի հավանականության նույնիսկ չնչին բարձրացումը կարող է կոշտ արձագանք առաջացնել, որին մենք պատրաստ չենք։ Ի տարբերություն մեզ, Իրանը շատ ավելի երկար հիշողություն ունի", - ընդգծել է Մելքոնյանը։

Անդրադառնալով Իրանի դեմ հակամարտությունում այլ երկրների հավանական ներգրավվածությանը՝ քաղաքագետը բացառել է Ադրբեջանի ակտիվ մասնակցությունն Իրանի հետ հակամարտությանը այս փուլում, նույնիսկ՝ օդային տարածքի տրամադրման միջոցով: Նրա կարծիքով ՝ Ադրբեջանը պատրաստ չէ կրել այնպիսի կորուստներ, ինչպես՝ Քուվեյթը, ԱՄԷ-ն, Բահրեյնը կամ Օմանը։ "Այնուամենայնիվ, նրանք կարող են քայլեր ձեռնարկել, ինչպիսիք են հումանիտար օդային միջանցքների փակումը կամ սահմանին ռազմական ներկայության ուժեղացումը։ Վերջերս տեղեկություններ են հայտնվել այն մասին, որ Ադրբեջանն իր ուժերը կուտակում է սահմանի մոտ ։ Այսինքն, հնարավոր են միայն այդպիսի պատասխան միջոցներ", - կարծում է քաղաքագետը։ Ինչ վերաբերում է ԱՄՆ-ին, Մելքոնյանի խոսքով, նա ձգտում է պահպանել դեմքը, իսկ դրա համար անհրաժեշտ է Իրանում ռեժիմի փոփոխություն ապահովել, ինչպես նաև ոչնչացնել միջուկային ենթակառուցվածքն ու բալիստիկ զինանոցը: Միևնույն ժամանակ, Իսրայելը, ինչպես նշել է փորձագետը, բոլորովին այլ նպատակ ունի․ Իրանի Իսլամական Հանրապետության լիակատար ոչնչացում, այսինքն, սիրիական սցենարի կրկնություն: "Իրանի ռեժիմն Իսրայելի համար միայն միջանկյալ խնդիր է, մինչդեռ, վերջնական նպատակը շատ ավելի լայն է", - ընդգծել է Մելքոնյանը:

Խոսելով այս իրավիճակում Ռուսաստանի հնարավոր պահվածքի մասին՝ փորձագետը նշել է, որ ՌԴ-ը ռազմավարական գործընկերության շուրջ պայմանագրի համաձայն Իրանին ռազմական օգնություն ցուցաբերելու պարտավորություն չունի: Բացի այդ, ինչպես նշել է Մելքոնյանը, Ռուսաստանը սահմանափակված է իր ռեսուրսներով և կարող է առաջարկել միայն ՀՕՊ համակարգեր, որոնք հենց իրեն են անհրաժեշտ։

"Բացի այդ, Ռուսաստանը կարող է տրամադրել նորացված "Շահեդ" (կամիկաձե դրոններ-խմբ.) և հետախուզական միջոցներ։ Մնացած բոլոր առումներով նրա հնարավորությունները սահմանափակ են։ Այս համատեքստում վերջին բաղադրիչը կարող է լինել բնակչության կենսունակության պահպանումը հակամարտության ավարտի կամ դրա ինտենսիվության նվազման ժամանակահատվածում: Իրավիճակը վերահսկելու համար անհրաժեշտ է հետևել ոչ միայն գավառներին ուժային ռեսուրսների տեսանկյունից, այլև փողոցներին ՝ բողոքի ցույցեր թույլ չտալու համար: Դրանում կարող են աջակցություն ցուցաբերել ոչ միայն Ռուսաստանը, այլև Չինաստանը", - եզրափակել է քաղաքագետը։

Հիշեցնենք, որ փետրվարի 28-ի առավոտյան Միացյալ Նահանգները և Իսրայելը հարձակվել են Իրանի վրա: Ի պատասխան՝ Իրանը հարվածներ է հասցնում Մերձավոր Արևելքում գտնվող ամերիկյան բազաներին: Ամերիկա-իսրայելական ագրեսիայի արդյունքում սպանվել են Իրանի գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեին և մի քանի բարձրաստիճան իրանցի զինվորականներ: Ամերիկյան կողմը մինչ այժմ հաստատել է իր վեց զինվորների մահը: Իրանի հարավում գտնվող մի նահանգում գտնվող աղջիկների դպրոցի վրա Իսրայելի կողմից իրականացված հարվածի հետևանքով, վերջին տվյալներով, զոհվել է 170 աշակերտ և նրանց ուսուցիչներ, իսկ տասնյակներ վիրավորվել են։

HRANA-ի տվյալներով՝ փետրվարի 28-ին հակամարտության սկսվելուց ի վեր քաղաքացիական բնակչության շրջանում զոհերի ընդհանուր թիվը հասել է 1097-ի, այդ թվում՝ մինչեւ 10 տարեկան 181 երեխա։ Եվս 880 զոհերի մասին հաղորդագրությունները ներկայումս ստուգվում և դասակարգվում են։ Փետրվարի 28-ից ի վեր քաղաքացիական բնակչության շրջանում զոհերի թիվը հասել է 5402-ի, այդ թվում՝ 100 երեխա։